Journals / İDEALKENT / 2018 / Cilt: 9 - Sayı: 24

Urban Formation in the Ottoman Empire in the Process of Semi-Colonization and Peripheralization: Class Structure, Municipal Services and Urban Functions

Yarı-Sömürgeleşme ve Çevreleşme Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu’nda Kentsel Formasyon: Sınıfsal Yapı, Beledi Hizmetler ve Kent İşlevleri

Journal
İDEALKENT
Pages
582–613
DOI
—

Abstract

In this study, a detailed analysis was made about the administrative structure, territorial regime and production relations of the Ottoman Empire in the 19th century in the process of semi-colonization and peripheralization. It is desired to shed light on the urban texture of this period, which is becoming clear as a result of this given situation. In this period, the Ottoman Empire was under the political and economic domination of Western capitalist countries. In this process, important reforms took place in military, administrative and social fields. The state administration wanted to be restructured in an institutional sense. New regulations were implemented in the legal field. The empire economy began to change as a result of internal developments and external influence. In this study, Ottoman urban formation in the political and economic cyclical conditions of the period, especially in the context of the separating elements of the capital accumulation situation, has been examined. It has been tried to clarify how all these developments are influencing/transforming urban construction. Local organization, class structure, municipal services and urban components of the city are described in the light of the accessed data. In the preparation of this work, it was benefited from the periodical publications and electronic publications. The final result of the work is that the urban development and municipal services with limited infrastructure investments are concentrated in several port cities of the Ottoman Empire such as Istanbul and Izmir. In Istanbul, the most developed city of the empire, it is observed that a class differentiation not only in terms of ethnicity but also in the context of income. It is understood that other Ottoman cities are predominantly rural.

Özet

Bu çalışmada, yarı-sömürgeleşme ve çevreleşme sürecinde Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. yüzyıldaki yönetsel yapısı, toprak rejimi ve üretim ilişkileri hakkında ayrıntılı bir çözümleme yapılmıştır. Bu verili durumun bir sonucu olarak belirginlik kazanan söz konusu dönemin kent dokusuna ışık tutulmak istenmiştir. Bu dönemde Osmanlı İmparatorluğu, Batılı kapitalist ülkelerin politik ve ekonomik tahakkümü altında bulunmaktaydı. Bu süreçte askeri, idari ve sosyal alanlarda önemli reformlar gerçekleştirildi. Devlet yönetimi, kurumsal anlamda yeniden yapılandırılmak istendi. Hukuksal alanda yeni düzenlemeler hayata geçirildi. İmparatorluk ekonomisi de içteki gelişmelere bağlı olarak ve dış tahakkümün de etkisiyle değişip dönüşmeye başladı. Bu çalışmada, dönemin politik ve ekonomik konjonktürel koşullarında özellikle sermaye birikim durumunun ayırıcı unsurları bağlamında Osmanlı kent formasyonu incelenmiştir. Tüm bu gelişmelerin kentsel yapıyı nasıl ve ne yönde etkilediği/dönüştürdüğü konusuna açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Erişilen veriler ışığında kentsel alandaki yerel örgütlenme, sınıfsal yapı, beledi hizmetler ve kent bileşenleri betimlenmiştir. Çalışmanın hazırlanmasında söz konusu dönemi konu alan matbu kaynaklardan ve elektronik ortamdaki süreli yayınlardan yararlanılmıştır. Çalışmanın ulaştığı nihai sonuç ise sınırlı altyapı yatırımlarıyla kentsel gelişmenin ve beledi hizmetlerin İmparatorluğun İstanbul, İzmir gibi birkaç liman kentinde yoğunlaştığı yönündedir. İmparatorluğun en gelişmiş kenti olan İstanbul’da sadece etnik açıdan değil gelir bağlamında da sınıfsal bir farklılaşmanın belirginlik kazandığı görülmektedir. Diğer Osmanlı kentlerinin ise ağırlıklı olarak kırsal nitelikli bir görünüm içinde olduğu anlaşılmaktadır.

Keywords: Osmanlı İmparatorluğu, Yarı-Sömürgeleşme ve Çevreleşme Süreci, Kentsel Formasyon, Sınıfsal Yapı, Kent İşlevleri