Journals / PHILIA / 2016 / Cilt: Suppl. 1

Nemesis in der bithynischen Metropole Nikaia und ein Prokonsul der Provinz Asia

Bithynia Metropolü Nikaia’da Nemesis ve bir Asia Eyaleti Prokonsülü

Journal
PHILIA
Pages
1–32
Publication Date
2016-08-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The last chapter discusses the career of Venuleius Apronianus and, with the aid of this new document, revises the extant incomplete inscription CIL XI 1525 from Lucca, on which reconstructions of the career of Venuleius Apronianus have hitherto been dependent.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:A statue base discovered in the theatre of Nicaea in 2012 features an inscription honouring L.
📊
Key Findings & Data:Venuleius Montanus Apronianus Octavius Priscus (cos. ord. 123).
💡
Conclusion & Impact:The last chapter discusses the career of Venuleius Apronianus and, with the aid of this new document, revises the extant incomplete inscription CIL XI 1525 from Lucca, on which reconstructions of the career of Venuleius Apronianus have hitherto been dependent.
🔬Design:Research Article
📍Scope:2012 Verileri
⚙️Variables:Nikaia · Nemesis · Smyrna

Abstract

A statue base discovered in the theatre of Nicaea in 2012 features an inscription honouring L. Venuleius Montanus Apronianus Octavius Priscus (cos. ord. 123). The monument was erected probably in 138/9 CE, when the honorand was proconsul of Asia, and provides us with the earliest evidence for the use of the theatre, which was still under construction when Pliny the Younger was governor. The statue of the proconsul was set up by the association of the Neme­siastai, who appear to have received a large donation from the honorand. Protected by Nemesis, they were probably citizens of Nicaea who, because of their interest in gladiatorial combats and animal fights, had joined together in a club. In the theatre the roofed part of the east parodos served as Nemeseion, which is suggested by two wall niches which, according to the inscription below the niches, had housed two statuettes of the goddess. The cult of Nemesis appears to have been particularly popular in Nicaea under the Antonines, this is evident also from the fact that under Antoninus Pius the city minted coins featuring the goddess. Under the Empire the cult of Nemesis experienced a rise in reputation throughout the eastern part of the Roman Empire, this seems to have come about only through the combining of the «Roman» Nemesis as victory goddess of the Games of Arena and the «traditional» Nemesis as goddess of law and revenge. The first chapter presents the epigraphical and archaeological evidence of Nemesis in Nicaea, the second examines the importance gladiatorial combats and animal fights had for this city, and the third explains the relationship between Venuleius Apronianus of Pisa on the one hand and Nicaea and the Nemesiastai on the other. It is likely that Apronianus held a city patronage position that had already been established by his grandfather during his proconsulship of Bithynia-Pontos under Nero. The last chapter discusses the career of Venuleius Apronianus and, with the aid of this new document, revises the extant incomplete inscription CIL XI 1525 from Lucca, on which reconstructions of the career of Venuleius Apronianus have hitherto been dependent.

