ÇÜRÜK RİSKİ VE GENETİK

Özet

Multifaktöriyel bir hastalık olan diş çürüğünün etiyolojisi yıllardır araştırılmaktadır. Aynı çevresel risk faktörlerine maruz kalan bireylerin çürük riskinin aynı olmadığı belirlenmiş ve bu sonuç çürüğün etiyolojisinde genetik faktörlerin de rol oynadığını akla getirmiştir. Diş çürükleri toplumun tamamında görüldüğü için geçmişte, genetik faktörlerin diş çürüğünün etiyolojisi üzerindeki etkisi önemsenmemiştir. Son on yılda bireylerin çürük riskine etki eden genetik faktörler ile ilişkili çalışmalarda artış gözlenmiştir. Diş çürüğü üzerine yapılan genetik araştırmalar 1930’lu yıllarda deneysel hayvan çalışmaları ve gözlemsel araştırmalar olarak başlamıştır. İnsanlar üzerindeki gen polimorfizmini inceleyen çalışmalar ancak son yıllarda karşımıza çıkmaktadır. İncelenen genler çürük riskiyle ilişkisine göre spesifik kategorilerde gruplandırılmaktadır. Günümüzde incelenen başlıca gen kategorileri mineralizasyon, ağız içi savunma elemanları, tükürük proteinleri, tat alma ve beslenme tercihleri ile ilgili genetik çalışmaları içermektedir. Çürüğün karmaşık karakterli bir hastalık olması, birçok biyolojik ve çevresel faktörlerden etkilenmesi ve çürük ile ilişkili genetik araştırmaların yetersiz olması nedeniyle daha fazla sayıda genetik temelli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu derlemenin amacı, diş çürüğü ile ilişkili mevcut genetik çalışmalar ve gen polimorfizmleri hakkında kısa bir bilgilendirme sağlamaktır. Anahtar Kelimeler: Diş çürüğü, genetik polimorfizm, genetik araştırmalar CARIES RISK AND GENETIC ABSTRACT Dental caries is a multifactorial disease and the etiology of caries has been studied for many years. However when exposed to the same levels of environmental risk factors, some patients may be more susceptible or resistant to caries than others. Those differences may be due to genetic factors in the etiopathogenesis of dental caries. In the past, the importance of genetic factors was disregarded mainly because the dental caries was present in almost the entire population. The last decade has seen a steep increase in research related to genetic factors influencing individuals’ caries risk. Genetic research applied to dental caries began in the 1930s with experimental reports in animals and human observational research. Only recently, have some studies begun to search for gene polymorphisms in humans. These genes can be grouped in specific categories, based on the factor influencing dental caries. The major candidate gene categories to date include; enamel formation genes, immune response genes, genes related to saliva and genes related to taste and dietary habits. Due to the complex characteristics of the disease, the strong influence from several biological and environmental factors, and the small number of genetic studies related to dental caries, the genetic basis still requires further study. The aim of this review is to provide a brief description of the current genetic studies and gene polymorphisms related to dental caries. Key words: Dental caries, genetic polymorphism, genetic research