The Place of Ziya Gökalp in Sociological Thought

Abstract

The study examines Ziya Gökalp's position within sociological thought, a figure considered one of the founders of Turkish sociology, not merely as a historical persona but within a perspective linked to current sociological debates. The primary aim of the study is to comprehensively analyze the impact of the theoretical framework Gökalp developed on the institutionalization of sociology in Turkey, the modernization process, and the construction of collective identity. The research was prepared using a qualitative research approach based on document analysis. In this context, Gökalp's fundamental works were reinterpreted, and classical and contemporary sociological literature was evaluated from a critical perspective. Specifically, Gökalp's Durkheimian-inspired approach was questioned, and how he uniquely developed the concept of national sociology by centering the concept of culture/hars was emphasized. The findings indicate that Gökalp regarded sociology not only as a theoretical discipline but also as a field of thought capable of producing solutions to social problems. However, his approach appears to inadequately encompass social diversity and class differences. In conclusion, Gökalp's ideas both maintain their historical significance and continue to offer critical contributions to contemporary sociological analyses, particularly by emphasizing the cultural context.

Özet

Bu çalışma, Türk sosyolojisinin kurucu isimlerinden biri olarak kabul edilen Ziya Gökalp’in sosyolojik düşünce içindeki konumunu, yalnızca tarihsel bir figür olarak değil, güncel sosyolojik tartışmalarla ilişkilendirilmiş bir perspektif çerçevesinde ele almaktadır. Çalışmanın temel amacı, Gökalp’in geliştirdiği kuramsal çerçevenin Türkiye’de sosyolojinin kurumsallaşması, modernleşme süreci ve kolektif kimlik inşası üzerindeki etkilerini kapsamlı bir biçimde analiz etmektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak doküman incelemesi yöntemi ile hazırlanmıştır. Bu kapsamda Gökalp’in temel eserleri yeniden yorumlanmış, klasik ve çağdaş sosyoloji literatürü eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Özellikle Gökap’in Durkheim’den esinlenen yaklaşımı sorgulanmış; kültür/hars kavramını merkeze alarak millî sosyoloji anlayışını nasıl özgün biçimde geliştirdiği vurgulanmıştır. Elde edilen bulgular, Gökalp’in sosyolojiyi yalnızca teorik bir disiplin olarak değil, toplumsal sorunlara çözüm üretme kapasitesine sahip bir düşünce alanı olarak ele aldığını göstermektedir. Bununla birlikte, onun yaklaşımının toplumsal çeşitliliği ve sınıf farklılıklarını yeterince kapsamadığı görülmektedir. Sonuç olarak, Gökalp’in düşünceleri hem tarihsel önemini korumakta hem de günümüz sosyolojik analizlerine kültürel bağlamı vurgulayan eleştirel katkılar sunmaya devam etmektedir.