Özet

Genç Plinius’un valiliği sırasında henüz tamamlanmamış olduğunu bildiğimiz Nikaia tiyatrosunda İznik Müzesi’nin denetiminde yürütülen kazılar sırasında 2012 yılında bir heykel kaidesi bulunmuştur. Kai­de üzerinde yer alan yazıttan İ.S. 123 yılının consul ordinarius’u L. Venuleius Montanus Apronia­nus Octavius Priscus’un Asia prokonsüllüğü yaptığı 138/139 yılında onurlandırıldığı anlaşılmaktadır. Pisa kökenli bu senatörun heykelini, kendisini Nemesiastai olarak tanıtan bir topluluk dikmiştir. Onurlandırma sebebini büyük olasılıkla senatörün bu topluluğa yapmış olduğu yüklü miktarda para bağışı oluşturmaktaydı. Tiyatroda ele geçen en erken epigrafik belge niteliğine sahip bu yazıtın çevirisi şöyledir: «Hayırlı, uğurlu olsun! Tanrıça Nemesis’in müminleri, sırasıyla Salius Collinus, triumvir monetales, sexvir equitum Romanorum, praefectus Romae feriarum Latinarum makamlarına geldikten sonra Divus Traianus Parthicus’un quaestor’u, (ardından) praetor, legatus legionis primae Italicae, augur, konsül ve Asia eyaleti yöneticisi olan vatansever hemşehrimiz ve velinimetimiz, Lucius oğlu, Galeria kütüğüne kayıtlı, Lucius Venuleius Montanus Apronianus Octavius Priscus’u(n heykelini), yaptığı para bağışından diktiler.» Yazar yazıtta kendisini Nemesiatai (Nemesis müminleri) olarak tanıtan topluluğun, batı eyaletlerinden bilinen bazı örnekler doğrultusunda, gladyatör oyunları ve hayvan dövüşlerine tutkuyla bağlı Nikaia vatandaşlarından oluşan bir dernek niteliği taşıdığı sonucuna varmaktadır. Bu topluluğun Nemesis kül-tünü önemsemesi söz konusu tanrıçanın arena oyunlarındaki başat konumundan kaynaklanmaktadır. Nemesis’in Nikaia için taşıdığı önemi belgeleyen başka veriler de mevcuttur. Tiyatronun doğu par­odos’un­da analemma duvarına açılan iki nişe Smryna tipi iki Nemesis heykelciği dikilmiştir. Nişlerin altına kazınan ve «Uğurlar olsun! Tanrıça Nemesis’leri güneş saati uzmanı Aelianus Asklepiodotos adadı» ibaresini taşıyan kitabe parodos’un bu kısmının bir Nemeseion olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Tiyatroların giriş kısımlarının aynı zamanda Nemesis kült alanı olarak da işlev görmesi batı eyaletlerindeki birçok amfitiyatronun yanı sıra Doğu’da Philippi tiyatrosu için de tespit edilmiştir.Nikaia tiyatrosunda Nemesis kültüne yer ayrılması ise Hadrianus ya da Antoninus Pius Dönemi’nde, ya­ni Nemesis müminlerinin Montanus Apronianus’u onurlandırdıkları tarihe yakın bir zamanda ger-çek­­leş­miş olmalıdır. Antoninus Pius Dönemi’nde darp edilen Nikaia sikkelerinde de Tanrıça Neme­sis’in sikke figürü olarak kullanıldığı bilinmektedir. Sonuç olarak arkeolojik, epigrafik ve numismatik ve­riler ışığında Tanrıça Nemesis’in Antoninler Devri’nde kentte yoğun bir tapınım gördüğü anlaşılmaktadır. Nemesis’in İmparatorluk Dönemi’yle birlikte giderek önem kazanarak geri planda bir konumdan yaygın tapınım gören başat bir konuma yükselmesi diğer doğu eyaletleri için de tespit edilmiştir. Yazar, Nemesis kültünün bu «yükselişini», batıda Roma imparatorlarının desteğiyle arenada «zafer tanrıçası»na dönüşümünün Tanrıça’nın doğudaki adalet ve intikam tanrıçası olarak «geleneksek» kimliğiyle örtüş-mesine bağlamaktadır. Her halükarda gladyatör oyunlarının doğuda da yaygınlaşması Nemesis’e olan ilginin doğu eyaletlerinde de artmasında önemli rol oynamıştır.Yazar Nemesis kült alanlarının tiyatro binalarıyla bağlantısı ve Nikaia’da Nemesis kültünün gelişimi hak­kında verdiği bu bilgilerin ardından makalenin ikinci bölümünde Nikaia ve diğer Bithynia kentle-rinde gladyatör oyunlarının yaygınlığını ve tarihsel gelişimini incelemektedir. Doğu’da Augustus Dö-ne­mi’nde İmparator kültünün yerleşmesi gladyatör oyunları için ideolojik zemini oluşturmuştur. Augustus ve Tiberius dönemleri için Ankara rahip listeleri bu yönde önemli ipuçları vermektedir. Ancak, İ.S. 1. yüzyılda İmparator kültü rahiplerinin gladyatör oyunları tertipleme yükümlülüğü bulunmaması, böy­lesi kanlı oyunlara zaten alışık olmayan Bithynia soylularının gladyatör oyunlarına karşı başlangıçta çe­kingen davranmalarına neden olmuştur. Nitekim bu erken evrede Bithynia’da gladyatör oyunlarının ser­gilendiklerine dair henüz delil olmadığı gibi, belgeler daha ziyade gladyatör oyunlarının İ.S. 2. yüzyılda yaygınlaştığına ve imparator kültü rahiplerinden artık yılda en az bir kere gladyatör oyunu düzenle­melerinin beklendiğine işaret etmektedir. Buna rağmen Bithynia kentlerinde yöneticilik yapan soyluların bu tür oyunları kendi onurlarına kaleme alınan yazıtlarda anmayı tercih etmedikleri görülmektedir. Nikaia’da pahalı gladyatör ve hayvan dövüşleri sergilemekle övünen Flavius Severianus Asklepiodotos bu konuda bir istisna oluşturmaktadır. Askeri seferleri sırasında Caracalla ve Elagabal’in kış aylarını Bi­thy­nia’da geçirmelerini fırsat bilen Asklepiodotos, adı geçen imparatorlarla mahiyetlerindeki ordu men­­suplarının onuruna bu oyunları düzenlemiş ve bu vakıf imparator kültü rahipliğinden bağımsız gerçekleşmiştir. Asklepiodotos’un her iki imparatora sunduğu bu hizmet karşılıksız kalmamıştır. Zira Ela­gabal onu Roma rahipliğine atamış ve ona ömür boyu erguvan renkli giysi giyme ayrıcalığı tanımıştır.Yazar makalede ayrıca Bolu’da ele geçip ön kısmı arena dövüşlerinde kullanılan kalkan (scutum) şeklinde betimlenmiş bir gladyatör anıtını da incelemektedir. Yaygın görüşe göre söz konusu anıt, gladyatör oyunlarını tertipleyen rahibin bu oyunların unutulmaması amacıyla yaptırdığı bir tür hypomnema (= hatırat) olarak yorumlanmıştır. Bunu Asia eyaletinin bazı kentlerinden hâlihazırda bilinmekte olan ben­zer anıtlarla karşılaştıran yazar, birtakım özelliklerini göz önüne alarak söz konusu anıtın imparator rahi­bi Secundus’un tertiplediği dört günlük arena oyunlarında hayatını kaybeden oniki gladyatör için yap­tırdığı bir mezar anıtı olduğu sonucuna varmaktadır. Gladyatör ve hayvan dövüşleri Bithynia kentlerinde de en yaygın dönemlerini İ.S. 2. yüzyılla 3. yüzyılın ilk yarısında yaşamıştır. Bu oyunların Nikaia ile Nikomedeia’nın «Bithynia’nın önde gelen kenti» unvanı (proteia) içi

