Journals / Dünya İnsan Bilimleri Dergisi / 2023 / Cilt: 2023 - Sayı: 1

Türklerin İslamiyete Geçiş Süreci ve Etkili Olan Faktörler

Pages
87–110
Publication Date
2023-01-16
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmada bahsi geçen konu dönemsel olarak ele alınmış, çeşitli kaynakların ışığında farklı etkenlerden yola çıkılarak değinilmeye çalışılmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Türkler, yüzyıllar boyunca Orta Asya bozkırlarında kendilerine has bir medeniyet kurarak yaşamlarını idame etmiş bir topluluktur.
📊
Key Findings & Data:Kurdukları medeniyet içerisinde kendi dini değerlerinin yanı sıra muhtelif gelenek ve görenekler ortaya koyarak, bunlara sıkı sıkıya bağlı olmuşlardır.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada bahsi geçen konu dönemsel olarak ele alınmış, çeşitli kaynakların ışığında farklı etkenlerden yola çıkılarak değinilmeye çalışılmıştır.
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Türkler · İslamiyet · Orta Asya

Özet

Türkler, yüzyıllar boyunca Orta Asya bozkırlarında kendilerine has bir medeniyet kurarak yaşamlarını idame etmiş bir topluluktur. Kurdukları medeniyet içerisinde kendi dini değerlerinin yanı sıra muhtelif gelenek ve görenekler ortaya koyarak, bunlara sıkı sıkıya bağlı olmuşlardır. Türk topluluklarının aynı dönemde birbirlerinden bağımsız olarak benimsedikleri dinler olduğu bilinmektedir. Genel olarak bilinen Gök-Tengri dininin yanı sıra bazı Türk boylarının Şamanizm, Totemizm, Budizm ve Maniheizm gibi geleneksel inanç sistemlerini de benimsedikleri görülmektedir. Daha sonraki dönemlerde ise Çin, Arap ve İbrani milletlerinden etkilenerek farklı dinleri de tanıma fırsatı bulmuşlardır. Tabii ki bunun genel nedeni, Orta Asya’da yaşayan göçebe Türk topluluklarının uzun yıllar bölgelerindeki diğer etnik unsurlar ile ilişki kurmaları, onların çeşitli dini inançları ve yaşam tarzlarından etkilenmeleri, yayıldıkları coğrafyanın etkisi olarak da görülmektedir. Ancak bu durum Türk topluluklarının sadece göçebe bir yaşam tarzına bağlı olmaları ile açıklanamaz. Din değiştirme gibi karmaşık bir olgunun tek bir nedene bağlı olarak incelenmesi birçok eksikliği beraberinde getirmektedir. Kendi gelenek ve göreneklerine bağlı bir toplum olan Türklerin din değiştirme süreçleri hem karmaşık hem de birçok faktörün etkisiyle olmuştur. Türk topluluklarının göçebe yaşam tarzını benimsemesi ve bu vasıtayla dünyadaki medeniyetlere bakış açılarının kapalı toplumlara oranla daha geniş olması farklı düşüncelerin medeniyetlerinde vücut bulmasını sağlamıştır. Aynı zamanda Türklerin yaşadıkları coğrafyanın stratejik öneminden kaynaklı olarak ilişki içerisinde oldukları toplumların etkisinde kalmaları ve farklı medeniyetler ile çeşitli vesileler (savaş, ticaret, akrabalık kurma, paralı askerlik…vs.) vasıtasıyla bağ kurmaları çok farklı dinleri tanıyıp benimsemelerine neden olmuştur. Türklerin İslamiyet’i kabulü süreci, günümüzde farklı ideolojik yaklaşımlardan kaynaklı olarak açıklanmaya çalışılmaktadır. Bu çalışmada bahsi geçen konu dönemsel olarak ele alınmış, çeşitli kaynakların ışığında farklı etkenlerden yola çıkılarak değinilmeye çalışılmıştır.

