The Concept of Îcâz in The Hadiths of The Prophet: The Example of Ihsan in The Hadith of Cibrîl

Hz. Peygamber'in Hadislerinde Îcâz: Cibrîl Hadisindeki İhsan Kavramı Örneği

Abstract

Ijaz, one of the important terms of the science of rhetoric-meani, is defined as the art of expressing many meanings with few words, which has great importance in Arabic literature and especially in Islamic texts. The origin of this art is based on a deep past in the Arabic language and culture, and it stands out as a literary richness that especially manifests itself in the Quran and hadiths. In this context, the introduction section of the study focuses on how the science of rhetoric developed throughout history, how this science became a discipline over time, and the place of the science of meaning within this discipline. Ijaz, an art of meaning, stands out as one of the most striking elements of the science of rhetoric. In the study, the lexical and terminological meanings of the concept of ijaz are examined, the relationship of this art with the logic of the Arabic language and its place in Arabic literature are mentioned, and then the focus is on the oratory of the Hz. Muhammad, and the connection between his ability to express his messages in a short, clear and understandable way and the art of ijaz is emphasized. In this context, the concept of “ihsan”, which has an important place in Islamic culture, is discussed and it is emphasized that the answer given by the Prophet to the question “what is ihsan” within the framework of the hadith of Gabriel is one of the most beautiful examples of the art of ijaz. It is stated that the concept of “ihsan” in the hadith expresses very deep meanings with a short and concise expression; it is detailed how the art of ijaz plays a role in the effective transmission of religious and moral teachings in Islamic culture. As a result, the art of ijaz is presented not only as a literary art but also as a key element in the correct understanding of religious texts and especially hadiths.

Özet

Belâgat-meânî ilminin önemli terimlerinden biri olan îcâz, Arap edebiyatında ve özellikle İslami metinlerde büyük bir öneme sahip olan, az lafızla çok anlam ifade etme sanatı olarak tanımlanır. Bu sanatın kökeni, Arap dili ve kültüründe derin bir geçmişe dayanmakta olup, özellikle Kur’an ve hadislerde kendini gösteren edebi bir zenginlik olarak önümüze çıkmaktadır. Bu kapsamda çalışmanın Giriş bölümünde, belâgat ilminin tarihsel süreç içerisinde nasıl geliştiği, bu ilmin zamanla nasıl bir disiplin haline geldiği ve meânî ilminin bu disiplin içindeki yeri üzerinde durulmuştur. Bir meânî sanatı olan îcâz, belâgat ilminin en dikkat çekici unsurlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada îcâz kavramının sözlük ve terim anlamları incelenmiş, bu sanatın Arap dili mantığıyla olan ilişkisi ve Arap edebiyatındaki yeri zikredilmiş, ardından Hz. Peygamber’in hitabetine odaklanılmış ve onun mesajlarını kısa, net ve anlaşılır bir şekilde ifade edebilme kabiliyetinin îcâz sanatıyla olan bağlantısı üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda, İslam kültüründe önemli bir yer tutan “ihsan” kavramı ele alınmış ve Hz. Peygamber’in, Cibril hadisi çerçevesinde “ihsan nedir” sorusuna verdiği cevabın, îcâz sanatının en güzel örneklerinden biri olduğu vurgulanmıştır. Hadisteki “ihsan” kavramının, az ve öz bir anlatımla çok derin anlamlar ifade ettiği belirtilmiş; îcâz sanatının, İslam kültüründe dini ve ahlaki öğretilerin etkili bir şekilde aktarılmasında nasıl bir rol oynadığı detaylandırılmıştır. Bunun sonucunda îcâz sanatı, yalnızca edebi bir sanat değil, aynı zamanda dini metinlerin ve özellikle hadislerin doğru anlaşılmasında anahtar bir unsur olarak sunulmuştur.