SavedAdd your journal

Journals / Coğrafya Dergisi / 2026 / Sayı: 46

Urban Development and Spatial Changes in Iğdır

Iğdır’da Şehirsel Gelişme ve Mekânsal Değişim

Adem Yulu(IĞDIR ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8037-259X
Hüsniye Doldur(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3984-7298
Pages
1–18
Publication Date
2023-05-25
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It is on the brink of losing its status as a “great plain conservation area.”

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The present study aims to investigate the urban development and recent spatial changes in the city of Iğdır by discussing issues related to its growth and development.
📊
Key Findings & Data:Referred to as a “custom-house station village” in the Western travel books of the mid-19th century, Iğdır was settled within a limited geographical space until the middle of the 20th century.
💡
Conclusion & Impact:It is on the brink of losing its status as a “great plain conservation area.”
🔬Design:Research Article
📍Scope:2000 Verileri
⚙️Variables:Iğdır · şehirsel gelişme · mekânsal değişim

Abstract

The present study aims to investigate the urban development and recent spatial changes in the city of Iğdır by discussing issues related to its growth and development. Referred to as a “custom-house station village” in the Western travel books of the mid-19th century, Iğdır was settled within a limited geographical space until the middle of the 20th century. However, especially after the 1990s, the population increased due to over-capacity migration from rural areas and the urban area of the city grew rapidly. The push and pull factors of the rural areas of Turkey, as well as in Iğdır, played an important role in this expansion. Spatial development and urban growth in the city mainly affected the fertile agricultural lands. In Iğdır, the ratio of residential areas increased approximately 5% in 1977, 11% in 1989, 14% in 2000, 25% in 2010, and about 30% in 2018 As a result of unplanned spatial development, unplanned use of fertile agricultural areas and unplanned growth in Iğdır, agricultural areas have been replaced by primarily residential, service and recreation uses. Recently, the geographical appearance of Iğdır, which was known as “Green Iğdır” until the 1990s, has substantially changed by spatial expansion and rapid population growth. It is on the brink of losing its status as a “great plain conservation area.”

Özet

Bu çalışmada, Iğdır Ovası üzerinde kurulan Iğdır şehrinin gelişimi ve yakın yıllarda gösterdiği mekânsal değişimler incelenerek şehrin büyüme ve gelişme sorunları ele alınmıştır. 19.yüzyılın ortalarında bölgeyi ziyaret eden batılı gezginlerin seyahatnamelerinde “gümrük ofisi” (custom-house station), olarak geçen Iğdır, aslında 20.yüzyılın ortalarına kadar sınırlı bir coğrafi mekânda varlığını sürdürmüştür. Ancak, özellikle 1990’lardan sonra kırsal alanlardan kapasitesinin üzerinden göç alarak bir yandan nüfusu artmış diğer yandan da kapladığı alanı hızla büyümüştür. Bunda kırsal alanlardaki itici ve Iğdır’daki çekici faktörlerin belirleyici rolü bulunmaktadır. Türkiye’nin çoğu yerinde çeşitli örnekleri görüleceği gibi mekânsal gelişim ve şehirsel büyüme, ağırlıklı olarak verimli tarım toprakları üzerinde meydana gelmiştir. Iğdır’ın mekânsal kullanımında şehirsel fonksiyonlar için kullanılan alan 1977’de şehrin yaklaşık %5’i kaplarken, bu oran 1989’da %11’e, 2000’de %14’e, 2010’da %25’e ve 2018’de de yaklaşık %30’a yükselmiştir. Iğdır’da plansız mekânsal gelişmenin yanı sıra verimli tarımsal alanlarının plansız kullanımı ve çarpık büyümenin sonucunda tarım alanları yerini başta konut olmak üzere hizmet, rekreasyon ve daha başka kullanımlara bırakmıştır. Mekânsal genişleme ve hızlı nüfus artışı nedeniyle 1990’lara kadar “Yeşil Iğdır” olarak bilinen Iğdır şehrinin coğrafi görünümü yakın geçmişte büyük ölçüde değişime uğramakta bunun sonucu olarak Iğdır Ovası da “büyük ova koruma alanı” olma özelliğini çeşitli dinamiklerin etkisiyle yitirmektedir.

