Journals / Din Sosyolojisi Araştırmaları / 2023 / Cilt: 3 Sayı: 5

“Evren Niçin Var” Sorusu Üzerinden İslâm Düşüncesinde Teleolojik Bir İnceleme

Pages
82–114
Publication Date
2023-10-20
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Çalışma; güncel inanç problemleri arasında sıkça karşılaşılan bu soruya İslami düşünce geleneklerinde hangi perspektiften bakıldığına ışık tutmak gâyesine matuftur.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu makale; güncel Kelam problemleri özelinde gençlerin inanca dair sorularından en sıklıkla ifade ettikleri bir soruyu konu edinmiştir.
📊
Key Findings & Data:Makale, önce soruyu bu açıdan değerlendirecek daha sonra cevaba dair İslam düşünürlerinin görüşlerinden seçki yapmayı deneyecektir.
💡
Conclusion & Impact:Çalışma; güncel inanç problemleri arasında sıkça karşılaşılan bu soruya İslami düşünce geleneklerinde hangi perspektiften bakıldığına ışık tutmak gâyesine matuftur.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tanrı · gâye · evren

Özet

Bu makale; güncel Kelam problemleri özelinde gençlerin inanca dair sorularından en sıklıkla ifade ettikleri bir soruyu konu edinmiştir. Amaç İslam düşüncesindeki yaklaşımları en genel hatları ile dikkatlerine sunmak ve ayrıntılı incelemelere zemin hazırlamaktır. Tanrı’nın varlığı vücûda getirmesinin ‘sebebini’ anlama isteği insanın peşine düştüğü soruların başında gelir. Varlığı anlama ve anlamlandırma çabası, Tanrı'ya inansın ya da inanmasın her insan için vazgeçilmezdir. Makale, önce soruyu bu açıdan değerlendirecek daha sonra cevaba dair İslam düşünürlerinin görüşlerinden seçki yapmayı deneyecektir. İslam düşünce geleneğinin Felsefe, Tasavvuf ve Kelam kollarının yorumlarına genel bakışlar yaparak meseleyi tartışacaktır. Varlığın vücuda getiriliş gâyesi (gâye-i ilahiyye) hakkında; İslam felsefesindeki cûd/cömertlik vurgusu, Mutezile’nin aslah teorisi ve Matüridi’nin hikmet felsefesi üzerinden meseleye nasıl yaklaşımlar yapıldığını özetlemeye çalışacaktır. Kur’an-ı Kerim’de meleklerin soruları üzerine; Allah’ın ilim ve hikmetine, insanın ‘bilme’ özelliğine işaret edilmek suretiyle, üzeri örtülü bırakılmış bu sorunun düşünce geleneğimizdeki cevap arayışlarını gündeme getirmeye çalışılacaktır. Çalışma; güncel inanç problemleri arasında sıkça karşılaşılan bu soruya İslami düşünce geleneklerinde hangi perspektiften bakıldığına ışık tutmak gâyesine matuftur.

🔖

Cite This Article

GÜNAYDIN, F. (2023). “Evren Niçin Var” Sorusu Üzerinden İslâm Düşüncesinde Teleolojik Bir İnceleme. Din Sosyolojisi Araştırmaları, Cilt: 3 Sayı: 5, 82–114. https://ajindex.com/articles/970397

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (14)

  1. Alper, Ömer Mahir. Varlık ve İnsan Kemâlpaşazade Bağlamında Bir Tasavvurun İnşâsı. İstanbul: Klasik Yay, 2010.
  2. Arslan, Hulusi. “Mâtürîdî’ye Göre Evren ve İnsanın Yaratılışının Hikmeti”. Hikmet Yurdu, 2009.
  3. Arslan, Hulusi. “Yaratma ve Gâyelilik Bağlamında Mutezilenin Fayda Teorisi”. Kelam Araştırmaları Dergisi 14/2 (2016), 343-360.
  4. Acluni, Ebu’l-Fidâ İsmail b. Muhammed. Keşfu’l-Hafâ ve Müzilü’l-İlbâs Ammâ İştehere Mine’l- Ehâdis Alâ Elsinetin-Nâs 2. Beyrut: Dâru’l- İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1932.
  5. Aydın, İbrahim Hakkı. “Kenz-i Mahfî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 25/258-260. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  6. Aydın, Mehmet. “Tanrı Hakkında Konuşmak: Felsefi Bir Tahlil”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1 (1983), 25-44.
  7. Bursevi, İsmail Hakkı. Kenz-i Mahfî (Gizli Hazine). İstanbul: Misvak Yay, 1980. Câhız, Ebû Osman Amr b. Bahr b. Mahbub Kinani Leysi. Kitabu’d-Delâilve’l-İtibâr ale’l-Halkı ve’t-Tedbir. Beyrut: Darü’n-Nedvetü’l-İslamiyye, 1987-1988.
  8. Cevizci, Ahmet. Felsefe Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yay, 2003.
  9. Cürcani, Ebü'l-Hasen Alî b. Muhammed b. Alî Seyyid Şerîf Hanefî el-Cürcani, Şerhu’l-Mevâkıf: Mevâkıf Şerhi. çev. Ömer Türker. 3. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2015. Cüveynî, İmâmü’l-Haremeyn. eş-Şâmil fî usûli’d-dîn. thk. Ali Sâmi en-Neşşâr – Süheyr Muhammed Muhtâr-Faysal Budeyr Avn. İskenderiye: Münşeâtü’l-maârif, 1969.
  10. Çağbayır, Yaşar. Orhun yazıtlarından günümüze Türkiye Türkçesinin söz varlığı: Büyük Türkçe sözlük (den-gel). Ankara: Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı [TİKA]; İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2016, 3. Çakmaklıoğlu, Mustafa. “İbnü’l-Arabî’ye Göre İlâhî İsimlerin Âlemde Tecellîsi: Allah-Âlem Münasebeti Etrafında Ortaya Çıkan Bazı Problemler”. Tasavvuf İlmi ve Akademik araştırma Dergisi 14/31 (2013), 1-32.
  11. Çankı, Mustafa Namık. Büyük Felsefe Lugatı. 2. İstanbul: Aşıkoğlu Matbaası, 1955.
  12. Demirli, Ekrem. İslam Metafiziğinde Tanrı ve İnsan. İstanbul: Kabalcı Yay, 2009.
  13. Demirli, Ekrem. Sadreddin Konevi’de Marifet ve Vücûd. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2003.
  14. Gazzali, Ebu’l-Hamid Muhammed Huccetü’l-İslam. Maksadu’l-Esnâ. Daru’l-Kütübü’l-İlmiyye, ts. Gazzali. Tehafütü’l-felasife. thk. Süleyman Dünya. Kahire: Daru’l-maʿarif, ts. Hawking, Stephan – Leonard Mlodinow. Büyük Tasarım. çev. Selma Öğünç. İstanbul: Doğan Kitap, 2012. İbn Arabi. Fususu’l-Hikem. thk. M. Erol Kılıç – Abdurrahim Alkış, İstanbul: Litera Yay, 2016. İbn Sînâ, Ebû Ali Hüseyn b. Abdillah