Journals / Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1
Historiography of Arabic Language Education in the Non-Arab Islamic World: An Analytical Literature Review
- Pages
- 267–302
- DOI
- —
Abstract
This article examines the literature on the historiography of Arabic language education in non-Arabic-speaking member states of the Organization of Islamic Cooperation (OIC). Employing a descriptive-analytical approach, the study collected and analyzed relevant Arabic- and English-language books, dissertations, journal articles, and conference papers identified through online databases in order to determine which countries have received scholarly attention, which remain undocumented, and what major themes have been addressed in the literature. The findings indicate that existing scholarship documents the history of Arabic language education in 29 countries, whereas no specialized studies on this subject were found for 11 countries. The analysis also reveals a lack of Arabic-language studies on the history of Arabic language education in some of these countries. The literature primarily focuses on three major phases: the period following the arrival of Islam, the colonial period, and the post-independence period. Secondary themes include influential scholars, educational institutions, and curricula. The study further shows that most previous research has treated the period extending from the arrival of Arabic to the onset of colonial domination as a single historical phase, without tracing the internal developments that shaped the evolution of Arabic language education during that period. In addition, most of these studies lack sufficient educational detail regarding learners, assessment, teacher preparation, and career advancement. This study contributes to a broader understanding of the historiography of Arabic language education in ways that support educational and research planning, while also helping to preserve the legacy of early scholars and introduce their contributions to contemporary generations.
Özet
Bu makale, İslam İş birliği Teşkilatı (İİT) üyesi olup Arapça konuşulmayan ülkelerde Arapça dil eğitiminin tarihyazımına ilişkin literatürü incelemektedir. Araştırmada betimleyici-analitik bir yöntem benimsenmiş; konuya ilişkin Arapça ve İngilizce kitaplar, tezler, bilimsel makaleler ve konferans bildirileri, çevrim içi veri tabanları aracılığıyla derlenmiş ve ardından söz konusu literatür, hangi ülkelerin akademik incelemeye konu edildiğini, hangilerinin ise henüz belgelenmediğini belirlemek ve ele alınan temaları tespit etmek üzere analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, mevcut akademik birikimin 29 ülkede Arapça dil eğitiminin tarihini ele aldığını, buna karşılık 11 ülke hakkında bu alana özgü müstakil çalışmaların bulunmadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca analiz, bazı ülkelerde Arapça dil eğitiminin tarihine dair Arapça kaleme alınmış çalışmaların ciddi ölçüde yetersiz olduğunu göstermektedir. Literatürün ağırlıklı olarak üç ana döneme odaklandığı görülmektedir: İslam’ın gelişi sonrasındaki dönem, sömürge dönemi ve bağımsızlık sonrası dönem. Buna karşılık, ikincil temalar arasında etkili âlimler, eğitim kurumları ve müfredatlar yer almaktadır. Araştırma ayrıca, mevcut çalışmaların büyük çoğunluğunun Arapçanın ilgili coğrafyalara intikalinden sömürge hâkimiyetinin tesisine kadar uzanan süreci tek bir tarihsel evre olarak ele aldığını ve bu süreçte Arapça dil eğitiminin gelişimini şekillendiren iç dinamikleri yeterince izleyemediğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, söz konusu çalışmaların önemli bir kısmında öğrenci profili, ölçme-değerlendirme süreçleri, öğretmen yetiştirme ve mesleki ilerleme gibi pedagojik boyutlara dair ayrıntılı verilerin yetersiz olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Arapça dil eğitiminin tarihyazımına dair daha bütüncül bir perspektif sunarak eğitimsel ve akademik planlamaya katkı sağlamayı; aynı zamanda klasik dönem âlimlerinin ilmî mirasını muhafaza ederek onların katkılarını çağdaş nesillere tanıtmayı hedeflemektedir.