ÇORUM TÜRKÜLERİNDE ALEVİ-BEKTAŞİ UNSURLARI

Özet

İlk söyleyicisi belli olan ve daha sonra söyleyicisi unutulup anonimleşen, Türk halk şiirinin en eski türlerinden biri olarak kabul edilen ve hece ölçüsünün her kalıbıyla yazılmış, bentleri ikilik, üçlük ve dörtlük; bağlantıları bir dizeden başlayıp beş veya daha fazla olabilen türküler; halkın, maddi-manevi olaylardan etkilenerek duygularını, hayallerini ve düşüncelerini belli bir ezgi ile dile getirdiği anonim ürünlere “türkü” denir. Türküler bir milletin düşüncesini ortaya çıkarmada önemli ürünlerdir. Alevi-Bektaşi düşüncesi var olduğu dönemden itibaren sosyal hayatta her zaman önemli bir yere sahip olmuştur. Bazı araştırmacılar Alevi-Bektaşi düşüncesini bir inanç sistemi, bazıları ise bir yaşam biçimi olarak değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler çerçevesinde Alevi-Bektaşi düşüncesi varlığını geçmişten günümüze kadar devam ettirmiş hala da devam ettirmektedir. Alevi-Bektaşi düşüncesi içerisinde de türkülerin önemli bir yeri vardır. Âşıkların sade dil kullanarak saz eşliğinde söylediği türküler Alevi-Bektaşi düşüncesinin doğrudan halka ulaşmasını sağlayarak halkın duygularına tercüman olmuştur. Bu özgün söyleyişlerden dolayı âşıklar, halk tarafından saygın, ulu kişi olarak kabul görmüşlerdir. Âşıklar tarafından dile getirilen bu türkülerin dinsel ritüel törenlerinde söylenmesinin yanında Alevi-Bektaşi düşüncesinin sözlü kültür ortamında yaygınlaşmasını sağlamıştır.