SavedAdd your journal

Journals / Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2020 / Cilt: 37 - Sayı: 2

The word Es “Consciousness and Mind” and Derivatives In Historical and Modern Turkic Languages

Tarihî ve Modern Türk Dillerinde Es “Bilinç~Şuur ve Zihin” Sözcüğü ve Türevleri

Hasan İSİ
Pages
462–470
Publication Date
2020-12-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Also, its oriental definition with the development process followed by the relevant expression are revealed within the opinions of various researchers.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The concept area of “consciousness and mind”, which corresponds to the person's ability to understand and define himself, his surroundings and what is happening around him, contains rich examples showing the abstract direction of the Turkic language.
📊
Key Findings & Data:Since the era of the first written products of the Turkic language, phrases such as ög, uķuş, aŋ and us have been included in the term texts within the concept area of “consciousness and mind”.
💡
Conclusion & Impact:Also, its oriental definition with the development process followed by the relevant expression are revealed within the opinions of various researchers.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:köken bilgisi · Doğu Türkçesi · Batı Türkçesi

Abstract

The concept area of “consciousness and mind”, which corresponds to the person's ability to understand and define himself, his surroundings and what is happening around him, contains rich examples showing the abstract direction of the Turkic language. Since the era of the first written products of the Turkic language, phrases such as ög, uķuş, aŋ and us have been included in the term texts within the concept area of “consciousness and mind”. One of the lexical structures related to the concept area of “consciousness and mind” is the word es. This expression, which was first seen es and esle- in the texts of Khwarezm Turkic with its expressions derived from this expression, is a lexical unit that takes place chronologically in the languages of the historical and modern periods of the Turkic language. The historical and modern Turkic languages of the word es, which is the product of the concept field of “consciousness and mind”, are presented in this study. Also, its oriental definition with the development process followed by the relevant expression are revealed within the opinions of various researchers.

Özet

Kişinin kendisini, çevresini ve etrafında olup biteni anlama, kavrama ve tanımlama yetisine karşılık gelen “bilinç~şuur ve zihin” kavram alanı, Türk dilinin soyut yönünü gösteren zengin örnekler içermektedir. Türk dilinin ilk yazılı ürünlerinin verildiği çağlardan itibaren “bilinç~şuur ve zihin” kavram alanı içerisinde ög, uķuş, aŋ ve us benzeri ifadeler dönem metinleri içerisinde yer almaktadır. Bahsedilen “bilinç~şuur ve zihin” kavram alanı ile ilişkili leksikal yapılardan biri de es sözcüğüdür. İlk kez Harezm Türkçesi metinlerinde es ve bu ifadeden türemiş esle- ifadeleriyle görülen bu ifade, kronolojik olarak Türk dilinin tarihî ve modern dönemlerine ait dillerinde yer alan leksikal bir birimdir. Bu çalışma ile “bilinç~şuur ve zihin” kavram alanının ürünü olan es sözcüğünün tarihî ve modern Türk dillerindeki görünümlerine yer verilerek ilgili ifadenin izlediği gelişme süreci ile beraber sahip olduğu kökenbilgisel tanımlama, konu üzerine görüş bildiren çeşitli araştırmacıların fikirleri dâhilinde ortaya konacaktır.

🔖

Cite This Article

İSİ, H. (2020). The word Es “Consciousness and Mind” and Derivatives In Historical and Modern Turkic Languages. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 37 - Sayı: 2, 462–470. https://ajindex.com/articles/81898

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (38)

  1. Akkuş, M. (1995). Kitab-ı Ġunya inceleme-metin-indeks-tıpkıbasım. Ankara:
  2. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. Argunşah, M. ve Güner, G. (2015). Codex Cumanicus. İstanbul:
  4. Kesit Yayınları.
  5. Ata, A. (1997). Nâsırü’d-dîn bin Burhâbü’d-dîn Rabgûzî, Kısasü’l-Enbiyâ (Peygamber Kıssaları) I giriş-metin-tıpkıbasım. Ankara:
  6. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  7. Ata, A. (1997). Nâsırü’d-dîn bin Burhâbü’d-dîn Rabgûzî, Kısasü’l-Enbiyâ (Peygamber Kıssaları) II dizin. Ankara:
  8. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  9. Atalay, B. (2013). Divanü Lūgat-it Türk I (çeviri). Ankara:
  10. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  11. Atalay, B. (2013). Divanü Lūgat-it Türk II (dizin). Ankara:
  12. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  13. Aydın, E. (2015). Yenisey yazıtları. Konya: Kömen Yayınları.
  14. Ayverdi, İ. (2010). Misalli büyük Türkçe sözlük. İstanbul:
  15. Kubbealtı Yayınları.
  16. Başar, S. (2010). Kumuk Türkçesinde fiil (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  17. Bayniyazov, A. ve Başkapan, V. (2003). Kazak Türkçesi Türkiye Türkçesi sözlüğü. Ankara:
  18. Akçağ Yayınları.
  19. Bayram, B. (2007). Çuvaş Türkçesi-Türkiye Türkçesi sözlük. Konya: Tablet Yayınları.
  20. Ceylan, E. (1996).
  21. Çuvaş atasözleri ve deyimleri, Çuvaşça-Türkçe Türkçe-Çuvaşça sözlük. Ankara:
  22. Simurg. Ceylan, E. (1997). Çuvaşça çok zamanlı ses bilgisi. Ankara:
  23. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  24. Clauson, S. G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. London: Oxford University Press.
  25. Demirhan, A. (2011). Karakalpak Türkçesi konu çözümlemeli söz varlığı (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  26. Dilçin, C. (1991). Mes’ūd bin Aĥmed Süheyl ü Nev-bahār, inceleme-metin-sözlük. Ankara:
  27. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  28. Doğan, E. (2016). Şeyhoğlu Sadrüddin Kābūs-Nāme (Giriş-notlar-metin-sözlük-tıpkıbaskı). Ankara:
  29. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  30. Doğan, İ. ve Usta, Z. (2014). Eski Uygur Türkçesi söz varlığı. Ankara:
  31. Altınpost Yayınları.
  32. Durgut, H. (1995). “Şeyh Süleymān Efendî-i Buhāri Lügat-i Çağatay ve Türkî-i Osmānî (cild-i evvel) adlı eserin transkripsiyonu (Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne. Ehmetyanov, R., Möhemmetdinov, R., Nurieva, F. ve Ganiev, F. (2014). Türkçe-Tatarca sözlük (M. Öner, Çeviren). Ankara:
  33. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  34. Eker, S. (2009). Çağdaş Türk dili. Ankara:
  35. Grafiker Yayınları.
  36. Gen, S. (2015). Özbekçede metaforlar (Doktora tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana. Gökyay, O. Ş. (2007). Dedem Korkudun kitabı. İstanbul:
  37. Kabalcı Yayınevi.
  38. Grönbech, K. (199