Journals / Current Perspectives in Social Sciences / 2019 / Cilt: 23 Sayı: 2

Az Tanınmış Bir Çeçen Lider: Kunta Hacı ve Onun Barışcıl Zikirizim Hareketi

Pages
685–702
Publication Date
2019-06-15
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Fakat bugün itibariyle Şeyh Kunta Hacı’nın aziz hatırası özellikle Çeçenistan’da canlı bir şekilde yaşamaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bilindiği üzere genel anlamda bütün bir Kafkasya, özelde Çeçenistan asırlardır Rus işgaline karşı kesintisiz olarak devam eden bağımsızlık mücadelelerine sahne olmaktadır.
📊
Key Findings & Data:Fakat çalışmamızdan anlaşılacağı üzere bu barışçı tutum teslimiyetçi bir anlayışa sahip olmayıp dışarıdan neredeyse hiçbir destek alamayan mücadeleye bilgece ve farklı bir bakış açısı getirmeye çalışmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Fakat bugün itibariyle Şeyh Kunta Hacı’nın aziz hatırası özellikle Çeçenistan’da canlı bir şekilde yaşamaktadır.
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kafkaslar · Çeçenistan · Tarikât-ı Âliyye-i Kâdiriyye

Özet

Bilindiği üzere genel anlamda bütün bir Kafkasya, özelde Çeçenistan asırlardır Rus işgaline karşı kesintisiz olarak devam eden bağımsızlık mücadelelerine sahne olmaktadır. Bu mücadelede Nakşibendiyye ve Kâdiriyye tarikatları önemli bir rol oynamıştır. Bu anlamda Tarikât-ı Âliyye-i Nakşibendiyye’nin mürşidi olan İmam Şâmil bu kutlu mücadelenin en tanıdık simasıdır. Fakat Tarikât-ı Âliyye-i Kâdiriyye’nin yöredeki temsilcisi olan Şeyh Kunta Hacı Kişiev de kendine has uslubu ile bu mücadelede yerini almıştır. Sahip olduğu mücadele tarzıyla İmam Şâmil’in şimşeklerini üstüne çeken Şeyh Kunta Hacı, onun tutsak olmasıyla bu mücadelenin tek lideri olmuştur. Şeyh Kunta Hacı, Şeyh Şâmil’in gazavat ideolojisiyle yoğrulmuş “Müridizm” akımına karşı anti-gazavat ruhuna sahip “Zikirizim” anlayışını ortaya koymuştur. Fakat çalışmamızdan anlaşılacağı üzere bu barışçı tutum teslimiyetçi bir anlayışa sahip olmayıp dışarıdan neredeyse hiçbir destek alamayan mücadeleye bilgece ve farklı bir bakış açısı getirmeye çalışmıştır. Bu anlayış yaşadığı acımasız bir savaş ortamında “Ormana gidince baltanı arkana sakla” diyebilecek kadar nâif bir ruha sahip Şeyh Kunta Hacı’nın tabiatına çok uygundur. Bu anlayışı ilk başta olumlu karşılayan Ruslar, zikirist hareketin takipçilerinin artması nedeniyle tutumlarını sertleştirmişler tarihte Şali Katliamı olarak geçen büyük katliamı yapmışlar, bu olayın akabinde de Şeyh Efendi Çarlık yönetimi tarafından kovuşturmaya tabi tutularak 1864 yılında yakalanarak sürgüne gönderilmiştir. Şeyh Kunta Hacı Novgorod şehrinin Ustyuzhna kasabasında 19 Mayıs 1867’de vefat etmiştir. Fakat bugün itibariyle Şeyh Kunta Hacı’nın aziz hatırası özellikle Çeçenistan’da canlı bir şekilde yaşamaktadır.

