ESKİ TÜRK YAZITLARINDAKİ ANÇA’NIN TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARIMI ÜZERİNE BAZI DİKKATLER

Özet

Eski Türk yazıtları hakkındaki çalışmalar hızla devam etmektedir. Yeni yapılacak araştırmalarda, yazıtlara yaklaşımın artık daha ayrıntılı olması beklenmektedir. Yazıtların Türkiye Türkçesine aktarımı konusunda hâlâ sorunlar bulunmaktadır. Cümlelerin doğru anlaşılması için her kelime üzerinde ayrıntılı çalışmalar yapılmalıdır. Bu düşünceden hareketle, şimdiye değin Türkçe olarak yayımlanan neşirlerinde ança’nın anlamlandırılışı üzerinde durmaya karar verilmiştir. Bugüne kadar Türkiye’deki neşirlerde ança’nın ‘öyle’ anlamı dışındaki başka anlamı kaydedilmemiştir. Uygurcadaki kullanımı da dikkate alarak, ança’nın yazıtlarda üç farklı işlev ve anlamda olduğu tahmin edilmektedir: 1. Cümlede ança yüklemin önünde ‘şöyle, böyle’ anlamıyla zarf olarak kullanılmıştır. 2. Cümlede ‘çok, fazla, pek çok, çokça, fazlaca, güçlüce’ anlamlarıyla zarf olarak kullanılmıştır. 3. Cümlede ‘çok, fazla, pek çok’ anlamıyla sıfat olarak kullanılmıştır. Üç büyük yazıtta ança’nın Türkiye Türkçesine aktarımı hakkında farklı bir yaklaşım ortaya konmaya çalışılmıştır. Eski Türk yazıtlarının Türkçe neşirlerinde ança’nın ‘şöyle, böyle’ anlamı yanında ‘çok, fazla, pek çok, onca, çokça, fazlaca, güçlüce, sağlamca’ gibi anlamlarının da olduğunun hesaba katılması gerekmektedir.