🔖

Cite This Article

Yulu, A., Doldur, H. (2023). Urban Development and Spatial Changes in Iğdır. Coğrafya Dergisi, Sayı: 46, 1–18. https://doi.org/10.26650/JGEOG2023-1090739

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (88)

  1. Abich, H. (1858). Der grobe Ararat. Arguri und die Sanct Jakobs schlucht. Die eruption und das erdbeben von 1840. Geologische Grundzüge der Kaukasischen, Armenischen Und Nordpersischen Gebirge, Geologie Der Kaukasischen Lander, St.Petersburg. google scholar
  2. Adıgüzel, F., Toroğlu., E ve Kaya, K. (2015). Kentsel gelişme ile ulaşım ilişkisi: Adana örneği, Turkish Studies, 10 (6), 27-46. google scholar
  3. Akbaş, N. (2022). Ağrı Dağı’nın kuzey eteklerinde erken demir çağı mezar tipolojisi-sosyal tabakalaşma üzerine bir değerlendirme, Amisos,1,(Özel Sayı (Orta Aras Havzası), 1-9,27. google scholar
  4. Alaeddinoğlu, F. (2010). Batman şehri, fonksiyonel özellikleri ve başlıca sorunları, Doğu Coğrafya Dergisi, 24,19-42. google scholar
  5. Alım, M., Doğanay, S ve Şimşek, O. (2006). Ülkemize yönelik göçlere bir örnek: Ahıska Türkleri, Doğu Coğrafya Dergisi, 15, 303-322. google scholar
  6. Altan, S. (2017). Bulgaristan’dan göç eden Türklerinin Iğdır’a iskânı, 2.international Iğdır Symposium’da sunulan bildiri. Iğdır Üniversitesi, Iğdır. google scholar
  7. Altan, S. (2022). İğdır’da pamuk üretimini artırma çalışmaları (19231938). S.Altan (Ed.), Iğdır araştırmaları -I-, kitabı içinde (s.231-247). Ankara: Son Çağ Akademi. google scholar
  8. Araslı, F. (1937, 9 Kasım). “Anayurtta yeni ırkdaşlar, İğdır’a gelen Varna göçmenleri ile görüştüm”. Doğu Gündelik Gazete. google scholar
  9. Ardos, M. (1985). Türkiye ovalarının jeomorfolojisi, Cilt 2, İstanbul: GÜR-YAY Matbaacılık. google scholar
  10. Arslan, N, O. (2007). Güney Kafkasya’dan Türkiye’ye gelen muhacir ve mültecilerin durumu (1921-1945), A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 35,341-359. google scholar
  11. Artukmaç, S. (1995). Bir yaşamın öyküsü, Cumhuriyet Matbaası. google scholar
  12. Aydın, T., Çelik, M, A. (2019). Altitudinal zone land use changes in İğdir Plain using overlay analysis combined with remote sensing methods. Journal of Remote Sensing & GIS. 8 (2),1-7. google scholar
  13. Ayhan, F. (2019). Esenyurt ilçesinde nüfusun gelişimi ve bu gelişimde rol oynayan etmenler, Kent Akademisi, 12, 67-81. google scholar
  14. Azzoni, R,S., Zerboni., A., Pelfini, M., Garzonio, C, O., Cioni, R., Meraldi, E., Smiraglia, C., Diolaiuti, G,A.(2017), Geomorphology of Mount Ararat/Ağri Daği (Ağri Daği Milli Parki, Eastern Anatolia, Turkey), Journal of Maps,13 (2),182-190. google scholar
  15. Barnett, R. D. (1963) The Urartian cemetery at Igdyr, Anatolian Studies. google scholar
  16. Bauman, Z. (2012). Küreselleşme: toplumsal sonuçları (A. Yılmaz, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. google scholar
  17. Bayazıt Vilâyetine bağlı Iğdır ve Tuzluca kazalarının Kars Vilâyetine ve Muş Vilâyetine bağlı Malazgirt kazasının da Bayazıt Vilâyetine bağlanmaları hakkında kanun. (1934). 14 Haziran 1934. google scholar
  18. Bayazıt Vilâyetine bağlı Iğdır ve Tuzluca kazalarının Kars Vilâyetine ve Muş Vilâyetine bağlı Malaztgirt kazasının da Bayazıt Vilâyetine bağlanmaları hakkında kanun, (T.C. Resmi Gazete, 13 Haziran 1934, sayı:2727). google scholar
