IX. VE XIII. YÜZYILLARI ARASI SICILYA ADASINDA İSLAM KÜLTÜR VE MEDENIYETININ İZLERI

Özet

Sicilya 9. Asırda İfrîkıye’de Ağlebi devletini kuran Müslüman Araplarca fethedilmiştir. Ağlebilerden sonra Fâtimîler hâkimiyetine geçerek iki buçuk asır İslam beldesi olarak kalmıştır. 11. Yüzyılda adaya hâkim olan Normanlar, var olan yüksek İslam kültürünü reddetmemişler, aksine sahiplenerek ondan faydalanmışlardır. Bununla da yetinmeyip doğudaki entelektüel birikimi başta çeviriler olmak üzere yaptıkları çalışmalarla daha da ileri taşımışlardır. Ağlebiler, İfrîkıye İslam tarihi, İslam kültür ve medeniyeti ve Avrupa-İslam etkileşimi açısından çok önemli bir yere sahiptir. Zira 800 yılında Tunus bölgesinde kurulduklarında, bir asrı geçen süredir var olan kaos ortamını bitirmişler, bölgeye güven ve istikrar sağlamışlardır. Bu güven ortamı başta tarımsal üretim ve ticaret olmak üzere sanayi askeri ve entelektüel kalkınmaya imkân vermiştir. Tâbi oldukları Abbasîleri her konuda olduğu gibi akli bilimlerin çalışılması konusunda da takip etmişler ve kurdukları Beytülhikme ile ilk defa bölgede Tıp, Felsefe, Matematik, Astronomi gibi akli bilimlerin çalışılmasını başlatmışlardır. Bu adım sadece bölgeyi etkilemekle kalmamış, Endülüs’e hatta Sicilya’nın fethedilmesiyle de Avrupa’ya kadar etkilerini göstermiştir. Bu çalışmada Sicilya’nın Ağlebiler tarafından nasıl ve niçin fethedildiği, Ağlebilerin adaya ne gibi yenilikler getirdiği ve bunların etkileri, Normanların adaya hâkimiyeti ve yüksek İslam kültürüne sahip çıkıp bunu nasıl geliştirdikleri gibi sorulara cevap aranmıştır. İslam Medeniyetinin Sicilya üzerinden Avrupa’daki etkileri hakkında bir bakış açısı sunmayı öngörmekte ve Normanlar dönemindeki çalışmaların Avrupa’nın entelektüel ve kültürel hayatına ne derecede etki ettiğinin anlaşılması için bir denemedir.