AI Summary & Key Takeaways
AI InsightRusya, Müslüman halkları lideri İs-mail Gaspıralı’nın etkisi altında meydana gelmiş bu hareketin ülkede şekillenip yayılmasında Türkis-tanlı aydın, müftü Mahmut Hoca Behbudi esas rolü oynamıştır.
📌 3 Key Takeaways
Özet
Bu çalışmanın amacı, XX. yüzyılın başlarında Türkistan’a yayılan Ceditçilik hareketini incelemek ve bu hareketin Türkistan’da gelişmesinde Mahmud Hoca Behbudı’nın rolünü ortaya koymaktır. Cedit-çilik, Türkistan’da XIX. yüzyılın sonralarında ortaya çıkan, XX yüzyılın başlarında iyice şekillenen ve kısa zamanda önemli bir etki meydana getiren, sosyal hayatın bütün cephelerini kapsayan milli bir gelişim hareketi olarak kendini göstermiştir. Ceditçilik hareketi, Türkistan’ın sosyal-politik ve kültürel hayatında daha önce benzeri görülmemiş bir değişimin yaşanmasına sebep olmuştur. Cedit-çiliğin temel amaçları ve idealleri: Türkistan’ı Orta Çağ düşüncelerinden biri olan feodal sadakatten, Eski Çağ’dan kalma batıl inançlardan temizlemek, ülkenin ve insanların modern çağa uyumunu sağlamak, ulusal meclis ve milletvekillerinden oluşan bir devlet kurmak, ulusal para biriminin kabu-lünü sağlamak, devleti yönetenlerin toplumun özgürleşmesi ve zenginleşmesi için politikalar oluştu-rulmasını sağlamak amacıyla yapılan yeniliklerin genel adıdır. Rusya, Müslüman halkları lideri İs-mail Gaspıralı’nın etkisi altında meydana gelmiş bu hareketin ülkede şekillenip yayılmasında Türkis-tanlı aydın, müftü Mahmut Hoca Behbudi esas rolü oynamıştır.