Journals / Akif / 2020 / Cilt: 50 - Sayı: 50

ZEMAHŞERÎ’NİN KEŞŞÂF TEFSİRİ'NDE İBÂDÂT KONUSUNDA MEZHEPLERDEN BAĞIMSIZ GÖRÜŞLERİ

Journal
Akif
Pages
102–127
Publication Date
2020-12-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmada Zemahşerî'nin hayatı ve ahkâm ayetlerini yorumlama metodu hakkında kısa bilgi verildikten sonra onun ibadetler konusunda mezheplere muhalif olarak kendi dirayetiyle elde ettiği bazı örnekler sunulmaya gayret edilecektir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Arap dili ve belağatının zirve ismi olan ez-Zemahşerî (ö.538/1144), hem Doğuda hem Batıda özellikle tefsir alanında meşhur olmuş bir âlimdir.
📊
Key Findings & Data:Ancak onun fakihlik yönü arka planda kalmış ve onun bu özelliğini inceleyen çalışmalara çok az rastlanmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada Zemahşerî'nin hayatı ve ahkâm ayetlerini yorumlama metodu hakkında kısa bilgi verildikten sonra onun ibadetler konusunda mezheplere muhalif olarak kendi dirayetiyle elde ettiği bazı örnekler sunulmaya gayret edilecektir.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İslam hukuku · Zemahşerî · Keşşâf

Özet

Arap dili ve belağatının zirve ismi olan ez-Zemahşerî (ö.538/1144), hem Doğuda hem Batıda özellikle tefsir alanında meşhur olmuş bir âlimdir. Ancak onun fakihlik yönü arka planda kalmış ve onun bu özelliğini inceleyen çalışmalara çok az rastlanmaktadır. Mutezilî bir âlim olarak da bilinen Zemahşerî, dirayet tefsiri alanında en iyi örneklerinden biri olarak kabul edilen “Keşşaf Tefsîr”inde inançla ilgili ayetleri, mensup olduğu itikadî ekolün prensiplerine göre yorumlarken, ahkâma dair ayetleri ise mezhep taassubu gütmeden ve Arapça kaidelerinin yardımıyla detaylı fıkhî izahlar yapar. Çünkü o, ayetteki hükümleri sadece mensubu olduğu Hanefî mezhebi esaslı ele almaz aynı zamanda diğer mezhep imamlarının görüşlerine de yer verir. Nitekim Mezhepler üstü/non-confessional bir yaklaşımla gerek mezhep imamları, gerekse sahabe, tâbiîn ya da tebe-i tabiûn âlimlerinin görüşlerine başvurarak rivayet metodunu kullanır. Bununla birlikte bizzat kendisi de hüküm istinbatında bulunur ve şahsî izahlarını kendisine has “فإن قلت/قلت” "…dersen-derim ki" üslubuyla açıklar ve görüşlerini lügat, sarf, nahiv ve belağat gibi Arap dili unsurlarına ya da Cahiliye şiirlerine dayandırdığı dirayet metodunu kullanarak ifade eder. Her ne kadar Keşşâf tefsiri, kısmen i’tizâlî görüşler içermesi nedeniyle özellikle sünnî kesim tarafından itiraz edilmiş ise de onun fıkhî açıklamaları, Razî, Beydâvî, Nesefî, Ebu’s-Suud ve Elmalılı Hamdi Yazır gibi kendisinden sonra gelen birçok müfessir’in eserlerine kaynaklık etmiştir. Bu çalışmada Zemahşerî'nin hayatı ve ahkâm ayetlerini yorumlama metodu hakkında kısa bilgi verildikten sonra onun ibadetler konusunda mezheplere muhalif olarak kendi dirayetiyle elde ettiği bazı örnekler sunulmaya gayret edilecektir.