🔖

Cite This Article

SARIOĞLU, A. (2023). Türklerin İslamiyete Geçiş Süreci ve Etkili Olan Faktörler. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, Cilt: 2023 - Sayı: 1, 87–110. https://ajindex.com/articles/877093

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (35)

  1. Apak, A. (2002). Emeviler Dönemi Arap İlişkileri ve Türklerin İslamlaşma Sürecinin Başlangıcı. Türkler, 4, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 324-335.
  2. Aycan, İ. (2002). Müslüman Arapların Türklerle İlk Münasebetleri. Türkler, 4, Ankara, 317-323.
  3. Aydın, M. (1997). Türklerin Dini Tarihi Üzerinde Bir Değerlendirme. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 4, Konya, 3-12.
  4. Bozkuş, M. (1998). Türklerin İslamiyeti Kabulü ve Alevîliğin Türkler Arasında Yayılması. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2, Sivas, 409-418.
  5. Cahen, C. (2000). İslamiyet (Doğuşundan Osmanlı Devleti’nin Kuruluşuna Kadar). 1, (Çev. Esat Nermi Erendor). Ankara:
  6. Bilgi Yayınları.
  7. Candan, E. (2008). Türklerin Kültür Kökenleri. İstanbul:
  8. Sınır Ötesi Yayınları.
  9. Civelek, Y. (2002). Eski Arapça Kaynaklarda Türkler. Türkler, 5, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 921-935.
  10. Danişmend, İ. H. (2008). Türkler Niçin Müslüman Oldu?. İstanbul:
  11. Timaş Yayınları.
  12. Deliorman, A. (2010). Osmanlılardan Önce Türkler. İstanbul:
  13. Bayrak Yayınları.
  14. Demirci, M. (2002). Müslüman Türklerde Tasavvuf. Türkler, 5, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 498-508.
  15. Dikici, A. (2001). Geleneklerin Toplumdaki Yeri ve Önemi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11, 2, Elâzığ, 251-258.
  16. Doğan, A. (2002). İslamiyet’ten Önceki Türk İnancına Dair. Türkler, 3, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 305-319.
  17. Ekrem, E. (2002). Seyahatnamelere göre Göktürklerde Budizm. Türkler, 3, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 358-374.
  18. Ergin, M. (2000). Orhun Abideleri. İstanbul:
  19. Boğaziçi Yayınları.
  20. Findley, C. V. (2008). Dünya Tarihinde Türkler. İstanbul:
  21. Kitapevi Yayınları.
  22. Gökalp, Z. (1925). Türk Medeniyet Tarihi. İstanbul: Matbaa-i Âmire. Günaltay, M. Ş. (1942). Abbasoğulları İmparatorluğunun Kuruluş ve Yükselişinde Türklerin Rolü. Belleten, VI, 23-24, Ankara, 177-205.
  23. Günay Ü., Güngör, H. (1999). Türk Din Tarihi. Kayseri: Laçin Yayınları.
  24. Güngör, E. (1999). Tarihte Türkler. İstanbul:
  25. Ötüken Yayınları.
  26. Güngör, H. (2002). Eski Türklerde Din ve Düşünce. Türkler, 3, Yeni Türkiye Yay., Ankara, 261-282.
  27. Hotman, D. (2000). Türkler. 1, (Çev. Mehmet Ali Kayabal). İstanbul:
  28. Yeni Gün Yayınları.
  29. İnan, A. (2002). Müslüman Türklerde Şamanizm Kalıntıları. Türkler, 3, Ankara, 392-399.
  30. Kafesoğlu, İ. (1995) Türkler ve Medeniyet. İstanbul:
  31. Hamle Yayınları.
  32. Kafesoğlu, İ. (1999). Türk Milli Kültürü. İstanbul:
  33. Ötüken Yayınları.
  34. Kafesoğlu, İ. (2002). Eski Türk Dini. Türkler, 3, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 290-304.
  35. Kitapçı, Z. (1988). Türkistan'da İslâmiyet ve Türkler. Konya: Nu