INTERVOWEL SITUATED /G/ AND /İ/ IN WESTERN RUMELIAN TURKISH

Abstract

In Turkish language /g/ and /Ş/ sounds which had been in Old Turkish and Middle Turkish periods, until that periods into nowadays, have undergone several changes. Today these /g/ and /Ş/ sounds are preserved in some areas (like aŞız). In some areas, these sounds turned into /v/ (or /w/), /y/ sounds. Also in some kind of areas they saw many sound events like disappearance, vowel length. In several areas of Turkish language these sorts of sound changes was not made same results. Also Turkey Turkish"s dialects have got different results. In areas of Turkey Turkish, somewhere these intervowel situated /g/ and /Ş/ sounds have preserved himself, somewhere they turned into /y/ and /v/ sounds, somewhere they made diphthongs, vowel lengths. In Rumelia regions sub region Western Rumelia dialect zone these /g/ and /Ş/ sounds usually are preserved. This characteristic has been written as Western Rumelian characteristic on linguistic publications. But as they can seen in table, some of words" /g/ and /Ş/ sounds had not preserved in the areas vocabulary. On that table, preserved forms like boŞaz "throat", dügün "wedding", yoŞurt "yoghurt", shrinking forms like dil (<< tegül) "is not"souk (<< soŞık) ,,cold" and changing forms like kavun(< kaŞun) "melon" are shown. Today in Western Rumelia intervowel situated /g/ and /Ş/ sounds are usually preserved. Also there aresome examples which changed its /g/ sound into /v/ sound and which had been shrunk.

Özet

Türk dilinde Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemlerinde iki ünlü arasında görülen /g/ ve /Ş/ sesleri, bu dönem sonundan günümüze dek Türk dilinin çeşitli sahalarında birkaç ses değişikliği yaşamıştır. Bugün söz konusu /g/ ve /Ş/ sesleri, bazı sahalarda aynen korunmuştur (aŞız vb.). Bazı sahalarda /v/ (veya /w/), /y/ seslerine geçmiş (avız vb.), bazı sahalarda da büzülme, derilme gibi ses olaylarıyla ünlü uzaması veya diftong sonucunu vermiştir (az/aız vb.). Türk dilinin muhtelif sahalarında görülen bu ses değişmeleri içinde Türkiye Türkçesi ağızları da tek tip gelişme göstermemiştir. Türkiye Türkçesi sahası içindeki bazı ağızlarda iki ünlü arasında /g/ ve /Ş/ sesleri aynen korunmuş, bazılarında /y/ ve /v/ seslerine geçmiş, bazılarında da ünlü uzaması veya diftong sonucunu vermiştir. Rumeli bölgesinin alt gruplarından Batı Rumeli ağız bölgesinde /g/ ve /Ş/ sesleri genellikle korunmuştur. Bu özellik, bilimsel yayınlarda Batı Rumeli için sayılan özelliklerden birisidir. Ancak, Batı Rumeli ağızlarında /g/ ve /Ş/ seslerinin iki ünlü arasındaki durumunu gösteren tabloda görüleceği gibi, bazı sözlerde eski /g/ ve /Ş/ seslerinin korunmadığı tespit edilmiştir. Tabloda bogaz, dügün, yogurt gibi korunmuş şekillerin yanında büzülme yaşayan dil/del (<< tegül) ,,değil", souk (<< soŞık) ,,soğuk" gibi şekiller ve ses değişimi yaşamış kavun (< kaŞun) gibi /v/"li şekiller gösterilmiştir Bugün Batı Rumeli"de iki ünlü arasındaki /g/ ve /g/ sesleri arkaik bir özellik olarak genellikle korunur. Bunun yanında, eski /g/ sesinden dönüşmüş /v/ sesini taşıyan ve büzülen birkaç örnek de vardır.