(A DISOBEDIENT COMMUNITY IN MOSUL; YABGULULAR)

Abstract

Following SelçukBey’s death, one of his sons, ArslanBey took control, and aimed to settle in by taking advantage of Karahanlılar’s

Özet

Selçuk Bey'in vefatının ardından oğullarından Arslan Bey, yönetimi ele almış Karahanlıların taht mücadelelerinden faydalanarak yurt bulmayı amaçlamıştır. Fakat amacını gerçekleştiremeden GazneliMahmud tarafından yakalanarak Hindistan'da bulunan Kalincarkalesine hapsedilmiştir. Arslan Yabgu'nunesareti ona bağlı Oğuzların harekete geçmesine neden olmuşböylece Oğuzlar, liderlerini kaleden kurtarmak amacıyla amansız bir mücadele vermişlerdir. Kaleden kaçmayı başardığı sırada Gazneli komutanlar tarafından yakalanacağını anlayan Arslan Yabgu, Oğuzlara vasiyet özelliği taşıyan bir konuşma yapmıştır. Bu konuşma siyasi proğram niteliğinde olup Oğuzların gelecekteki siyasi çizgilerine yön vermiştir. Arslan Yabgu'nun esareti yedi yıl sürmüş ve bu esaret onun ölümüyle son bulmuştur. Bu durum Arslan Bey'e bağlı olan ve onun ismine izafen Yabgulu Oğuzlar adıyla anılan grubun lidersiz ve yurtsuz kalmasıyla sonuçlanmıştır. Yabgulu Oğuzlar ilk olarak Gazneli topraklarına yerleşmek istemiş, fakat burada verdikleri mücadelede başarısız olmuşlardır. Bu nedenle iktisadi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla çeşitli coğrafi bölgelere göç eden Yabgulular, yerel idarecilerin ve vergi memurlarının sömürü ve baskıları sonucu yağma faaliyetlerinde bulunmuşlardır. Yerleşik toplum düzeninden uzak olan Yabgulular'ınyaşadıkları uyum sorunları onların göç ettikleri yerlerdeki yöre halkıylakarşı karşıya gelmesine neden olmuştur. XI. yüzyıl ortalarında Tuğrul Bey'in itaat teklifini reddederek Musul'a giden ve itaatsiz zümre olarak adlandırılan Yabgulular'ın sürgüne benzer hayatları onların kısa tarihine yön vermiştir