Journals / Turkish Studies (Elektronik) / 2015 / Cilt: 10 - Sayı: 16

FIRE” IN TURKIC WORLD PROVERBS

TÜRK DÜNYASI ATASÖZLERİNDE “ATEŞ”

Pages
1169–1184
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In Turkic world proverbs, “fire” has been used to symbolize harmful things.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Fire, being an indispensable element in human life has created senses of curiosity, fear and caution by its flaming and destructive aspects.
📊
Key Findings & Data:Fire has been conceived to be alive and have a spirit.
💡
Conclusion & Impact:In Turkic world proverbs, “fire” has been used to symbolize harmful things.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Fire, being an indispensable element in human life has created senses of curiosity, fear and caution by its flaming and destructive aspects. Fire has been conceived to be alive and have a spirit. If necessary attention is given to the fire spirits, they protect human beings from any kind of danger. Due to these characteristics, fire has been regarded holyand formation of some fire-oriented rituals has turned it into a kind of cult. Fire with all of these features has also been a subject to proverbs. Having a shared history and culture, Turkic tribes all have equivalent “fire”-oriented proverbs which is a result of their common ground mythical beliefs. Except from proverbs in other folkloric products of Turkic tribes, fire is encountered in two forms. Both good and evil sides of fire are observable; but in identified proverbs of Turkic tribes, “fire” has generally been dealt with the evil side. Fire is not evil in essence. To describe evil situations, warn people, get people to take measures and to inform about two things being unsuitable to come together fire has been used. In Turkic world proverbs, “fire” has been used to symbolize harmful things.

Özet

İnsan hayatının vazgeçilmez bir unsuru olan "ateş" görüntüsü, yakıcı ve yok edici yönüyle insanda merak, korku ve sakınma duygusu yaratmıştır. Ateş canlı olarak tasavvur edilmekte ve onun bir ruhu olduğuna inanılmaktadır. Ateş iyeleri kendilerine gereken özen gösterildiği zaman insanları her türlü tehlikeden korur. Bu özelliklerinden dolayı ateş, kutsal sayılmış ve etrafında birtakım ritüeller oluşarak bir kült haline gelmiştir. Ateş, bütün bu özellikleriyle atasözlerine de konu olmuştur. Atasözleri de tıpkı diğer halk bilgisi ürünleri gibi yaratıldıkları toplumların kültürel damgasını taşırlar. Ortak bir geçmişe ve kültüre sahip olan Türk boylarının hepsinde aynı anlama gelen ateşle ilgili atasözlerinin varlığı da Türklerin "ateş" hakkındaki mitik düşüncesinin ortak bir sonucudur. Türk boyları arasında atasözleri dışındaki halk bilgisi ürünlerinde ateş iki şekilde karşımıza çıkar. Onun hem iyi hem de kötü tarafını görürüz. Fakat Türk boyları arasında tespit edilen atasözlerinde "ateş" genellikle kötü yönüyle ele alınmıştır. Kötü olan ateşin kendisi değildir. Ateş bir gösterge olarak kullanılmıştır. Kötü durumları anlatmak, insanları uyarmak, ateşin korunması gerektiğini anlatmak, kadının hangi durumlarda zarar vereceğini, düşmana karşı temkinli olunması gerektiğini, bir işi yapmaya müsait olmayan kişinin o işi yapmakla görevlendirilmesinin doğuracağı olumsuz sonucu anlatmak, insanların tedbir almasını sağlamak, bir araya gelmeleri uygun olmayan şeylerin bir araya getirilmemesi gerektiğini anlatmak için ateş kullanılmıştır. Türk dünyası atasözlerinde "ateş" zararlı şeylerin göstergesi olarak kullanılmıştır

🔖

Cite This Article

YALÇINKAYA, F. (2015). FIRE” IN TURKIC WORLD PROVERBS. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 10 - Sayı: 16, 1169–1184. https://ajindex.com/articles/82986

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (27)

  1. Aksoy, Ö. A. (2013), Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü I Atasözleri Sözlüğü, 7. Baskı, İstanbul: İnkılâp Kitapevi. ________.(2013), Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü II Deyimler Sözlüğü, 7. Baskı, İstanbul: İnkılâp Kitapevi. Aydemir, A. (2013), Sarıkız Efsanesindeki Sarıkız ve Eski Türk İnançlarındaki Albız Üzerine, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/6 Spring, p. 61-67,
  2. ANKARA-TURKEY Bayat, F. (2012). Türk Mitolojik Sitemi ( Kutsal Dişi- Mitolojik Ana, Umay Paradigmasında İlkel Mitolojik Kategoriler- İyeler ve Demonoloji), 2. Cilt, 2. Basım, İstanbul:
  3. Ötüken Neşriyat. Bekki, S. (2007), Ateş Etrafında Oluşan Halk İnanışları ve Nevruz Ateşi, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırmaları Dergisi, S. 41, ss. 249-254.
  4. Birtek, F. (1944), Divan-ı Lügat-İt- Türk’ten Derlemeler I En Eski Türk Savları, Ankara: Alâeddin Kıral Basımevi. Çelik Şavk, Ü. (2002),
  5. Kırgız Atasözleri, Ankara:
  6. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Dil Kurumu: 812. Çobanoğlu, Ö. (2004), Türk Dünyası Ortak Atasözleri Sözlüğü, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  7. Ekici, M. (2015), Kutsanma ve Kutlama Anlayışında Nevruz, s.8 http://www.academia.edu/5626058/prof._dr._metin_ek%c4%b0c%c4%b0kutsanma_ ve_kutlama_anlayı%c5%9eında_nevruz. 12.01.2015.
  8. Ergis, G.U. (1974),
  9. Oçerki po Yakutskomu Folkloru, Moskova, ss.121-122.
  10. Esin, E.(2001),
  11. Türk Kozmolojisine Giriş, İstanbul:
  12. Kabalcı Yayınları.
  13. Gülensoy, T. (2007), Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü. Etimolojik Sözlük Denemesi, Ankara:
  14. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  15. Güngör, A.; Cailova Güngör, A. (1998),
  16. Türkçe Açıklamalı Kırgız Atasözleri, Ankara:
  17. Engin Yayınevi.
  18. Harva, U. (2015), Altay Panteonu mitler, ritüeller, inançlar ve tanrılar, Tercüme: Ömer Suveren, İstanbul:
  19. Doğu Kütüphanesi. Hudyakov, İ.A.(1969), Kratkoe opisanie Verhoyanskogo okruga (Redaktör: V.G.bazanova, Leningrad, ss. 282-284.
  20. İnan, A. (1976),
  21. Eski Türk Dini Tarihi, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. 1184 Fatoş YALÇINKAYA Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 10/16 Fall 2015 ________. (1986), Tarihte ve Bugün Şamanizm Materyaller ve Araştırmalara, 3. Baskı, Ankara:
  22. TDK Yayınları.
  23. Ismail, Z.; Gümüş, M. (1995),
  24. Türkçe Açıklamalı Kazak Atasözleri, Ankara:
  25. Engin Yayınevi.
  26. Kalafat, Y.(1999), Doğu Anadolu’da Eski Türk İnançlarının İzleri, 3. Baskı, Ankara:
  27. AKM Başkanlığı. Kapağan, E. (2014), Gök Tanrı İn