The Rhetoric of Hand Expressions in the Qur’an

Kur’an-ı Kerim’deki El İfadesinin Belâgatı: Üslûpbilimsel Analitik Bir İnceleme

Abstract

This research examines the expression "hand," which occurs frequently in the Qur'an, from the perspective of rhetoric and linguistics, by abstracting it from the traditional and doctrinal debates of theology and creed regarding Allah's attributes (anthropomorphism, corporealism, and allegorical interpretation). The primary objective and problem of the study is to remove this concept from the realm of mere theological polemics and to reveal its literary and aesthetic dimensions within the framework of the expressive power of the Arabic language, Pre-Islamic poetry, and its usages in the context of revelation. Adopting an analytical method that blends data from exegesis, lexicography, and rhetoric, the research accepts usages in classical Arabic poetry and oratory as the fundamental reference point for correctly understanding the metaphors and metonymies in the verses, emphasizing the determinative role of "context" (siyâq) in defining meaning. According to the findings reached in the research, the word "hand" in the Qur'an is not merely a physical organ but constitutes a dense semantic field corresponding to abstract concepts such as power, dominion, blessing, stinginess, and regret. In this context, it has been determined that actions attributed to humans—such as "withholding the hand" (peace), "stretching out the hand" (aggression), "closing the hand" (stinginess), or "biting the hand" (regret)—are metonymies depicting deep psychological states. Conversely, it was concluded that expressions attributed to Allah, such as "His two hands are outspread" or "Allah's hand is over their hands," express meanings of infinite generosity, grace, and support. Keywords: Arabic language, Qur’an, Rhetoric, Hand, Metaphor.

Özet

Özet: Bu araştırma, Kur’an’da sıkça geçen "el" ifadesini, kelam ve akaid ilimlerinin Allah’ın sıfatları üzerindeki geleneksel ve doktrinel tartışmalarından (teşbih, tecsim, te’vil) soyutlayarak, belâgat ilmi ve dilbilim açısından incelemeyi konu edinmektedir. Çalışmanın temel amacı ve problemi, bu kavramı yalnızca teolojik bir polemik alanı olmaktan çıkarıp, Arap dilinin ifade gücü, Cahiliye şiiri ve nüzûl ortamındaki kullanımları çerçevesinde edebî ve estetik boyutlarıyla ortaya koymaktır. Tefsir, lügat ve belâgat verilerini harmanlayan analitik bir yöntemin izlendiği araştırmada, ayetlerdeki mecâz ve kinayelerin doğru anlaşılması için klasik Arap şiiri ve hitâbetindeki kullanımlar temel referans noktası olarak kabul edilmiş, anlamın belirlenmesinde siyâk (bağlam) unsurunun belirleyiciliği vurgulanmıştır. Araştırmada ulaşılan bulgulara göre “el” kelimesi, Kur’an’da sadece fiziksel bir uzuv değil, kudret, mülk, nimet, cimrilik ve pişmanlık gibi soyut kavramları karşılayan yoğun bir anlamsal alan oluşturmaktadır,. Bu bağlamda, insana atfedilen “el çekmek” (barış), “el uzatmak” (saldırganlık), “el yummak” (cimrilik) veya “el ısırma” (pişmanlık) gibi eylemlerin derin psikolojik durumları betimleyen kinayeler olduğu tepit edilmiştir. Allah’a nispet edilen “iki elin açık olması” veya “Allah’ın elinin onların elleri üzerinde olması” gibi ifadelerin ise sonsuz cömertlik, lütuf, destek gibi manaları ifade ettiği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Arap Dili, Kur’ân, Belâgat, El, Mecâz.