Journals / Turkish Studies (Elektronik) / 2015 / Cilt: 10 - Sayı: 8

KIRGIZ TÜRKÇESİ İLE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ ORTAK ARAPÇA KELİMELERDE GÖRÜLEN SES DEĞİŞMELERİ

Pages
273–297
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bazı dilcilerin de işaret ettiği gibi, bahsedilen çalışmalar yapıldığında, Türk dilleri ile Arapçanın tarihsel süreçte nasıl etkileşime girdiği, hangi dil unsurlarının paylaşıldığı, Türk dillerinin ileride hedeflediği dil birliğinde Arapça kökenli kelimelerin nasıl rol oynayacağı gibi sorular cevabını bulacaktır

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Türkçe ve Kırgızca aynı dilin iki kolu olmaları hasebiyle, pek çok ortak kelimeye sahiptirler.
📊
Key Findings & Data:Oysa Kırgız Türklerinin böyle bir tecrübesi olmamıştır. 1920'li yıllarda başlayan yazı dili hayatında çok kısa bir süre Arap alfabesi kullanılmış, bir müddet Latin alfabesi geçerli olduktan sonra, 1940'lı yıllardan itibaren bugün kullanılmakta olan Kiril alfabesine geçilmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Bazı dilcilerin de işaret ettiği gibi, bahsedilen çalışmalar yapıldığında, Türk dilleri ile Arapçanın tarihsel süreçte nasıl etkileşime girdiği, hangi dil unsurlarının paylaşıldığı, Türk dillerinin ileride hedeflediği dil birliğinde Arapça kökenli kelimelerin nasıl rol oynayacağı gibi sorular cevabını bulacaktır
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Özet

Türkçe ve Kırgızca aynı dilin iki kolu olmaları hasebiyle, pek çok ortak kelimeye sahiptirler. Bu sözcüklerin bir kısmı, aynı kaynaktan beslendikleri için, Arapça-Farsça sözcüklerdir. Farsçanın Arapça sözcükleri diğer lehçe ve dillere taşımada bir köprü rolü oynadığı bilinmektedir. Türkiye Türkçesinde olduğu gibi, Kırgız Türkçesindeki bazı Arapça alıntı kelimelerin de Farsça yoluyla dile girdiği görülmektedir. Yazılı edebiyata diğer Türk lehçelerine göre nispeten geç sahip olan Kırgız Türkçesindeki Arapça sözcükler ses değişimleri bakımından incelendiğinde, bunların büyük ölçüde Kırgız dilinin seskalıp, yapı özelliklerine uygun hale getirildikleri görülür. Kırgızcayı diğer Türk lehçelerinden ayıran bazı ses kuralları Arapça alıntı kelimeleri çoğu durumda tanınamaz hale sokmuştur. Eski Türkçe veya Osmanlıca tabir edilen Anadolu Türkçesi çok eskiden beri Arap alfabesiyle yazıldığı için, dile giren yeni kelimeler de Arapça asıllarına göre yazılmaktaydı. Oysa Kırgız Türklerinin böyle bir tecrübesi olmamıştır. 1920'li yıllarda başlayan yazı dili hayatında çok kısa bir süre Arap alfabesi kullanılmış, bir müddet Latin alfabesi geçerli olduktan sonra, 1940'lı yıllardan itibaren bugün kullanılmakta olan Kiril alfabesine geçilmiştir. Özellikle bağımsızlık sonrasında giren kelimelerde, bahsedilen ses-anlam değişimlerinin daha az gerçekleştiği görülür. Türkçe ve Kırgızcada ortak olarak kullanılan Arapça sözcüklerdeki ses değişimlerini inceleyen bu çalışmanın bir benzerinin diğer Türk dilleri için de yapılması gerekir. Bazı dilcilerin de işaret ettiği gibi, bahsedilen çalışmalar yapıldığında, Türk dilleri ile Arapçanın tarihsel süreçte nasıl etkileşime girdiği, hangi dil unsurlarının paylaşıldığı, Türk dillerinin ileride hedeflediği dil birliğinde Arapça kökenli kelimelerin nasıl rol oynayacağı gibi sorular cevabını bulacaktır

