MESNEVÎ ŞÂRİHİ BİR ANKARA VALİSİ: ÂBİDİN PAŞA’NIN TASAVVUFÎ DÜŞÜNCELERİ

Özet

1843-1909 yılları arasında yaşayan Âbidin Paşa, İstanbul Borsa komiserliği; Adana, Sivas, Ankara, Selanik, ve Bahr-i Sefîd Velâyeti (Akdeniz adaları)’ndaki valilik görevlerinin yanı sıra, Hariciye Nazırlığı da yapmıştır. Arapça, Farsça, Arnavutça, Fransızca ve Yunanca dillerine vakıf bir devlet adamıdır. XIX. asır Türk âlim ve mutasavvıflarından olan Âbidin Paşa, ilme, tasavvufa ve edebiyata yatkınlığı sebebiyle, ikisi tercüme ve şerh olmak üzere yedi eser kaleme almıştır. Âbidin Paşa’nın şeyhi kaynaklarda hayatı ile ilgili bilgi bulamadığımız Halvetiyye Tarîkatı şeyhlerinden Merkez Efendi dergâhıı post-nişîni Nureddîn Efendi’dir. Bu çalışmamızda Âbidin Paşa’nın en önemli eseri olan ve Mevlanâ’nın mesnevîsinin birinci cildini altı cilt olarak tercüme ve şerh ettiği “Tercüme ve Şerh-i Mesnevî-i Şerif” adlı eserini ve tasavvufî düşüncelerini incelemeyi amaçladık.