Journals / Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2016 / Sayı: 39

AS AN AUXILIARY VERB USING AND FUNCTION OF THE VERB “AL-“ IN MODERN UYGHUR TURKIC

YENİ UYGUR TÜRKÇESİNDE “AL-” FİİLİNİN YARDIMCI FİİL OLARAK KULLANIMI VE FONKSİYONLARI

Mustafa Yıldız(NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ, AHMET KELEŞOĞLU EĞİTİM FAKÜLTESİ, TÜRKÇE EĞİTİMİ BÖLÜMÜ)
Pages
199–211
Publication Date
2016-06-10
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this study, it focused on as a auxiliary verb using of the verb al- and examined meaning details in descriptive verbs which established this verb.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Modern Uyghur Turkic is a rich literary language in terms of descriptive verbs which is a kind of compound verb.
📊
Key Findings & Data:Today, the number of auxiliary verbs which used in compound verbs in Turkic literary language roughly around 30.
💡
Conclusion & Impact:In this study, it focused on as a auxiliary verb using of the verb al- and examined meaning details in descriptive verbs which established this verb.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Yeni Uygur Türkçesi · tasvir fiili · birleşik fiil

Abstract

Modern Uyghur Turkic is a rich literary language in terms of descriptive verbs which is a kind of compound verb. Today, the number of auxiliary verbs which used in compound verbs in Turkic literary language roughly around 30. In this sense, there are about 27 known auxiliary verb in Modern Uyghur Turkic. These are the following verb: al-, ät- (ävät-), başla-, baḳ-, bar-, bär-, bol-, çiḳ, çüş-, ḳal-, käl-, kät, ḳil-, kir-, kör-, ḳoy-, mañ-, oltur-, öt-, sal-, taşla-, toḫta-, tur-, tügät-, yat-, yät-, yür-. In this study, it focused on as a auxiliary verb using of the verb al- and examined meaning details in descriptive verbs which established this verb.

Özet

Yeni Uygur Türkçesi, birleşik fiilin bir türü olan tasvir fiilleri bakımından oldukça zengin bir yazı dilidir. Bugün Türk yazı dillerinde söz konusu birleşik fiil yapılarında kullanılan yardımcı fillerin sayısı aşağı yukarı 30 civarındadır. Bu anlamda, Yeni Uygur Türkçesinde bilinen 27 tane yardımcı fiil vardır. Bunlar, al-, ät- (ävät-), başla-, baḳ-, bar-, bär-, bol-, çiḳ-, çüş-, ḳal-, käl-, kät, ḳil-, kir-, kör-, ḳoy-, mañ-, oltur-, öt-, sal-, taşla-, toḫta-, tur-, tügät-, yat-, yät-, yür- filleridir.Bu çalışmada, zikredilen fiillerden al- fiilinin bir yardımcı fiil olarak kullanımı üzerinde durulmuş ve bu fiille kurulan tasvir fiillerindeki anlam ayrıntıları incelenmiştir.

🔖

Cite This Article

Yıldız, M. (2016). AS AN AUXILIARY VERB USING AND FUNCTION OF THE VERB “AL-“ IN MODERN UYGHUR TURKIC. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 39, 199–211. https://doi.org/10.21563/sutad.187016

References (34)

  1. Äziz Savut, www.tangritagh.net(com) 5/25/2003 Maḳale-Xewerliri (Hikâye).
  2. BÄHRAM, Calalidin (1994), Ḳäbrä Beşidiki Çüş, Şincan.
  3. Cungo Milletliri, S. 2001-6, (2001), Şincan
  4. SÄMÄDİY, Ziya (1984), Mayimḫan, Almuata.
  5. SÄMÄDİY, Ziya (1985), Jillar Siri, Almuata.
  6. SÄMÄDİY, Ziya (1995), Äḫmät Äpändi, Almuata.
  7. ERCİLASUN, Ahmet Bican (1988), Uygur Halk Masalları, Ankara.
  8. KASAPOĞLU ÇENGEL, Hülya (2000) Abdurrehim Ötkür’ün Şiirleri,
  9. C. I-II, İstanbul. (inceleme).
  10. ÖTKÜR, Abdurrehim (1989), OyŞanŞan Zemin, Şincan.
  11. UyŞur Folkloriniñ Antologiyasi, (1988), Almuata.
  12. UyŞur Ḫälḳ Dastanliri, (1991), Şincan.
  13. Äsirdin Buyanki Uygur Yeziḳ Täräḳḳiyāti, Uyghurlar
  14. ARAT, R. Rahmetî (1987), ‚Die Hilfsverben und Verbal adverbien im Altaischen‛, Makaleler, Ankara.
  15. ARAT, R. Rahmetî (1991), Kutadgu Bilig I. Metin, Ankara.
  16. BANGUOĞLU, Tahsin (1990), Türkçenin Grameri, Ankara.
  17. ECKMANN, Janos (1958), ‚Çağatay Dili Hakkında Notlar‛ Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1958, Ankara: TDK Yay., 115-126.
  18. ERCİLASUN, Ahmet Bican (1984). Kutadgu Bilig Grameri-Fiil, Ankara.
  19. ERGİN, Muharrem (1989), Türk Dil Bilgisi, İstanbul.
  20. GABAİN, A. Von (1953). ‚Türkçede Fiil Birleşmeleri‛, Türk Dili Araş-tırmaları Yıllığı Belleten, Ankara.
  21. HACİYEV, Azim (1973), Fe’l, Taşkent.
  22. HACİYEV, Azim (1966). Özbek Tilide Kömekçi Fe’ller, Taşkent.
  23. ISKAKOV, A. (1974), Kazırgi Kazak Tili-Morfologiya, Almatı.
  24. KARAHAN Leylâ (1990), ‚Görülen Geçmiş Zaman Eki –dı/-di’nin Tarz ve Bağlama Fonksiyonlarına Dair‛, TKAE, C. XVIII, s. 335-341.
  25. KORKMAZ, Zeynep (1995), ‚Türkiye Türkçesinde ‘İktidar’ ve ‘İmkân’ Gösteren Yardımcı Fiiller ve Gelişmeleri‛, Türk Dili Üzerine Araştırmalar, C. I, Ankara.
  26. KORKMAZ, Zeynep (1992), Gramer Terimleri Sözlüğü, Ankara.
  27. NADZHIP, E. N. (1971), Modern Uigur, Moskov.
  28. Özbek Tilinin İzahli Lügeti, (1981) C. I-II, Moskova.
  29. ÖZTÜRK, Rıdvan (1994), Yeni Uygur Türkçesi Grameri, Ankara.
  30. ÖZTÜRK, Rıdvan (1997), Uygur ve Özbek Türkçelerinde Fiil, Ankara.
  31. SCHAMİLOĞLU, Uli (1996), ‚Türk Dillerinde Yardımcı Fiiller Sorunu‛, Uluslar Arası Türk Dili Kongresi 1988, Ankara.
  32. TÖMÜR, Hamit (1987), Hazirki Zaman Uygur Tili Grammatikisi-Morfologiya, Şincan.
  33. YOLDAŞEV, A. A. (1965), Analitiçeskie formı glagola v tyurkskiḫ yazıkaḫ, Moskva.
  34. ZEYNALOV, Ferhad (1986), ‚Türk Dillerinde Birleşik Eylem Meselesi‛, İÜ Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, İstanbul.