KÜL TİGİN YAZITININ GÜNEY YÜZÜNE FELSEFİ BİR BAKIŞ

Özet

Orhon yazıtları bilindiği gibi Türkçenin en önemli kaynaklarından biridir. Bu yazıtlarda Türk diliyle ilgili temel bilgilerin yanı sıra dönemin sosyal, siyasi ve kültürel yapısıyla ilgili de değerli veriler bulunmaktadır. Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk yazıtları çeşitli boyutlarda taşlara, dört coğrafi yöne bakacak şekilde kazınmıştır. Türk dili açısından yazıtlarla ilgili çok değerli ve önemli birçok etimolojik değerlendirme yapıldığı gibi, siyasi ve sosyal değerlendirmelerde de bulunulmuştur. Felsefi bakış açısıyla bu önemli kök kaynaklara yönelerek, Türk dili ve Türk kültürünün felsefi arka planı ile Batı felsefesi arasında karşılaştırmalı değerlendirmeler yapmak düşünce dünyası açısından önemlidir. Felsefenin kökenlerinin mitolojide olduğu göz önüne alınırsa, Türklere ait böylesine belgelerin de felsefi içeriğe sahip olabileceği açıktır. Metafizik, epistemolojik ve politika felsefesi açısından metnin bazı mesajları vardır. Gök Tanrı inancının kağanda somutlaşması, kağanın kut almış bir kişi olarak kendini yeryüzünde ve toplumda en üst statüye konumlandırması ve Türklüğün Tanrı ile olan doğrudan bağı, felsefi bir içeriğe işaret etmektedir. Bu bağlamda bir ilk olduğunu varsaydığımız bu deneme Kül Tigin yazıtının güney yüzünü yorumlamaktadır.