🔖

Cite This Article

ÇELİK, İ., YILDIRIM, B. (2019). Az Tanınmış Bir Çeçen Lider: Kunta Hacı ve Onun Barışcıl Zikirizim Hareketi. Current Perspectives in Social Sciences, Cilt: 23 Sayı: 2, 685–702. https://ajindex.com/articles/893918

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (10)

  1. Aşirov, A. ve Diğerleri (2014 /1 5), Orta Asya Sufi Grupların Ritüellerindeki Cehri Zikir Kavramı ve Onun Etnografik Özellikleri, Gazi Türkiyat, s.193 -202. Akaev, V. (2000), “ Şeyh Kunta Hacı L. N. Tolstoy Nenasailinie i Diolog Kultur” L. N. Tolstoy Şeyh Kunta Hacı Kişiev: Problemı Mira i Gumanizma 175-letiyu L. N. Tolstovo, Tula, 2006, ss. 9-10, (“Шейх Кунта-Хаджи и Л. Н. Толстой: Ненасаилине и Диалог Культур”, Л. Н. ТОЛСТОЙ И ШЕЙХ КУНТА-ХАДЖИ КИШИЕВ:проблемы мира и гуманизма к 175-летию Л. Н. Толстого, Акаев, Вахит, Тула. Akaev, V. (2006), “Şeyh Kunta Hacı i L. N. Tolstoy Nenasailinie i Diolog Kultur” L. N. Tolstoy i Şeyh Kunta Hacı Kişiev: Problemı Mira i Gumanizma k 175-letiyu L. N. Tolstovo, Tula. Akhmadov, Y.Z., “Religious Brotherhoods in Chechnya, Kunta-Hadjı and The Kunta- Hadjısts The Kunta-Hadji Chechen Religious Movement”, ss.13-17.
  2. Akmaz, A. (1994), Rus Yayılmacılığı Karşısında Kafkasya Müridizm Hareketinin Doğuşu, Erciyes Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri. Aydın, M. (2011), 19. yüzyılda Kafkaslar'da Nüfuz Mücadeleleri (1800-1830), İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yakınçağ Tarihi Anabilim Dalı, İstanbul.
  3. Bennigsen, A. (1988),
  4. Lemercier-Quelquejay, Chantal, Sufi ve Komiser Rusya’da İslam Tarikatları, çev. Osman Türer, Ankara.
  5. Cebecioğlu, E. “Nefs”, İslâm Dergisi, Sayı: 130, Haziran 1994.
  6. Çatalkılıc, D. İngiliz ve Alman Seyyahların Gözünden Çeçenler ve İnguşlar, Karadeniz Araştırmaları, Yaz 2016 Sayı 50 s.65-94.
  7. Çatalkılıc, D. (2013), Müridizmin Pasif Direniş Örneği Olarak Kunta Hacı, Ege Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü/ Türk Tarihi Anabilim Dalı, İzmir.
  8. Çelik, İ. (2008), Kâdirîyye Tarîkatı Hâlisiyye Şubesinin Kurucusu Şeyh Abdurrahman Hâlis Kerkükî, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 38, Erzurum TAED 38, 2008, ss.159-184.
  9. Emel Yanova N. (2003), XX. Yüzyılın Birinci Yarısında Kuzey Kafkas’ta (İnguşetya ve Osetya’da) Sufilik / Sufism in the Early 20th Century in Northen Caucusas (Ingushistan and Osetya), III. Uluslararası Mevlâna Kongresi 3. International Mevlana Congress, Konya. Gammer, M. (2000), “The Qadiriyya İn The Northern Caucasus”, Journal of the History of Sufism ( eds. Th. Zarcone, E. Işın, A. Buehler ) İstanbul, 1-2, s.277-280.
  10. Gammer, M. (2010), “Proniknovenie Bratstv Nakşibandiya Halidiya i Kadiriya v Dagestan v XIX v.”, Dagestan i Musulmanskiy Vostok, Sbornik Statey, Sostaviteli i Otvetstvennıe Redaktorı, A. K. Alikberov, V.O. Bobrovnikov, Moskva, 2010, s.101-102, (Гаммер М