FISH IN TURKISH MYTHOLOGY

Abstract

Turkish Mythology, which has developed in the steppe geography since the Paleolithic age in central and inner Asia, has been fed by the elements of ‘religion’ and ‘tradition’. The mythology of the Turks, which has been shaped by Totemist, Shaman and Sky God belief systems throughout the historical process, has also provided information about their daily life and culture by feeding on ceremonial and magic practices. Turkish Mythology, which deals with supernatural events, the animals they live with and their lives with a rational approach, has been formed in order to give advice and to convey their daily life from language to language. The fish element, which is one of the animals they live with and which is of sanctity, fertility, derivation and importance, has been the subject of this study from a mythological point of view. Although fish is an important element for Turkish Mythology, the three fish that carry the world in the Altay Creation Saga are a symbol of rebirth, fertility and peace in Turkish cosmology. In Turkish legends, which are shaped by the beliefs and traditions they interact with, the fish was transmitted as the Akana, which came out of deep waters and played a role in the creation of the world. In the study, the main lines of Turkish Mythology will be briefly mentioned and the subject is limited within the framework of the Fish element, which is one of the animals in Turkish Mythology. In this context, the subject studied within the scope of the Fish element in Turkish Mythology has been supported by exemplifying with legends, fairy tales and myths. In this study, the mythologies of the Turks that give us information within the framework of their belief, culture, life and understanding of the animals with which they share a common space were investigated and examined by the literature scanning method.

Özet

Orta ve iç Asya’da Paleolitik Çağ’dan bu yana bozkır coğrafyasında gelişim göstermiş olan Türk Mitolojisi, ‘din’ ve ‘gelenek’ unsurlarından beslenmiştir. Türklerin, tarihsel süreç boyunca Totemist, Şaman ve Gök Tanrı inanç sistemlerince şekillenmiş olan mitolojileri, aynı zamanda tören ve büyü uygulamalarından beslenerek günlük yaşantı ve kültürleri hakkında da bilgiler vermiştir. Doğaüstü olayları, birlikte yaşadıkları hayvanları ve yaşantılarını akılcı bir yaklaşımla ele alan Türk Mitolojisi, öğüt vermek, günlük yaşantısını dilden dile ulaştırmak amacıyla oluşum göstermiştir. Birlikte yaşadıkları hayvanlardan biri olup kutsiyet, bereket, türeyiş ve önem arz eden balık unsuru mitolojik açıdan bu çalışmamızın konusu olmuştur. Balık Türk Mitolojisi için önemli bir unsur olmakla birlikte Altay Yaratılış Destanı’nda dünyayı taşıyan üç balık, Türk kozmolojisinde ise yeniden doğuş, bereket ve huzurun sembolüdür. Etkileşim halinde oldukları inanış ve geleneklerden de hareketle biçimlenen Türk efsanelerinde balık, derin sulardan çıkıp dünyanın yaratılmasında rol oynayan Akana olarak aktarılmıştır. Çalışmada Türk Mitolojisinin ana hatlarından kısaca bahsedilecek olup Türk Mitolojisinde yer alan hayvanlardan biri olan Balık unsuru çerçevesinde konu sınırlandırılmıştır. Bu bağlamda Türk Mitolojisinde Balık unsuru kapsamında incelenen konu, efsane, masal ve mitlerle örneklendirilerek desteklenmiştir. Bu çalışmada, Türklerin inanç, kültür, yaşayış ve ortak alanı paylaştıkları hayvanları anlamlandırışları çerçevesinde bizlere bilgi veren mitolojileri literatür tarama yöntemi ile araştırılmış ve incelenmiştir.