Ankara Sugar Factory as a Cultural and Industrial Heritage

Abstract

Economical re-construction with neoliberal policies is at the agenda of Turkey, starting with the globalization affairs of 1980’s. Urban space, with an urban transformation understanding in planning, is transformed to investment areas for the use of the capitalists who are directed to urban development. Especially during 2000’s, urban transformation supported with various tools like legal arrangements, public-capital cooperation, the construction sector replacing the sector of production, reached to the power of re-shaping the urban space. In this medium, industrial production zones with the pretext of their being non functional, are opened to be the new construction areas. Their industrial and cultural heritage values are denied. The excuse and legitimacy support of this application relies on the lack of industrial heritage concept in conservation regulations, they are not being found valuable enough in the context of conservation of modern architecture, or the abundance of cultural heritage to various initiatives. In Turkey, while the loss of industrial heritage with rant focused interferences are broadened; the international platforms are widening the context of industrial heritage and conservation principles. In this study, “Ankara Sugar -Şeker-Factory” with its settlement composition, existing buildings, production mechanisms and with its traces in urban memory, is taken into consideration with its place in industry, technology and social development of sugar production industry also industrial architecture of the 1960s in Turkey which is on the way to be lost forever. Thus, it is aimed to be documented as industrial archaeology, to provide the distinction and sustainability of industrial heritage.

Özet

Türkiye’de 1980lerle başlayan küreselleşme dalgasıyla; neo liberal politikalarla ekonomik yeniden yapılanmaya gündemdedir. Bu gelişmeye kentsel dönüşümle eşlik eden şehircilik anlayışıyla kent mekânı, kentsel gelişmeye yönlendirilen sermaye için yatırım alanına dönüştürülmektedir. Özellikle 2000’li yıllarla yasal düzenlemeler, kamu-sermaye ortaklığı gibi farklı araçlarla desteklenen kentsel dönüşümle, üretimin yerini alan inşaat sektörü kentsel mekânı biçimlendirme gücüne erişmektedir. Bu ortamda özellikle kamu mülkiyetindeki endüstriyel üretim alanları işlevini yitirme bahanesiyle yeni yapılaşmaya açılırken, endüstriyel ve kültürel miras değeri yadsınmaktadır. Koruma mevzuatında endüstri mirasının net olarak yer almaması, modern mimarlık kapsamında korumaya değer görülmemesi ya da kültür mirası niteliğinin inisiyatiflere bırakılması, bu uygulamanın mazereti ve meşruiyet dayanağı olmaktadır. Eşzamanlı olarak uluslararası platformlarda endüstri mirasının içeriği ve koruma ilkeleri yeniden belirlenerek genişletilmesine karşın Türkiye’de endüstri mirasının imar rantına odaklı müdahalelerle yok edilmesi giderek yaygınlaşmaktadır. Ankara Şeker Fabrikası, bugüne ulaşan yerleşke düzeni, mevcut yapıları, üretim düzenekleri ve kent belleğindeki izleri ile Türkiye’de endüstride, teknolojide ve sosyal gelişmede şeker üretim endüstrisinin yerini ve 1960lı yılların endüstri mimarisini tanımlayan ancak bu süreçte kaybedilmek üzere olan endüstri mirası olarak bu çalışmada ele alınmaktadır. Böylece, endüstri mirasının tanınırlığını ve sürdürülebilirliği konusunda farkındalık yaratılmasını sağlamak için endüstri arkeolojisi kapsamında belgelenmesi hedeflenmektedir.