HİTİTLERDE ÖLÇÜ BİRİMLERİ VE BUNLARIN HİTİT METİNLERİNDE KULLANIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Özet

Hitit Devleti, M.Ö.1650–1200 yılları arasında bugünkü Orta Anadolu platosundabelgelerde “Hatti Ülkesi” olarak anılan yerde doğup gelişmiştir. Hititler, bugünkü Çorumsınırları içinde bulunan Hattušaš (Boğazköy) başkent olmak üzere Anadolu’nun büyük birkısmıyla Kuzey Suriye’yi de içine alan bölgede büyük bir imparatorluk kurmuşlardır.Hititçe çivi yazılı belgelerde kişi ya da Hitit Devleti’ne bağlı çeşitli kurumlarla ilgilipara ile ifade edilebilecek bilgilerin sistematik bir şekilde sunulduğunu görmekteyiz. HititDevleti’ne bağlı çeşitli kurumlarda yine para ile ilgili konuların bir uzman denetimindeincelendikten ve gözetimden geçtikten hemen sonra kaydedildiğine tanık olmaktayız. Belgelerdebir insanın o dönem itibarıyla gündelik yaşamında ihtiyacı olan hemen her şey fiyatlandırılmışdeğişim aracı olarak da gümüş kullanılmıştır. Hitit metinlerinde değişik kayıtlarda birçokölçü birimi geçmektedir. Bu kayıtların pek çoğu imparatorluk devrine (M.Ö. 1450–1200)tarihlendirilmektedir.Hititçe çivi yazılı belgelerde ayrıca hayvan ve eşyaların kira fiyatları sistematik birşekilde kaydedilmiştir. Hitit yasalarında, bazı cezaların para ile tazmini söz konusudur. Bazıdurumlarda, herhalde çiftliklerde çalıştırılacak insan sayısının kapasitesini ölçmek için, kentveya köylerde oturan insanların nüfus sayımlarına benzeyen sayımları yapılmış ve bunlarlisteler halinde tabletlere geçirilmiştir.Gerek fiyatlandırma gerekse bu fiyatlandırmanın kayıt altına alınması ve ölçümlerinbu kayıtlarda açıkça belirtilmesi; Hitit idari sistemi içinde düzenleyici ve denetleyici bir yapınınoldukça etkin olduğunu göstermektedir.