"KAPLUMBAĞA TERBİYECİSİ" VE "MİHRİ MÜŞFİK HANIM'IN İZİNDE" ADLI ROMANLARDA KÜLTÜR VE BİLİM TARİHİ

Özet

“Kaplumbağa Terbiyecisi”, Emre Caner’in, Türk müzeciliğinin kurucusu, arkeolog ve ressam Osman Hamdi Bey’in hayatını anlattığı biyografik bir romandır. Bilindiği gibi, “Kaplumbağa Terbiyecisi” adlı eser, esasen oryantalist ressam Osman Hamdi Bey’in bir tablosudur. Emre Caner, bu çok ünlü tabloyu, romanının da adı yapar ve Osman Hamdi Bey ekseninde Türk sanatını anlatır. Özellikle romanda, ressamımızın Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde sanat için yaptıkları, Arkeoloji Müzesi’nin kuruluşu, Lagina Kazısı, İskender Lahdi’nin İstanbul’a getirilişi gibi yaptığı önemli çalışmalar anlatılır. Emre Caner, romanın sonuna yazdığı teşekkür bölümünde ise eseri yazarken hangi kaynaklardan yararlandığını belirtir. Böylelikle eserin tamamen kurgu olmadığını da kanıtlamış olur. Caner, ayrıca bu kaynakları romanının dokusuna da yerleştirmiştir. Romanda sadece Osman Hamdi Bey değil, onun etrafında kültür faaliyetlerinde bulunan Ahmet Midhat Efendi, Şeker Ahmet Paşa gibi isimlere de yer verilmiştir. Yazarın bir başka eseri olan “Mihri Müşfik Hanım’ın İzinde” ise ilk kadın ressamımız olan Mihri Hanım’ı anlatır. 1886 yılında bir paşanın kızı olarak dünyaya gelen ressam, 1954’ten beri New York’ta kimsesizler mezarlığında yatmaktadır. Mustafa Kemal’in, papanın, Edison’un ve Başkan Roosevelt’in resimlerini çizen, bohem bir hayat yaşayan Mihri Müşfik’in bize bıraktığı kültürel miras yazar tarafından okuyuculara verilmeye çalışılır. Ancak yazar, bu eserinde Mihri Müşfik’in sanatsal faaliyetlerinden çok özel hayatına yer vermiştir. Bu yazımızda, Emre Caner’in adı geçen eserlerindeki kültür ve bilim tarihini ele almaya çalışacağız. Makalenin esas amacı, roman kişileri çerçevesinde, eserlere yansıyan kültür\bilim unsurlarını incelemektir. Ancak makalenin ilk bölümünde, eserler biyografik roman etrafında değerlendirilecektir. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise romanlara yansıyan kültür ve bilim tarihi ele alınacaktır.