🔖

Cite This Article

ADAK, M. (2016). Nemesis in der bithynischen Metropole Nikaia und ein Prokonsul der Provinz Asia. PHILIA, Cilt: Suppl. 1, 1–32. https://ajindex.com/articles/841863

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (20)

  1. Adak 2010
  2. M. Adak, Der soziale Aufstieg eines Tierkämpfers (archikynegos) aus Bithynien, Gephyra 7, 2010, 1–9. Alföldy 1969
  3. G. Alföldy, Fasti Hispanienses, Wiesbaden 1969. Alföldy 1977
  4. G. Alföldy, Konsulat und Senatorenstand unter den Antoninen, Bonn 1977. Bekker-Nielsen 2008
  5. T. Bekker-Nielsen, Urban Life and Roman Politics in Roman Bithynia: The Small World of Dio Chrysostom, Aarhus 2008. Bennett 2009
  6. J. Bennett, Gladiators at Ancyra, Anatolica 35, 2009, 1–13. Boffo 1996
  7. L. Boffo, Religione e caccia: un’ iscrizione “efesina” ad Aquileia, in: E. Gab¬ba – P. Desideri – S. Roda (Hrsgg.), Italia sul Baetis. Studi di storia romana in memoria di Fernando Gascó, Turin 1996, 137–151. Bosch 1935
  8. C. Bosch, Die kleinasiatischen Münzen der römischen Kaiserzeit. Teil II: Einzel-unter¬suchungen, Bd. 1: Bithynien, 1. Hälfte, Stuttgart 1935. Bosch 1950
  9. C. Bosch, Die Festspiele von Nikaia, JbKF 1, 1950, 80–99. Bosch 1967
  10. E. Bosch, Quellen zur Geschichte der Stadt Ankara im Altertum, Ankara 1967. Burrell 2004
  11. B. Burrell, Neokoroi. Greek Cities and Roman Emperors, Leiden 2004. Carlon 2009
  12. J. M. Carlon, Pliny’s Women, Cambridge 2009. Carter 1999
  13. M. J. D. Carter, The Presentation of Gladiatorial Spectacles in the Greek East: Roman Culture and Greek Identity, Diss. McMaster University 1999. Carter 2006
  14. M. Carter, Gladiatorial Combat with ‘Sharp’ Weapons (τοῖς ὀξέσι σιδηροῖς), ZPE 155, 2006, 161‒175. Cébeillac 1973 M. Cébeillac, Les quaestores principis et candidati aux Ier et IIème siècles de I’empire, Mailand 1973. Corbier 1981
  15. M. Corbier, La «tavola marmorea» de Bolsena et la famille sénatoriale des Pompeii, MEFRA 93, 1981, 1063-1112. Corsten 1987
  16. Th. Corsten, Ein Baubeauftragter Hadrians in Nikaia, EA 10, 1987, 111–114. Coulton 2012 J. J. Coulton (Hrsg.), The Balboura Survey and Settlement in Highland South-west Anatolia, 2 B.de, London 2012 (BIAA Monographs 43). Debord 1998
  17. P. Debord, Comment devenir le siège d’une capitale impériale: Le «parcours» de la Bithynie, REA 100, 1998, 139–165. Diaz 1997 P. G. Díaz, Nicea. Cuidad Y Territorio en la Bitinia Romana, Huelva 1997. Dietrich 1965
  18. B. C. Dietrich, Death, Fate, and the Gods, London 1965. Dittmann-Schöne 2001
  19. I. Dittmann-Schöne, Der Berufsvereinen in den Städten des kaiserzeitlichen Klein¬asiens, Regensburg 2001. Dittmann-Schöne 2002
  20. I. Dittmann-Schöne, Götterverehrung bei den Berufsvereinen im kaiser-zeitlichen Kleinasien, in: U. Egelhaaf-Gaiser – A. Schäfer (Hrsgg.), Religiöse Ver¬¬¬eine in der römischen Antike: Untersuc