Journals / Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik / 2016 / Cilt: 4 Sayı: 1

Die Kausativierung im Deutschen und im Türkischen

Pages
13–28
Publication Date
2016-06-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Türkçenin önemli çatılarından olan işteş ve dönüşlü çatılar da genelde ettirgen eylem oluşturulmasına izin verir.Anahtar Sözcükler: Çatı, nedensellik, ettirgen, edilgen, birleşim değeri.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Türkçede ve Almancada EttirgenlikÇatı bağlamında incelenen ettirgenlik Türkçe ve Almancada oldukça büyük farklılıklar göstermektedir.
📊
Key Findings & Data:Ettirgenliğin en önemli özelliği, eylemlerin birleşim değerini değiştirmesidir.
💡
Conclusion & Impact:Türkçenin önemli çatılarından olan işteş ve dönüşlü çatılar da genelde ettirgen eylem oluşturulmasına izin verir.Anahtar Sözcükler: Çatı, nedensellik, ettirgen, edilgen, birleşim değeri.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Özet

Türkçede ve Almancada EttirgenlikÇatı bağlamında incelenen ettirgenlik Türkçe ve Almancada oldukça büyük farklılıklar göstermektedir. Almancanın bu kategorisi hiç üretken değilken Türkçede neredeyse her eylemden ettirgen bir çatı elde edilebilmektedir. Almanca için önekler ne kadar büyük bir anlam taşıyorsa, Türkçe için ettirgenlik o kadar büyük bir önem arzetmektedir. Ettirgenliği üçe ayırmamız mümkündür: a) Sözcüksel ettirgenlik, sözcüklerin kendi anlamlarında var olan ettirgenliktir; örneğin “kaymak” ve “düşmek” arasında böyle bir ilişki mevcuttur; b) biçimsel (morfolojik) ettirgenlikte ise biçimbirim söz konusudur (öl-dür-t-mek); c) buna karşılık edimsel ettirgenlikte ise bağlam önemlidir. “İçerisi gaz kokuyor” dediğimizde pencereyi açtırmayı amaçlamış olabiliriz ve bunu yaptırabiliriz. Ettirgenlik ile nedensellik arasında bire bir bir bağlantı vardır. Çünkü ettirgenlikte bir şeyi doğrudan yapmak yerine o şeyin yapılmasına / oluşmasına neden olmak söz konusudur. Ettirgenlik kavramı Almancada düşük düzeyde ve anlamsal bağlamlarda incelenmiştir. Bunun nedeni, biçimsel (morfolojik) ettirgen eylemlerin çok az oluşu ve yeni ettirgen çatıların oluşturulamayışıdır. Oysa Türkçede bu konu çok ayrıntılı bir biçimde özellikle biçimsel düzeyde ele alınmaktadır. Hatta „ettirgen” „oldurgan” ayrımı yapılmaktadır. Ettirgenliğin en önemli özelliği, eylemlerin birleşim değerini değiştirmesidir. Oysa ettirgenlik ile edilgenlik arasındaki ilişki bunun tam tersidir ve asimetriktir. Ettirgen yapılarla anlamsal benzerlik taşıyan ve Almancada „Funktionsverbgefüge” diye adlandırılan yapılar mevcuttur (uygulamaya koymak = uygulamak). Türkçenin önemli çatılarından olan işteş ve dönüşlü çatılar da genelde ettirgen eylem oluşturulmasına izin verir.Anahtar Sözcükler: Çatı, nedensellik, ettirgen, edilgen, birleşim değeri.

🔖

Cite This Article

Balcı, T., Kaçar, E., Panzer, Ü. (2016). Die Kausativierung im Deutschen und im Türkischen. Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik, Cilt: 4 Sayı: 1, 13–28. https://ajindex.com/articles/903982

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (10)

  1. Atabay, Neşe u.a. (1983): Sözcük Türleri. TDK Yayınları: 421. Ankara.
  2. Balcı, Umut (2012): Wechsel der Diathese im Türkischen und im Deutschen: Gemeinsamkeiten und Unterschiede in der Passivierung. Klagenfurter Beiträge zur Sprachwissenschaft, 37, 7-21.
  3. Balcı, Umut (2013): Direkte und indirekte Objekte im Deutschen und im Türkischen. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. 8(1), 871-879. Bußmann, Hadumod (2008): Lexikon der Sprachwissenschft. Stuttgart: Alfred Kröner Verlag. Conrad, Rudi (Hrsg;1984): Kleines Wörterbuch sprachwissenschaftlicher Fachausdrücke. Hanau: Verlag Werner Dausien. Çolak, Faruk (2013): Türkçe Dil Bilgisi Öğretiminin Genel Sorunları İle Alan Literatüründeki Tartışmalı Konuların İlköğretim İkinci Kademe Dil Bilgisi Öğretimine Yansımaları ve Çözüm Önerileri. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türkçe Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi. Kilis. Delice, H. İbrahim (2009): Oldurgan Çatı İşlev Açısından Nasıl Tanımlanmalıdır? Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Mai. Nummer:1. S 107-120. http://dergi.cumhuriyet.edu.tr/cumusosbil/article/viewFile/ 1008000146/1008000148 (Zugriff am 18.01.2016).
  4. Duden (1984): Grammatik der deutschen Gegenwartssprache. 4., neu bearb. und erweit. Auflage, hrsg. von der Dudenredaktion. Mannheim: Dudenverlag. (Der Duden; Bd. 4). Ediskun, Haydar (1985): Türk Dilbilgisi. İstanbul:
  5. Remzi Kitabevi.
  6. Ergin, Muharrem (1988): Türk Dil Bilgisi. 17. Baskı. İstanbul: Bayrak Basım / Yayın / Dağıtım. Gencan, T. Nejat (2001): Dilbilgisi. Ankara:
  7. Ayraç Yayınevi.
  8. Glück, Helmut (2010): Metzler Lexikon Sprache. Sondereinband. 4. Aufl., Stuttgart/Weimar: Verlag J. B. Metzler. Hans-Bianchi, Barbara / Katelhön, Peggy (2011): Kann man tun und lassen, was man will? Verben zwischen Lexik und Grammatik. Estudios Filológicos Alemanes. Torino. S. 75 88. http://www.academia.edu/3175742/Barbara_Hans-Bianchi_Peggy_Katelh%C3%B6n_2011_Kann_man_tun_und_lassen_was_man_will_Verben_zwischen_Lexik_und_Grammatik (Zugriff am 18.01.2016).
  9. Helbig, Gerhard / Buscha, Joachim (2013): Deutsche Grammatik. Ein Handbuch für den Auslӓnderunterricht. Berlin u.a.: Klett-Langenscheidt. İmer, Kamile u.a. (2011): Dilbilim Sözlüğü. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  10. Kahraman, Tahir (1986): Yükseköğretimde Türk Dili ve Anlatımı. Diyarbakır: Güneydoğu Modern Matbaa. Korkmaz, Zeynep (2003): Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi). TDK Yayınları: 827. Ankara.