  19. Bayramoğlu, N. (2006). Celal Bayar Şark Raporu, Kaynak Yayınları. google scholar
  20. Belli, O., Avcı, C., Konuralp, Z ve Ayman, İ. (2005). Iğdır Ovası’nda Urartu ve Erken Demir Çağı kaleleri ile nekropollerinin araştırılması, 60 Yaşına Sinan Genim’e Armağan, Mas Matbaacılık. google scholar
  21. Benek, S ve Şahap, A. (2016). Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri kullanarak şehirsel gelişimin arazi kullanımına etkisinin incelenmesi: Şanlıurfa şehri örneği, Turkish Studies, 11, (8), 79-102. google scholar
  22. Braimoh, B, K., Onishi, T. (2007). Spatial determinants of urban land use change in Lagos, Nigeria, Land Use Policy, 24, 502-515. google scholar
  23. Buyruk, H. (2006). Tarihi ve kültürel varlıklarıyla Iğdır, Iğdır Belediyesi Kültür Yayınları. google scholar
  24. Can, K. (1986). Bütün Yönleriyle Iğdır, Iğdır: Can Kitabevi. google scholar
  25. Chater, M, (1919 Kasım). The Land of stalking death, The National Geographic Magazine, 5,393-420. google scholar
  26. Clark, H. Ve Martin, C. (2013). Anarchy, Geography, Modernity: Selected Writings of Elisée Reclus, Oakland: PM Press. google scholar
  27. Cumhuriyet Senatosu Genel Kurulunun 6.9.1962 tarihli 80.nci Birleşiminde, Iğdır Bölgesinde Husule Gelen Zelzele Felâketini Mahallen Tetkik Etmek Üzere Seçilen 3 Kişiden Mürekkep Heyetin Raporu, 1962. google scholar
  28. CBO^L CTATHCTHHECKHXL flAHHklXL O HACEMEHIH 3AKABKA3CKArO KPAS, THO.HHCL, 1893. (Kafkasya Bölgesinin Nüfusu Hakkında İstatistik Verilerin Özeti, 1893, Tiflis). google scholar
  29. Çetinkaya, N. (1996). Iğdır tarihi, tarih, yer adları ve bazı oymaklar üzerine, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, Kuşak Matbaası. google scholar
  30. Doldur, H. (2003). Tarımdan Sanayiye Bir Ova Şehri: Adapazarı. İstanbul: Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi. google scholar
  31. Duman. Ö. (2009). Atatürk döneminde Balkan göçmenlerinin iskân çalışmaları (1923-1938), Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 43, 473-490. google scholar
  32. Erder, S. (2006). İstanbul'a bir kent kondu: Ümraniye, İstanbul: İletişim Yayıncılık. google scholar
  33. Erinç, S. (1953). DoğuAnadolu Coğrafyası, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Enstitüsü Yayınları, No 15. google scholar
  34. Erinç, S. (1984). Klimatoloji ve metodları, İstanbul: Gür-Ay Matbaası. google scholar
  35. Erkan, R. ve Bağlı, M. (2005). Göç ve yoksulluk alanlarında kentle bütünleşme eğilimi: Diyarbakır Örneği, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 22,105-124. google scholar
  36. Fouberg, E., Murphy, A., Blij, H. (2012). Human geography, people, place, and culture, U.S.A. google scholar
  37. Genç, F., Keyder, Ç., Keyman, E. F. ve Bodur, A, K. (2021). Kentlerin Türkiyesi, imkanlar, sınırlar ve çatışmalar, İstanbul: İletişim Yayınları. google scholar
  38. Gök, S. (2009). Tek parti döneminde Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya yönelik iskan politikaları, Tarih Dergisi, 50-171-220. google scholar
  39. Güner, İ. (1993). İlimiz Iğdır, Milli Eğitim Müdürlüğü Koruma ve Yaşatma Derneği Yayını. google scholar
  40. Güner, İ., Bekdemir, Ü. (1999). Dilucu sınır kapısından yapılan sınır ticareti ve Iğdır’a etkileri, Türk Coğrafya Dergisi, 34,123-139. google scholar
