Journals / MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2020 / Cilt: 9 - Sayı: 4

Türk Mimarisinde Çapraz “X” Motif ve İkonografisi

Pages
2263–2285
Publication Date
2020-10-13
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

İşte bu makalede böyle motiflerden birinin, birbirini verev kesen iki çizginin oluşturduğu çarpraz olarak nitelenen “X” şeklindeki motifin Türk eserlerinde özellikle mimarideki yer alışı ve ikonografisinin üzerinde durulmaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Kaynağı Orta Asya’da bulunan Türk Sanatının yeryüzünün farklı coğrafyalarında varlık gösteren binlerce yıllık yolculuğundaki eserlerinde aynı ya da benzer motiflere farklı dönem üslupları içerisinde yer verildiği görülmektedir.
📊
Key Findings & Data:Bazı motifler pek çok kültürde yer bulmuş olsa da hatta evrensel bir dili olsa da her milletin aynı motife kattığı anlam, süsleme programları içerisinde yer veriş şekli farklılık gösterebilmektedir.
💡
Conclusion & Impact:İşte bu makalede böyle motiflerden birinin, birbirini verev kesen iki çizginin oluşturduğu çarpraz olarak nitelenen “X” şeklindeki motifin Türk eserlerinde özellikle mimarideki yer alışı ve ikonografisinin üzerinde durulmaktadır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Türk Mimarisi · Türk Sanatı · Süsleme

Özet

Kaynağı Orta Asya’da bulunan Türk Sanatının yeryüzünün farklı coğrafyalarında varlık gösteren binlerce yıllık yolculuğundaki eserlerinde aynı ya da benzer motiflere farklı dönem üslupları içerisinde yer verildiği görülmektedir. Taşınabilir nitelikte olanlarda, mimarlık eserlerinde karşımıza çıkan bu motifler kaya resimlerinden mezar taşlarına, keçelerden, halı ve kilimlere, maden ve ahşap eserlerden kümbet, türbe ve camilere daha nicelerine yansıyan Türk izleridir. Bu motifler kimi zaman üzerindeki esere bir aidiyet damgasını, mührünü vururken kimi zaman taşıdığı anlamla bir seslenişi, bazen da her ikisini beraberinde barındırırlar. Bazı motifler pek çok kültürde yer bulmuş olsa da hatta evrensel bir dili olsa da her milletin aynı motife kattığı anlam, süsleme programları içerisinde yer veriş şekli farklılık gösterebilmektedir. Zamanın süzgecinden geçen böyle motifler duyulardaki bellekteki izleri ile yaşamaya devam ederler. İşte bu makalede böyle motiflerden birinin, birbirini verev kesen iki çizginin oluşturduğu çarpraz olarak nitelenen “X” şeklindeki motifin Türk eserlerinde özellikle mimarideki yer alışı ve ikonografisinin üzerinde durulmaktadır.

🔖

Cite This Article

KURU, A. Ç. (2020). Türk Mimarisinde Çapraz “X” Motif ve İkonografisi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 4, 2263–2285. https://ajindex.com/articles/98709

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (5)

  1. Akdağ, G.(2019).Ankara'da I. Ulusal Mimarlık Dönemi Banka Binalarında Cephe Düzeni ve Süsleme (1926-1929) (Yüksek Lisans Tezi) Gazi Üniversitesi,
  2. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Sanat Tarihi Bilim Dalı,Ankara.
  3. Aktemur, A. M.(2017). Posof Çevresindeki Mezarlıklar ve Mezar Taşları, The Journal of Academic Social Science Studies Number: 64, p. 237-268, Winter III 2017,237-268
  4. Ali, H.G.(1390).Mimari-ı İslami-ı İran dar Dori-ı Selcugiyan, (1.Baskı), Jahad-ı Danişgahi, Tahran. Arıcak, O. T. (1999). Grupla psikolojik danışma yoluyla benlik saygısı ve mesleki benlik saygısının geliştirilmesi (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi,
  5. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Arıkan,M., Kallimci,İ.K.(2008). Kutsal Kırgız Kalpağı,Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 3/2 Spring 2008 Aslan,Y.(2018). Kırşehir Merkez Türk Devri Yapılarında Taş Süsleme (13-14. Yüzyıl),( Yüksek Lisans Tezi) T.C.Selçuk Üniversitesi sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı,Sanat Tarihi Bilim Dalı Konya. Atasoy, N.(2000).Derviş Çeyizi,İstanbul. Bademci,F. (2018).Mevleviliğin Somut Ve Somut Olmayan Kültürel Mirasının Bütünleşik Korunması;Konya Örneği, (Yüksek Lisans Tezi)Anadolu Üniv.Sosyal Bil.Ens. Mimarlık Anabilim Dalı, Eskişehir. Bakırer,Ö. (2002). Anadolu Selçuklu Dönemi Mimarisinde Tuğla Örgülerde Kullanılan Özel Derzleme Yöntemleri, Prof.Dr. Haluk Karamağaralı Armağanı,Ankara. Baş,G. (2013). Diyarbakır’daki İslam Dönemi Mimari Yapılarında Süsleme,TTK, Ankara. Berkli,Y.(2007). Erzurum ve Erzincan Çevresinde Görülen Koyun, Koç Ve At Biçimli Mezar Taşları ve Sanat Tarihindeki Yeri, (Doktora Tezi) Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı,,Erzurum. Bozkurt,O.(2016) Osmanlı Beyliği Dışında Batı Anadolu Beyliklerinde Mimari Süsleme, (Yükseklisans Tezi) T.C.Ege Üniversitesi sosyal Bilimler Enstitüsü sanat Tarihi Anabilim Dalı Sanat Tarihi Bilim Dalı, izmir. Buğrul,H. (2018).Kaya Resimlerinin Van Bitlis Hakkari Yöresi Mezartaşları Üzerindeki İzleri, Uluslararası Avrasya Türk Sanatları Kongresi, İstanbul. s.39-66 Bülbül,Uslu,B.(2016). Anadolu Selçuklu Dönemi Yapılarının Restorasyonunda Özgünlük Ölçütü- Konya İnce Minareli Medrese Örneği,( Doktora Tezi) Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı,Ankara. Bülbül,D.(2017). Hadim Mezar Taşları,(Yüksek Lisans Tezi), T.C.Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı