фразеологические единицы в турецком языке и проблемы перевода их на украинский язык

Abstract

\r\n Son zamanda uluslararası ekonomik, kültürel ve siyasal ilişkiler geliştiğinde dil alanında çalışan geniş bilgili insanlara ihtiyacımız artmış. Dil farklı dilbilimsel gruplarına ait olan insanların anlaşmaları için çok önemli rol oynar. Bu çalışmamızda bazı Türkçe deyimlerini inceleyip onların Ukrayna diline çevirme sorunlarını bulmaya çalıştık. Deyimlerin çoğu halk dilinden kaynaklanıyor. Onlar halk hayatlarının farklı yönlerini gösterirler. Çoğu deyimler halkın yaşam tarzını yansıtırlar ve halkın günlük hayatından kaynaklanırlar. Deyimler bazı kelimeleri yanlış gramer şekline getirdiğinde oluşuyorlar. İnsanlar yabancı dili öğrendikleri zaman onların bu dilin folkloru öğrenmeye de zorunda kalıyorlar. Deyimler de folklorun ayrılmaz parçasıdır. Onlar tamamen orijinal ve ayrılmaz dil birimleridir. Bir deyimin anlamı onun kelime hazinesine bağlı değildir. Genelde oturmuş dil birimleri olarak sayılırlar. Atasözlerini anlamak istediğimiz zaman onların içinde olan sözcüklere tek tek bakmamalıyız. Çünkü bu kelimelerin asıl manası deyimlerin manasından çok uzak olabilirler. Yabancı bilim adamlarından V. Vinogradov, S. Gavrin, B Larin deyimler üzerinde çalışmışlar. Vinogradov tarafından yapan deyimlerin sınıflandırılması en hassas sayılır çünkü deyimleri semantik açıdan çalışıyordu. Kunin genelde atasözleri ve onları çeviri sorunların üzerinde çalışma yapmış. Türkoloji’de atasözleri deyimlerden saymıyorlar. Larin’in çalışması da deyimlerin zamanla değişmesine ve onları öğrenme konusunda gelişmelere aittir. Türkiye’de deyimler üzerinde çalışan bilim adamlarından en ünlü isimleri D.Aksan, S. Uzun, O. Aksoy, S. Emir, K. Ksnesbayev, S. Rahmatullaeva’nın isimleridir. Aksoy deyimleri gramer taraflarından incelemiş. Ona göre de atasözleri üç gruba ayrılır. Türkoloji’de eylemler çoğu başka dillerde gibi deyimler olarak kabul edilmezler. Bizim zamanımızda Türkçe’nin çok lehçelerinde aynı anlamları ama farklı şekilleri olan deyimler vardır. Mesela `tepesi atmak` ve 'beyni atmak' atasözleri. Tek kelimeden oluşan deyimler de var. Mesela ‘şarapçı’ veya ‘yüzsüz’ deyimleri. Çeviri açısından bakarken deyimleri üç gruba ayırabiliriz: - tam karşılıklılar (çevirince aynı anlamları ve kelime hazineleri olan deyimler - `Kedi ciğere bakar gibi bakmak` - look like a cat to liver)kısmı karşılıklı (çevirince aynı anlamları ama kısmı farklı kelime hazineleri olan deyimler –‘kara-talih - unhappy fate’) - karşılıkları olmayan ( kelime hazinesi açısından yabancı dilinde olmayan deyimler ‘ağır başlı` (serious)) Yabancı dilde deyimin karşılığı yoksa bazen çevirmen onu çevirmek için tasviri metodu kullanmak zorunda kalıyor. Kültür farkı deyimlerin çevirmesinin en zor sorunudur. Bazen tercüman tarihten veya dinden kaynaklanan veya üslup farkı olan deyimleri çevirmek zorunda kalıyor. Ama dilde devamlı kullanmayan deyimleri çevirmek tercümanın en zor işidir. Bir de bazı deyimlerin veya atasözlerin birkaç anlamları olabilir.\r\n

Özet

\r\n В статье проводится анализ некоторых ФЕ турецкого языка, совершается попытка обнаружить их отличия, схожести, а также трудность их перевода на украинский язык. Были актуализированы отдельные вопросы фразеологии турецкого языка, соотнесенные с традиционными классификациями фразеологических единиц по степени семантического сращения компонентов, в славянском языковедении, с теми положениями лингвистов, которые устоялись в турецком языке. Очень важным является привлечение в качестве объекта сравнительного анализа фразеологического материала разноструктурных и типологически различных языков. При переводе ФЕ на другой язык, в частности украинский, первостепенной задачей переводчика является умение распознавать ФО в тексте, отличать устойчивое словосочетание от переменного. Трудность состоит в том, что иногда они имеют несколько соответствий и в языке оригинала, и в языке перевода. Ключевые слова: ФЕ – фразеологические единицы, лексическая сочетаемость, не моделированные единицы, фразеологическое сращение. При изучении иностранного языка происходит столкновенье с культурой другого народа. Важным историко-лексическим пластом любого языка есть фольклор, в частности фразеологические единицы. Исследование фразеологических единиц наглядно показывает сходство и расхождение в изложении жизненного опыта народов мира, их истории и культуры. Это базируется на одних и тех же системах жизненных ценностей. Наличие ФЕ придает языку красочность. Фразеологические единицы включают в себя богатство экспрессивно-стилистических оттенков, поэтому задачей переводчика является, не только передать на русский язык смысл ФЕ, но и донести до русского читателя еѐ образность и экспрессивность. Чтобы суметь выделить устойчивое сочетание в турецком языке, переводчик должен хорошо знать этот язык, то есть язык оригинала. Самым простым является перевод необразной ФЕ. Но даже здесь переводчику нужно быть внимательным и избегать «подводных камней».\r\n

Keywords: значение,пословица,фразеологическая единица,язык,проблема перевода,фольклор,народ