  41. Güneş, M., Akyıldız, A., Keklik, M. (2022). Osmanlı arşivlerinde Iğdır, Efe Akademi Yayınları. google scholar
  42. Harvey, D. (2014). Seventeen Contradictions and the end of capitalism. Oxford University Press. google scholar
  43. https://www.mgm.gov.tr/ (Erişim tarihi, 12 Şubat 2022). google scholar
  44. https://www.tuik.gov.tr/ (Erişim tarihi, 7 Mart 2022). google scholar
  45. Hun, M, Ö. (2018). Iğdır sevdası, 1-2 Cilt, Ankara: Alter Yayınları. google scholar
  46. Iğdır'a 1.300 Göçmen İskan Ediliyor.(1937, 28. Ekim). Son Posta google scholar
  47. Ioris, A, A, R. (2012). The geography of multiple scarcities: Urban development and water problems in Lima, Peru, Geoforum 43, 612622. google scholar
  48. IQAir.(2021). World Air Quality Report, Region, City, PM2.5 Ranking, (https://www.iqair.com/world-air-quality-report). google scholar
  49. Kafkaski Kalender Yıllığı. (1910). Tiflis. google scholar
  50. Kahraman, M., Doğan, M. (2021). Corıne verileri kullanılarak Türkiye’deki şehirlerinin mekânsal gelişiminin tespiti, Kent Araştırmaları, 1-105-119. google scholar
  51. Kara, H., Yuca, S. (2010). Cumhuriyetin ilk nüfus sayımına göre Iğdır’ın demografik yapısı, History Studies. 2-3, 189-200. google scholar
  52. Karabekir, K.(2019). İstiklal Harbimiz, 5 Cilt. Truva Yayıncılık. google scholar
  53. Ketin, İ.(1983). Türkiye jeolojisine genel bir bakış, İ.T.Ü Vakfı, Kitap Yayın. google scholar
  54. Kinross, L. (2003). Kutsal Anadolu toprakları, Nokta Kitap. google scholar
  55. McCarthy, J. (1998). Ölüm ve sürgün, (Çev. B. Umar), İstanbul: İnkılap Yayınevi. google scholar
  56. Mukherjee, M, (2012). Urban growth and spatial transformation of Kolkata metropolis: a continuation of colonial legacy, ARPN Journal of Science and Technology, 2, 365-380. google scholar
  57. Orkun, V. (1955). Sürmeli çukuru, Iğdır tarihi ve coğrafyası, Aydın Matbaası. google scholar
  58. Ortega, A, A. (2016). Manila’s metropolitan landscape of gentrification: Global urban development, accumulation by dispossession & neoliberal warfare against informality, Geoforum, 70, 35-50. google scholar
  59. Özdemir, T. (2020). Iğdır ovası ve yakın çevresinde tarımsal faaliyetler: özellikler ve dağılış (2004-2019), TURAN-SAM, 12 (45), 223-239. google scholar
  60. Özfırat, A. ve Marro, C. (2007). 2004 Yılı Van, Ağrı ve Iğdır illeri yüzey araştırması, Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi, 7,1-20. google scholar
  61. Öztürk, S. (2008). İsmet Paşa'nın Kürt Raporu, Doğan Kitap. google scholar
  62. Öztürk, Y. (2020). Aktif fayların tanımlanmasında jeomorfik belirteçlerin rolü: Balıkgöl fay zonu örneği, Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 5, 101-107. google scholar
  63. Parrot, W. F. (1846). Journey to Ararat (Çev: W. D. Cooley). Harper & Brothers, Publshers, google scholar
  64. Reclus, E. (1895). The Evolution of Cities, The Contemporary Review. google scholar
  65. Saran, N. (1971). İstanbul’da gecekondu problemi, Türkiye Coğrafi ve Sosyal Araştırmalar, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Matbaası. google scholar
  66. Sunkar, M., Tonbul, S. (2010). Batman şehrinin kuruluş ve gelişmesi, Coğrafya Dergisi, 21,18-38. google scholar
