NEZAKET, NEZAKET TEORİLERİ VE TÜRKÇEDE KULLANILAN NEZAKET KAVRAMLARI

Özet

Muhataplar arasındaki iletişim sosyal ilişkiye yansımaktadır. Muhatapların iletişim sırasında herhangi bir şey istemek için veya soru sormak için çeşitli hitap ifadelerini kullandıkları görülmektedir. Hitap biçimlerinin incelenmesi için ortaya çıkan bazı analizler dil aracılığıyla nezaket çalışmasına yol açmıştır. Dilbilgisi kategorileri ve sözcüksel araçlar nezaketin ifade edilme şeklini göstermiştir. Nezaket toplumsal mesafe ve yakınlık ile ilgili bir kavramdır. TDK Güncel Türkçe Sözlük nezaketi başkalarına karşı saygılı ve incelikle davranma, incelik, naziklik ifadeleri olarak açıklamaktadır. “Nezaket” bir dizi sosyal sözleşmeye atıfta bulunarak, başkalarıyla olan ilişkilerde “iyi” yi sosyal davranış olarak kabul eden bir sosyo - kültürel sistemdir. Yani nezaket "sosyal davranış" veya "görgü kuralları" düşüncesinden yola çıkarak bir kültürün içinde var olan bir çeşit davranış şeklidir ve sabit bir kavramdır. Bu çalışmada, Brown ve Levinson’ un nezaket ile ilgili teorileri, yüz çalışmaları, pozitif yüzün ve negatif yüzün içerikleri, nezaket türlerinin ne olduğu, Türkçede kullanılan nezaket kavramları ve onların nasıl kullanıldıkları incelenmiştir. Çalışmada, kişilerarası dil işlevi ve nezaket teorisiyle olan ilişkisi üzerinde durulmuştur. Kişilerarası ilişkilerde incelik kavramlarının hem dilbilimsel hem de kültürel açıdan farklılıklar olduğu belirtilmiştir.