🔖

Cite This Article

ACAR, Ö. (2015). KIRGIZ TÜRKÇESİ İLE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ ORTAK ARAPÇA KELİMELERDE GÖRÜLEN SES DEĞİŞMELERİ. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 10 - Sayı: 8, 273–297. https://ajindex.com/articles/96259

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (15)

  1. ABAZOV, Rafis (2004). Historical Dictionary of Kyrgyzstan. Oxford: The Scarecrow Press,
  2. Inc. AKALIN, Mehmet (1979). Tarihî Türk Şiveleri. Ankara:
  3. Sevinç Matbaası. AKIN, Cüneyt (2009). “Kırgız Sözlükçülüğü ve Kırgız Türkçesinin Sözlükleri”. Turkish Studies - International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 4/4 Summer 2009, p. 47-70, ISSN: 1308-2140, www.turkishstudies.net, DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.800, ANKARA-TURKEY. ______ (2010). Hüseyin Karasayev’in “Kamus Nama” Adlı Eseri ve Çağdaş Kırgız Türkçesindeki Alıntı Kelimelerde Görülen Ses Değişmeleri. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İzmir.
  4. AKUNOVA, A.R. vd. (2001). Azırkı Kırgız Tili-Fonetika.Bişkek. ALİBEKİROĞLU, Sertan (2013). “Türkçede Ön Seste Y”. Turkish Studies - International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/1 Winter 2012, p. 685-710, ISSN: 1308-2140, www.turkishstudies.net, DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4464,
  5. ANKARA-TURKEY. ARAT, Reşid Rahmeti ve Temir, Ahmet (1992). “Türk Şivelerinin Tasnifi”. Türk Dünyası El Kitabı. 2. Cilt “Dil-Kültür-Sanat”. Ankara.
  6. AŞCI, Ufuk Deniz (2010). “Kırgız Türkçesiyle Yazılmış Alip-Bee Adlı İlk Alfabe Kitabındaki Söz Varlığı Üzerine”. Türkiyat Araştırmaları Dergisi S. 27: 19-43. ______ (2009). “Wilhelm Radloff Kırgız Lehçesini Neden Söz Başı y- Tarafında Bir Türk Lehçesi Olarak Göstermiştir?”. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi C. 6/2: 77-97.
  7. AYDIN, Erhan (2007). “Eski Türk Yazıtlarındaki Kırgız Seferleri Üzerine Notlar”. Sibirische Studien (Sibirya İncelemeleri) II/1. Göttingen/İstanbul.
  8. BİLGEGİL, Kaya (2014). Türkçe Dilbilgisi. Konya: Salkımsöğüt Yay. BOZKURT, Fuat (2005). Türklerin Dili. İstanbul:
  9. Kapı Yayınları.
  10. CAPAROV, Ş. ve Sıdıkova, T. (2013). Azırki Kırgız Tilinin Fonetikası. Bişkek: Arabayev Üniversiteti. CERİTOĞLU, Murat (2012). Kırgız Türkçesinin Söz Dizimi. İstanbul.
  11. Kesit. COMPARETİ, Matteo (2002). “Soğdiyana Tarihine Giriş”. Türkler Ansiklopedisi. C. II. Ankara:
  12. Yeni Türkiye Yayınları.
  13. COŞKUN, Volkan (2010). Türkçenin Ses Bilgisi. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık CUMAKUNOVA, Gülzura (2008). “Kırgız Türkçesinde Arapça Alıntı Kelimeler”. Hacettepe Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi 9: 101-117.
  14. ÇAĞATAY, Saadet (1972). Türk Lehçeleri Örnekleri II-Yaşayan Ağız ve Lehçeler. Ankara:
  15. A.Ü.D.T.C. Fak. Yay. ÇENGEL, Hülya Kasapoğlu (1995). “Türkiye Türkçesi ve Kırgız Türkçesindeki Ortak Alınma Kelimeler”. Türk