Journals / Akif / 2022 / Cilt: 52 - Sayı: 2

The Quran commentary and Translations in Uzbek Published after Independence in Uzbekistan

Bağımsızlık Sonrası Özbekistan’da Yayımlanan Özbekçe Meal ve Tefsir Çalışmaları

Journal
Akif
Pages
73–90
Publication Date
2022-12-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In addition, their ability to guide and direct the studies to be carried out in this field will be evaluated.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Numerous commentaries have been written on the Qur'an, which is the main source of Islam, according to time, place and the situation and needs of people, and still continue to be written.
📊
Key Findings & Data:Some of the commentators who took this sacred work on their shoulders and who were influential and directing in this field were educated in the Transoxiana region.
💡
Conclusion & Impact:In addition, their ability to guide and direct the studies to be carried out in this field will be evaluated.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Özbekistan · Özbekçe · Kur’an

Abstract

Numerous commentaries have been written on the Qur'an, which is the main source of Islam, according to time, place and the situation and needs of people, and still continue to be written. Some of the commentators who took this sacred work on their shoulders and who were influential and directing in this field were educated in the Transoxiana region. In this region between Amudarya (Jeihun) and Sırdarya (Seihun), translations and commentaries have been translated and copyrighted in Persian and Turkish languages spoken by the inhabitants, apart from Arabic commentaries. If we do not take into account the activities outside the region, there is a pause in the studies of the Qur'an in the Soviet period. After independence, we can say that translation and commentary studies have been revived in Uzbekistan. In this study, the Uzbek translations and commentaries of the Qur'an after independence will be introduced. In this context, eight Uzbek translations and seven full and partial commentaries are introduced. In the research, the classification, presentation and general evaluations of the literature will be made. Their method and content aspects will be briefly pointed out. As a preparation for the subject, the studies in this field before independence will be examined. In addition, their ability to guide and direct the studies to be carried out in this field will be evaluated.

Özet

İslam’ın temel kaynağı olan Kur’an-ı Kerim üzerinde zaman, mekân ve insanların durum ve ihtiyacına göre çok sayıda tefsir yazıldı ve hala yazılmaya devam etmektedir. Bu kutsi işi omuzuna alan ve bu alanda etkili ve yön verici özelliğine sahip olan müfessirlerin bir kısmı Mâverâünnehir bölgesinde yetişmiştir. Amuderya (Ceyhun) ile Sırderya (Seyhun) arasındaki bu bölgede Arapça tefsirler dışında meskûn halkın konuştuğu Farsça ve Türkçe dillerinde de meal ve tefsirler tercüme ve telif edilmiştir. Sovyetler döneminde Kur’an çalışmalarında bölge dışındaki faaliyetleri hesaba katmazsak bir duraklama söz konusudur. Bağımsızlık sonrası ise Özbekistan’da meal ve tefsir çalışmalarının yeniden canlandığını söyleyebiliriz. Bu çalışmada bağımsızlık sonrası Kur’an-ı Kerim’in Özbekçe mealler ve tefsirlerin tanıtımı yapılacaktır. Bu bağlamda sekiz Özbekçe meal ve yedi tam ve kısmi tefsir tanıtılmaktadır. Araştırmada literatürün tasnifi, tanıtımı, genel değerlendirmeleri yapılacaktır. Onların metot ve muhteva yönlerine kısaca işaret edilecektir. Konuya hazırlık mahiyetinde bağımsızlık öncesi bu alandaki çalışmalara göz atılacaktır. Ayrıca bu alanda yapılacak çalışmalara yol ve yön gösterme istidatları değerlendirilecektir.

🔖

Cite This Article

FERGANİ, H. E. (2022). The Quran commentary and Translations in Uzbek Published after Independence in Uzbekistan. Akif, Cilt: 52 - Sayı: 2, 73–90. https://ajindex.com/articles/872923

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (17)

  1. Abdulmacid, Hasanhon Yahyo. “Özbekça Qur’on Tafsirlari va Tarcimanlari Haqinda”. Quran.uz. Erişim 29 Aralık 2019. http://quran.uz/tafsir/tafsirlar/tafsir-hilol/1891-ozbek-tilidagi-quron-tafsirlari-va-tarjimalari-haqida.html
  2. Alimov, Şayh Usmonhon Temirhon Samarkandiy. Tafsiri İrfon. 6 cilt. Taşkent: Şark Yayınları, 2019.
  3. Aydar, Hidayet. “Uygurlarda Kur’an Çalışmaları”. Bilig: Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi 28 (2004), 146-147.
  4. Boltabayev, Saidbek. Çağatayca Mevahib-İ Aliyye (Tefsir-İ Hüseynî) Tercümesi (183b – 308b Giriş-Gramer-Metin-Dizin). İstanbul:
  5. İstanbul Üniversitesi,
  6. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
  7. Boltabayev, Saidbek. “Çağatayca Tefsir-i Hüseynî (Mevahib-i Aliyye) Tercümesi ve Farsça Dil Özellikleri Üzerine”. Journal of Old Turkic Studies 3/2 (2019), 287-309.
  8. Çalışkan, İsmail. “Kazakistan’da Kur’an ve Tefsir Literatürü (Kazakça ve Rusça Eserler)”. Marife: Dini Araştırmalar Dergisi [Bilimsel Birikim] 15/1 (2015), 139-162.
  9. Çalışkan, İsmail. “Kur’ân’ın Türkçeye Tercümesi Tarihine Yesevî’den Bakmak”. Diyanet İlmi Dergi [Diyanet İşleri Reisliği Yıllığı] 52/4 (2016), 29-44.
  10. Eckmann, Janos. “Doğu Türkçesinde Bir Kuran Çevirisi (Rylands Nüshası)”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 15 (1967), 51-69.
  11. Efe, Seyfullah. “Kur’ân’ın Farsça’ya Tercümesi ve İlk Farsça Tefsirler”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1/37 (2013), 221-237.
  12. Ergaş, Oçilov. “Yugnakiy”, Özbekistan Milli Ansiklopedisi, 10/307-308. Taşkent: Devlet İlmi Neşriyatı, 2005.
  13. Erşahin, Seyfettin. “Türkistan’da İslâmiyet Çalışmalarında Bakış Açısı Sorunu”. Orta Asya’da İslam Temsilden Fobiye, ed. Muhammet Savaş Kafkasyalı. 1/437-458. Ankara-Türkistan: Ahmet Yesevi Üniversitesi, 2012. Fayzul-Furkon. çev. Hasan Tahsin Feyizli, Özbekçeye çev. Mirzo Kencabek vd. Taşkent: Mâverâünnehir Yayınları, 2007.
  14. Günay, İlhami. Başlangıcından Bugüne Kur’an’ın Türkçe Tefsir ve Tercümesi. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2016.
  15. Husainov, Anvarmirzo. “Қуръони Карим Маъноларининг Ўзбек ва Рус Тилларига Адабий-Назмий таржимаси”. YouTube. Yayın Tarihi 01 Ağustos 2020, 00:00-19:08. https://www.youtube.com/watch?v=Cyci45pxPlM
  16. Husainov, Anvarmirzo. “Қуръони карим маъноларининг ўзбек тилига таржима қилиниши тарихи”. YouTube. Yayın Tarihi 04 Ağustos 2020, 00:00-30:52. https://www.youtube.com/watch?v=zOnVQHdr5xs&t=1503s
  17. Husainov, Anvarmirzo. “Қуръони карим маъноларининг ўзбек тилига таржима қилиниши тарихи оҳирги қисми”. YouTube. Yayın Tarihi 08 Ağustos 2020, 00:00-23:59. https://www.youtube.co