MEHMED FENNÎ AND HIS WORK NAMED TUHFETÜ’L-IHVÂN AS FLOWER BOOK

Abstract

Flower books are the works which provide information about flowers and people who raise flowers. In these works, we can get information about Ottoman flower culture. The love of flower was widespread passion in Ottoman life. Flowers were not a commercial thing, but a matter of heart. The people who raise flowers gained reputation for the names of their flowers. One of these flowers is tulip. The tulip is the name of oniony and herbaceous plant. His flowers are on stamp and it can be red, yellow and white. The interest in tulip increase remarkably. As the interest in tulip in Istanbul increased, tulips seeds were brought to that city from different places of the empire and the other countries. Tulips were brought to Istanbul even from the island of Crete. One of those who are keen on flowers is Fennî Mehmed Çelebi. According to some sources, Mehmed Fennî died in 1708; according to some others he died in 1715. He was buried in Kayalar graveyard in Rumelihisar. One of Mehmed Fennî’s works is a şükûfe-nâme named Tuhfetü’l-Ihvân. The poet is also a good flower cultivator. The poet started to write this work with the support of İbrahim Hanzâde Mehmed Bey and he wrote a book about tulips. In this work, the poet provides information about some flowers in that terms. The tulip and especially the Crete tulip was so valuable. We can find the names of the people who raised tulip in the book. Some of these are Mehmed Bey, Rüştü Efendi, Habib Bey, Himmet Efendi, Hacı Ahmet, Yıldız Çelebi. Besides we can find the names of some tulips in the work. Some of these are bîmânend, semen-sîmâ, müsellem-i âlem, mihr-i münîr, la’l-i bedahşî, mülûkî and nâdir. In this articles, Fennî Mehmed’s work Tuhfetü’l-Ihvân was given the content and introduced then the critical text was given. Key Works: Flower book, Mehmed Fennî, tulip, tulip names

Özet

Şükûfe-nâmeler, çiçekler ve çiçek yetiştirenler hakkında bilgi veren eserlerdir. Bu eserlerde Osmanlı çiçek kültürü hakkında bilgilere ulaşabiliriz. Çiçek sevgisi Osmanlılar'da yaygın bir heves olmuştur. Çiçek bir ticaret malı değil, bir gönül işidir. Çiçek yetiştiren insanlar, yetiştirdikleri çiçeklerinin adlarıyla nam kazanmışlardır. Bu çiçeklerden birisi de lâledir. Lâle, soğanlı ve otsu bir bitkinin adıdır. Çiçekleri bir sap üzerinde olup, kırmızı, sarı ve beyaz renkli olabilir. Bazı dönemler lâle merakı çok artmıştır. İstanbul'daki lâle merakı arttıkça, imparatorluğun çeşitli yerlerinden ve diğer ülkelerden bu şehre lâle tohumları getirilmiştir. Girit Adası'ndan dahi İstanbul'a lâle getirilmiştir. Çiçek meraklılarından biri Fennî Mehmed Çelebi'dir. Mehmed Fennî bazı kaynaklara göre M. 1708'de, bazı kaynaklara göre ise M. 1715 tarihinde vefat etmiş, Rumelihisarı'ndaki Kayalar Mezarlığı'na defnedilmiştir. Mehmed Fennî'nin eserlerinden biri Tuhfetü'l-İhvân isimli şükûfe-nâmesidir. Şair, aynı zamanda iyi bir çiçek yetiştiricisidir. Bu eseri yazmaya İbrahim Hanzâde Mehmed Bey'in teşvikiyle başlamıştır. Şair, bu eserinde o dönemdeki bazı çiçeklerin değerleri hakkında bilgi vermektedir. Lâle ve özellikle Girit lâlesi çok değerlidir. Eserde, o dönemdeki lâle yetiştiricilerinin adlarını buluyoruz. Mehmed Bey, Rüştü Efendi, Habib Bey, Himmet Efendi, Hacı Ahmed, Yıldız Çelebi bunlardan bazılarıdır. Ayrıca eserde o dönemdeki bazı lâlelerin isimleri de yer alır. Bî-mânend, semen-sîmâ, müsellem-i âlem, mihr-i münîr, la'l-i bedahşî, mülûkî ve nâdir bunlardan birkaçıdır. Bu makalede Fennî Mehmed Çelebi'nin Tuhfetü'l-İhvân'ın içeriği verilmiş ve tanıtılmış, ardından eserin tenkitli metni verilmiştir