  67. Şaroğlu, F. ve Yılmaz, Y. (1986). Doğu Anadolu’da neotektonik dönemdeki jeolojik evrim ve havza modelleri. Maden Tetkik Arama Dergisi, 107, 73-94. google scholar
  68. Şencan, F., Canatan, K. (2020). Göç ve kentleşme sürecinde ergenlerin madde kullanımına yönelten sosyal bağlamın analizi, Sosyal Çalışma Dergisi, 4,(2).115-125. google scholar
  69. Şimşek, O. (2018). Iğdır ilinin nüfus özellikleri, Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 5 (14), 180-210. google scholar
  70. Timor, A, N. (1997). Orta büyüklükteki şehirler ve taşıdıkları önem, Coğrafya Dergisi, 5,83-101. google scholar
  71. Tournefort, J. P. D. (1718). A voyage into the Levant. London. google scholar
  72. Tümertekin, E. (1979). İstanbul'da Nüfus Dağılışı, İstanbul Üniversitesi Yayınları. google scholar
  73. Tümertekin, E. (1997). İstanbul, insan ve mekân, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. google scholar
  74. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). 1927- 2022 Nüfus Sayımları. google scholar
  75. Uğur, A. (2003). Aydın şehrinin kuruluşu ve gelişme evreleri, Coğrafi Bilimler Dergisi, 1(2), 41-62. google scholar
  76. Ussher, J. (1865). A Journey from London to Persepolis; Including wanderings in Daghestan, Georgia, Armenia, Kurdistan, Mesopotamia, and Persia, Hurst and Blackett, Publishers. google scholar
  77. Utlu, M. ve Ghasemlounia, R. (2021) Flood prioritization watersheds of the Aras River, Based on geomorphometric properties: case study Iğdır province, Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 6, 21-40, DOI: 10.46453/jader.781152 google scholar
  78. Yangın, Y. (1978). Iğdır'da iktisadi faaliyetler ve nüfus,1977-1978, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Enstitüsü, Yayınlanmamış Bitirme Tezi. google scholar
  79. Yardimciel, A. (2018). Iğdır’da bir Orta Tunç Çağı kompleksi Aşağı Erhacı yerleşimi ve kalesi, Seleucia, 8,115-138. google scholar
  80. Yıldırım, B, I., Gürçam, Ö, S., Yıldırım, F. (2014). Sınır turizmine genel bir bakış: Sarp ve Dilucu sınır kapılarının karşılaştırılması, Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, 1, (2), 1-12. google scholar
  81. Yılmaz, C. (2007). Bafra Ovası'nın beşeri ve iktisadi coğrafyası, Kızılırmak Matbaası. google scholar
  82. Yulu A. ve Kapan, K.(2019).Tarım alanından rekreasyon alanına: Iğdır Vali Yolu Caddesi, I. İstanbul Uluslararası Coğrafya Kongresi. İstanbul. google scholar
  83. Yulu, A. (2012). Iğdır'da şehirsel gelişme ve mekânsal değişim, İ.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. google scholar
  84. Yulu, A. (2014). Dilucu sınır kapısının Iğdır şehri üzerindeki etkileri, Coğrafya Dergisi, 28,20-35. google scholar
  85. Yulu, A. (2017). Esenler’de şehirsel yenileme. Coğrafya Dergisi, 35, 29-40. google scholar
  86. Yulu, A. (2021). Slum areas of Southeast Asia: The case of Manila, Philippines. Türk Coğrafya Dergisi, (77), 171-182. https://doi. org/10.17211/tcd.797581 google scholar
  87. Azzoni, R,S., Zerboni., A., Pelfini, M., Garzonio, C, O., Cioni, R., Meraldi, E., Smiraglia, C., Diolaiuti, G,A.(2017), Geomorphology of Mount Ararat/Ağri Daği (Ağri Daği Milli Parki, Eastern Anatolia, Turkey), Journal of Maps,13 (2),182-190. google scholar
  88. Iğdır'a 1.300 Göçmen İskan Ediliyor.(1937, 28. Ekim). Son Posta google scholar