Journals / Din Sosyolojisi Araştırmaları / 2023 / Cilt: 3 Sayı: 5

Göbekli Tepe Kültürü’nün Din Sosyolojisi Perspektifinden Yorumlanması

Pages
40–58
Publication Date
2023-10-20
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalış-manın dolaylı bir amacı da Göbekli Tepe Kültürü’nü, sosyoloji ve özellikle din sosyolojisinin dikkatine sunmaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Yaklaşık 12.000 yıl önce Güney Batı Asya’da avcı ve toplayıcılık yapan küçük gezgin insan grupları, nis-peten kalabalık bir nüfusun uzun süre yaşadığı yerleşim alanları kurarak tarım ve hayvancılığa geçiş süre-cine girdiler.
📊
Key Findings & Data:Bu süreci en dramatik yaşayan bölgelerden biri de Göbekli Tepe ve ona komşu tepelerin içinde bulunduğu Yukarı Fırat Havzası’dır.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalış-manın dolaylı bir amacı da Göbekli Tepe Kültürü’nü, sosyoloji ve özellikle din sosyolojisinin dikkatine sunmaktır.
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Göbekli Tepe · halk inançları · Yukarı Fırat Neolitiği

Özet

Yaklaşık 12.000 yıl önce Güney Batı Asya’da avcı ve toplayıcılık yapan küçük gezgin insan grupları, nis-peten kalabalık bir nüfusun uzun süre yaşadığı yerleşim alanları kurarak tarım ve hayvancılığa geçiş süre-cine girdiler. Bu süreci en dramatik yaşayan bölgelerden biri de Göbekli Tepe ve ona komşu tepelerin içinde bulunduğu Yukarı Fırat Havzası’dır. Göbekli Tepe, son yıllara kadar bu havzadaki avcıların belirli sezonlar toplandığı bir çeşit tapınak olarak yorumlandı. Gelinen noktada Göbekli Tepe’nin aslında bir yerleşim yeri olduğunu ve bu bölgedeki yoğun Neolitik yerleşimin sadece bir paçasını oluşturduğunu yapılan yüzey araştırmalarından ve devam eden kazılardan anlamak mümkündür. Günümüzde ne tüket-tiğimiz ve ne tür evlerde yaşadığımız kadar toplumsal olarak nasıl organize olduğumuzun temellerini de bu döneme ve bu bölgeye götürmek mümkündür. Dolayısıyla üzerinde oturduğumuz toplumsal temelle-rin daha iyi kavranması çabası bizi, insanların bu dönemde ne yaşadığını anlamaya sevk etmektedir. Özellikle dinin hayati rol oynağı bu toplumların anlaşılmasında din sosyolojisinin teorik arka planı önemli katkılar sunma potansiyeline sahiptir. Bu çalışmanın amaçlarından biri Göbekli Tepe Kültür Böl-gesi’nin makul şekilde yorumlanmasında din sosyolojisinin sunduğu/sunabileceği katkıları ele almaktır. Çalışma ayrıca kazı öncesinde yöre halkının Göbekli Tepe’ye olan dini ilgisine odaklanacaktır. Bu çalış-manın dolaylı bir amacı da Göbekli Tepe Kültürü’nü, sosyoloji ve özellikle din sosyolojisinin dikkatine sunmaktır.

🔖

Cite This Article

AYAZ, O. (2023). Göbekli Tepe Kültürü’nün Din Sosyolojisi Perspektifinden Yorumlanması. Din Sosyolojisi Araştırmaları, Cilt: 3 Sayı: 5, 40–58. https://ajindex.com/articles/970395

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (14)

  1. Ayaz, Orhan. “An Alternative View on Animal Symbolism in The Göbekli Tepe Neolithic Cul-tural Region in the Light of New Data (Göbekli Tepe, Sayburç)”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 33 (2023), 365-383.
  2. Ayaz, Orhan. “Self-Revelation: An Origin Myth Interpretation of the Göbekli Tepe Culture (An Alternative Perspective on Anthropomorphic Themes)”. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sos-yal Bilimler Enstitüsü Dergisi 60 (2023).
  3. Ayaz, Orhan vd. “‘Status Society’: Sociological Thinking of Göbekli Tepe and Karahan Tepe in the Context of Social Stratification”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 56 (2022).
  4. Ayaz, Orhan. “The Role of Taboo in the Construction of Neolithic Communities (Göbekli Te-pe Neolithic Cultural Region)”. Arkeoloji ve Sanat 171 (2022), 27-36.
  5. Banning, Edward Bruce. “So Fair a House Göbekli Tepe and the Identification of Temples in the Pre-Pottery Neolithic of the Near East”. Current Antropology 52/5 (2011).
  6. Benedict, Peter. “Güneydoğu Anadolu Yüzey Araştırması”. Güneydoğu Anadolu Tarihöncesi Araş-tırmaları. ed. Halet Çambel - Robert Braidwood. 107-149. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1980.
  7. Berger, Peter L. Kutsal Şemsiye Dinin Sosyolojik Teorisinin Ana Unsurları. çev. Ali Coşkun. İstan-bul: Rağbet Yayınları, 5. Basım, 2015.
  8. Borazan, Bünyamin. Şanlıurfa ve Çevresinde Ziyaret ve Ziyaret Yerleri. Kahramanmaraş: Kahraman-maraş Sütçü İmam Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2005.
  9. Burke, Peter. Bilginin Toplumsal Tarihi. çev. Mete Tunçay. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2013.
  10. Cauvin, Jacques. The Birth of the Gods and the Origins of Agriculture. çev. Trevor Watkins. Camb-ridge: Cambridge University Press, 2000.
  11. Childe, Gordon. What Happened in History. Harmondsworth: Penguin Books, 1964.
  12. Clare, Lee. “Göbekli Tepe, Turkey. A brief summary of research at a new World Heritage Site (2015– 2019)”. e-Forschungsberichte 2 (2020), 81-88.
  13. Clare, Lee vd. “Ritual Practices and Conflict Mitigation at Early Neolithic Körtik Tepe and Göbekli Tepe, Upper Mesopotamia”. Violence and the Sacred in the Ancient Near East: Girar-dian Conversations at Çatalhöyük. ed. Ian Hodder. 96-128. Cambridge: Cambridge Univer-sity Press, 2019.
  14. Clare, Lee - Kinzel, Moritz. “Response to comments by Ian Hodder and Christian Jeunesse with notes on a potential Upper Mesopotamian ‘Late PPNA Hunter-Crisis’”. Monumentalising Life In The Neolithic Narratives Of Change And Continuity. ed. Gebaer Anne Birgitte vd. Uni-ted Kindom: Oxbow Books, 2020. Çelik,