مقابله و تصحيح غزليات وحشي بافقی بر اساس نسخ خطی تازه به دست آمده

Abstract

\r\n In the first quarter of the 18th century came out a new school named woqo' that gave a new life and taste to Persian poetry. Wahshi Bafghi, one well-known poets of woqo' school that has ghazal, qasida, qit'a, robai, tarci-e band, tarkib-e band and mathnavis. This study was prepared on new-found manuscripts and printed copies of Wahshi Bafghi's Divan. New-found manuscripts are: (1) Wahshi Bafghi, Manuscript Institute of Tajikistan, number 1240. (2) Wahshi Bafghi, Manuscript Institute of Tajikistan, number 1577, (17th century). (3) General Poems of Wahshi Bafghi, Manuscript Institute of Tajikistan, number 916, (17th century).\r\n

Özet

\r\n در ربع اول قرن دهم هجری مکتب تازه ای در شعر فارسی به وجود آمد که غزل را از صورت خشک و بی روح قرن نهم بیرون آورد و حیاتی تازه بخشید و در نیمه ی دوم همان قرن به اوج کمال رسید و تا ربع اول قرن یازدهم ادامه داشت. این مکتب تازه را که برزخی است میان شعر می گفتند و » زبان وقوع « دوره ی تیموری و سبک معروف به هندی غرض از آن بیان کردن حالات عشق و عاشقی از روی واقع بود و به نظم آوردن آنچه که در میان طالب و مطلوب به وقوع می پیوندد. وحشي بافقي از شاعران ارزنده و صاحب نام در مكتب وقوع و طرز واسوخت و از بزرگان عرصه غزل و مثنوي است. آنچه تا امروز از سروده های وحشی برجا مانده و به ما رسیده عبارت است از غزل ها ،قصیده ها ، قطعه ها ، ترکیب بندها ،ترجبح بندها ، رباعیها ، مثنوی های » فرهاد و شیرین « و » ناظر و منظور « و » خلد برین « پراکنده و سه مثنوی شور و التهاب واقعی که در شعر وحشی است سبب شده تا مردم عادی آنرا بپسندند زیرا او مانند بعضی از مدیحه سرایان و غزل سرایان، تفننی شعر نگفته است . وی شوریده حالي پریشان احوال است که سوز و گداز دل بی قرار خویش را بیان می کند و دردمندی خود را ورای غزل هایش نشان می دهد؛ به گونه ای که گویا هیچکدام از غزل سرایان ایران به اندازه ی او به مراتب عشق زمینی آشنا نبوده اند. بی گمان اگر این عشق آتشین و سوزان در نهاد او زبانه نمی کشید و در اندرون خسته اش این آتش نهانی و خدایی کوره وار نمی تابید این همه سخنان سوزناک، آتشین، جان گداز و دردناک در دیوان گرانبهای او پدید نمی آمد. راز سوزندگی و آتشباری سخنان وحشی جز این نیست که آن سخنان از دلی دردمند و سینه ای آتش افروز برخاسته است. این تصحیح بر اساس نسخ چاپی ونسخه های خطی تازه پیدا شده به شرح زیر انجام شده است: )1( ، دیووان وحشوی بافقی ،انسوتیتوی آروار خطاوی تاجیکسوتان، شومار 1421 شامل: قصاید و مثنویاات مدحی، مسو ا مطات، ترجیع بنودها، غزلیاوات، قطعوات و رباعیاات، به خطا نستعلیق )4( دیوووووان وحشووووی بافقی ،انسووووتیتوی آرووووار خطاووووی تاجیکسووووتان، شوووومار 1711 ،شامل: قصاید، قطعات، غزلیاوات و رباعیاوات، بوه خوطا نسوتعلیق شورقی جلادار، مربوط به قرن 11 میلادی ) 11 هجری( )3( ، کلایاووات وحشووی بافقی ،انسووتیتوی آرووار خطاووی تاجیکسووتان، شوومار 619 مربوط به نیمة ا ا ول قرن 11 میلادی ) 11 هجری\r\n

Keywords: وحشي بافقي,غزل,تصحیح، شاعر,مكتب وقوع,Wahshi Bafghi, Ghazal, Edition Critique