Journals / Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1
The Attitude of the Azerbaijani Arab Linguist Mahmud bin Muhammad al-Arrani toward His Preceding Scholars in His Book Titled al-Kafiyatu fi Sharhi'sh-Shafiya
- Pages
- 351–394
- DOI
- —
Abstract
ABSTRACT The Arabic language and rhetoric, morphology and syntax, which hold an important place in Islamic sciences, are essential branches of knowledge for all Muslims, especially those interested in religious sciences. In the Islamic world, several schools of thought emerged in the field of Arabic language and rhetoric, such as those in Basra and Kufa. Many works were written in the fields of morphology, syntax, rhetoric, and prosody in accordance with these schools. Besides Arabs, scholars from Persian, Turkish, Azerbaijani, and other nations also joined this movement, leaving valuable works to the world of scholarship. One of these scholars is Mahmud bin Muhammed al-Arrani, who lived in Azerbaijan in the 13th-14th centuries. Although al-Arrani wrote many works, only his book on Arabic morphology, al-Kafiyatu fi Sharhi'sh-Shafiya, has survived to this day. In this work, al-Arrani commented on Ibn al-Hajib's book on Arabic morphology, al-Shafi'iyya, and referred to many works written on the subject before him. He discussed the views of the works or scholars he referenced, expressing both his acceptance and rejection of their opinions. This article will identify and discuss Arrani's stance towards previous scholars based on his references to them in his work.
Özet
ÖZ İslâmî ilimlerde önemli bir yeri olan Arap dili ve belâgati, sarf ve nahiv, tüm Müslümanlar ve özellikle de şer‘î ilimlerle ilgilenler için gerekli bilim dallarıdır. İslâm coğrafyasında Arap dili ve belâgati alanında Basra ve Kûfe gibi bir takım ekoller ortayaçıkmıştır. Bu ekollere uygun sarf, nahiv, belâgat ve aruz alanlarında bir çok eser kaleme alınmıştır. Bu alanda Arapların dışında Fars, Türk, Azerbaycan Türkü ve diğer milletlerden de alimler bu kervana katılmış ilim dünyasına kıymetli eserler bırakmışlardır. Bu âlimlerden biri de XIII – XIV. yüzyıllarda Azerbaycan’da yaşayan Mahmud b. Muhammed el- Arrânî’dir. el-Arrânî, birçok eser kaleme almasına rağmen bize sadece Arapça’nın sarfına dair yazdığı el-Kâfiyetu fi Şerhi’ş-Şâfiye adlı kitabı ulaşabilmiştir. el-Arrânî bu eserinde İbnü’l-Hâcib’in eş-Şâfiye adlı Arapça’nın sarf ilmine dair yazdığı kitabını şerh etmiş ve kendinden önce bu konuda yazılmış birçok esere atıfta bulunmuştur. Atıf yaptığı eser ve alimlerin görüşlerini tartışmış kabul ve itiraz yönlerini de dile getirmiştir. Bu makalede el-Arrâni’nin eserinde önceki âlimlere yaptığı atıflardan yola çıkarak onlara karşı nasıl bir tutum sergilediğini tespit edilecek ve tartışılacaktır.