“-sA” EKİNİN İŞLEVLERİ ÜZERİNE

Özet

İlerleyişi sıralı kurallarla belirlenmiş bir ekleşme düzenine sahip olan Türk dilinde, dil öğelerinin birbirini yapılandıran karşılıklı ilişkileri sayıca az fakat kuşatıcı prensipler sayesinde takip edilebilmektedir. Bunların başında isim ve fiil kategorilerin takibi gelmektedir. Ekleşmenin yardımcı öğeleri ise morfofonetik ve morfofonemik karşıtlık ile yerdaş ve yandaş karşıtlık ilişkilerine sahip görev unsurlarıdır. Türk dilinin ekleşme kuralları, o kuralları ortaya koyan morfofonetik ve morfofonemik karşıtlık düzeni yani telaffuz edilen ve kastedilen işlevler arasındaki ilişki düzeni üzerine kuruludur. Ekleri sınıflandırma yaparken ise bir ekin fonksiyonunun ne olduğuna, o ekin en çok ya da umumiyetle hangi fonksiyonda kullanıldığına bakarak karar vermek gerekir. Bu çalışmada, dilbilgisi kitaplarında tasarlama kipleri içinde yer alan, genellikle dilek-şart kipi eki olarak anılan -sA eki ile ilgili bugüne kadar dilbilimcilerin bu ek üzerine yaptıkları çalışmalardan yola çıkarak -sA ekinin işlevleri örnekler üzerinde gösterilerek tasnif edilmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışmalardan hareketle -sA ekinin birden fazla işlevde kullanıldığı tek bir işleve tabi olmadığı üzerinde durulmuştur.