Conservative Press’ Approach on Modernism, Science and Technology: The Case of Büyük Doğu (1949-1959)

Muhafazakâr Basının Modernizm, Bilim ve Teknolojiye Yaklaşımı: Büyük Doğu Örneği (1949-1959)

Abstract

Conservatism, which had the opportunity to show itself in the Republic of Turkey under favour of the transition to a multi-party system in 1946, was shaped by the contributions of several ideologues during the ten-year rule of the Democratic Party (DP). This new form of conservatism, which developed in conformity with the DP’s domestic and foreign policies, had the aim of making its core values dominant as a form of life and politics, unlike the conciliatory and synthesist approach seen in the conservatives of the early republican era in Turkey. One of the most important names among people who immensely contributed to the conservative ideology was Necip Fazıl Kısakürek. Comprehending the mentality of Kısakürek as a person who was referenced by various right-wing political movements is also crucial in terms of understanding today’s conservative politics. In the light of these, this study focused on the perspectives of Kısakürek and his movement, Büyük Doğu (Great East), on modernism, science, and technology which were concretized in Büyük Doğu magazine, and how the ruling party and the global conjuncture in politics of the period shaped these views. In this context, “Where is the spirit?” and “Positive Sciences” columns, which appeared in 105 issues of Büyük Doğu magazine published weekly between October 1949-October 1959, related thematic articles and the article series named “Ideological Pattern” were examined by discourse analysis method.

Özet

1946 yılında çok partili sisteme geçiş ile birlikte Cumhuriyet Türkiyesi içerisinde kendini gösterme fırsatı bulanmuhafazakâr siyaset anlayışı, Demokrat Parti’nin (DP) on yıllık iktidarı süresince çeşitli düşünürlerin katkılarıylaşekillenmiştir. DP’nin iç ve dış politikaları ile uyumlu biçimde gelişen bu yeni muhazafakârlık biçimi, erken Cumhuriyet dönemi muhafazakârlarında görülen uzlaşmacı ve sentezci yaklaşımdan farklı bir biçimde, temel değerlerinibir yaşam ve siyaset tarzı olarak hâkim kılma gayesi taşımıştır. Günümüzdeki mevcut sağ-muhafazakâr ideolojinin inşasında önemli rol oynayan isimlerden biri Necip Fazıl Kısakürek olmuştur. Çeşitli sağ siyasi hareketlerinortak referans noktalarından biri olan Kısakürek’in düşünce sistemini anlamak, günümüz muhafazakâr siyasetinianlamlandırabilmek açısından da önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Kısakürek ve kurucusu olduğu hareketin, Büyük Doğu dergisinde somutlaşan ve alanyazın içerisinde görece arka planda kaldığı düşünülen modernizm vebilim-tekniğe dair görüşleri ile dönemin iktidar partisinin ve uluslararası siyasi konjonktürün bu görüşleri nasılbiçimlendirdiğine odaklanılmıştır. DP’nin iktidarı devraldığı dönem ile sınırlandırılan araştırmada, Büyük Doğu dergisinin Ekim 1949 ile Ekim 1959 yılları arasında haftalık olarak yayımlanan 105 sayısında yer alan “Ruh Nerede”ve “Müsbet İlimler” köşeleri, konuyla alakalı tematik yazılar ile “İdeolocya Örgüsü” isimli yazı dizisi söylem analiziyöntemiyle incelenmiştir.