🔖

Cite This Article

SOLAKER, F., ACAR, A. (2020). ZEMAHŞERÎ’NİN KEŞŞÂF TEFSİRİ'NDE İBÂDÂT KONUSUNDA MEZHEPLERDEN BAĞIMSIZ GÖRÜŞLERİ. Akif, Cilt: 50 - Sayı: 50, 102–127. https://ajindex.com/articles/840167

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (7)

  1. Alusî, Ebu’s-Senâ Şehâbeddîn Mahmûd b. Abdullâh b. Mahmûd. Ruhu’l-meani fî tefsiri’l-Kur’âni’l-azim ve’s-seb’i’l-meanî. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1997. Askalanî, Ebu’l-Fazl Şihâbuddîn Ahmed İbn Hacer. Lisânu’l-Mîzân. thk. Muhammed Abdurrahman Maraşlı. Beyrut: Dâru İhyai’t-Türasi’l-Arabi 1995. Aynî, Ebû Muhammed Bedreddin Mahmûd b. Ahmed. el-Binaye fî şerhi’l-Hidaye. tashih Muhammed Ömer. y.y., Dârü’l-Fikr, 1980. Bağdatlı İsmâil Paşa, Babanzade. Hediyyetü’l-‘arifîn esmâu’l-müellifîn ve âsâru’l-musannifîn. Beyrut: Dâru ihyâi’t-türâsi’l-‘Arabî 1995. Beyzâvî, Ebû Saîd Nasıruddin Abdullah b. Ömer b. Muhammed. Envaru’t-tenzil ve esraru’t-te’vil. Beyrut: Muessesetu Şa’ban, ts. Bilmen, Ömer Nasuhi. Büyük Tefsir Tarihi. Bilmen Yay., İstanbul 1947.
  2. Brockelman, Carl., GAL: index kitap, Leiden: E.J. Brill, 1942. …………………., Tarihü’l-edebi’l-Arabi. Trc. Abdülhalim en-Neccar. 2.bs., Kahire, Dâru’l-Maârif, 1968.
  3. Cerrahoğlu, İsmail. Tefsir Tarihi. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 1988. Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Ali Râzî. Ahkâmu’l-Kur’ân. thk. Muhammed es-Sadık el-Kamhavi. Beyrut, Dâru İhyai’t-Türâsi’l-Arabi, 1985. Cuveynî, Mustafa es-Savi. Menhecu’z-Zemahşerî fî tefsîri’l-Kur’ân ve beyâni i’cazih. 3.bs, Kahire, Dâru’l-Maârif, 1984. Dihlevî, Şah Veliyyullah Ahmed. el-İnsaf fî beyâni sebebi’l-ihtilaf fi’l-ahkâmi’l- Fıkhiyye. 2. bs., Kahire: el-Matbaatü’s-Selefiyye, 1398. Hizmetli, Sabri. “İtikadi İslam Mezheplerinin Doğuşuna İctimaî Hadiselerin Tesiri Üzerine Bir Deneme”, AÜİFD, 1983. Hûfî, Ahmed Muhammed. ez-Zemahşerî. Kahire: Dâru’l-Fikri’l-Arabî, 1966.
  4. İbn Abidin, Muhammed Emin b. Ömer. Haşiyetu Reddi’l-muhtar ale’d-Dürri’l-muhtar: Şerh-i Tenviri’l-ebsar. 2. bs., 6 cilt, Kahire: Şerike ve Mektebe ve Matbaa Mustafa el-Babi el-Halebi, 1386. İbn Battûta, Ebû Abdullah Şemseddin Muhammed. İbn Batuta seyahatnamesi. yay. haz. Mümin Çevik. İstanbul, Üçdal Neşriyat, 1983. ………………., Tuhfatu’n-Nuzzâr Garîbi’l-Emsâr ve ‘Acaibi’l-Esfâr. Dâru İhyâi’l-Ulûm, Beyrut, 1987. İbn Ebû Şeybe, Ebû Bekir Abdullah. el-Kitâbü’l-musannef fi’l-ehâdîs ve’l-asar. thk. Muhammed Avvame, Cidde: Dârü’l-Kıble li’s-Sekâfe, 2006.
  5. İbn Haldun, Abdurrahman b. Mahmud. Mukaddimetu İbn Haldun. Dâru’l-Kalem, Beyrut 1984. İbn Hallikân, Ebü’l-Abbas Şemseddin Ahmed. Vefayatü’l-a’yan ve enbau ebnai’z-zaman. thk. İhsan Abbas, Beyrut: Dâru Sadri, 1978.
  6. İbn Kemal, Ahmed Şemseddin. Tefsiru İbn Kemal Paşa. tahkik ve ta’lik Mahir Edip Habbuş, İstanbul: Mektebetu’l-İrşad, 2018.
  7. İbn Kutluboğa, Ebu’l-Adl Zeynuddin Kasım. Tacu’t-t