Millî Kimlik İnşası Bağlamında Ömer Seyfettin’in Turan Hikâyeleri

Özet

Tanzimat Dönemi'nde siyasî olarak başlayan Osmanlıcılık fikir akımı, devletin desteği ile edebî ve akademik alanda kendini göstermiştir. Fakat yenidünya düzeni ile Osmanlıcılığın sona ermesi devamında Türkçülük fikir akımının dönem aydınlarının ilgi odağı hâline gelmesini sağlamıştır. 19. yüzyılda ulus-devlet anlayışına uygun olarak ortaya çıkan Türkçülük, Osmanlıcılıktan beslenerek kimlik inşasının akademik boyutu ile başlamış, edebî eserlerle topluma duyurulmuş ve en son olarak da siyasî alanda kendini kabul ettirmiştir. Millî edebiyatın öncü isimlerinden olan Ömer Seyfettin, Türkçü-Turancı fikir doğrultusunda milliyetçi hareketi yorumlamıştır. Hemen bütün eserlerinde millî kimlik inşası ve milliyetçilik fikirlerini ön plana çıkaran yazar, dönemin aydınları ile paralel olarak Türk kimliğini keşfetmiş ve Türklük hissinin duyurulmasına yönelmiştir. Hikâyelerini meydana getirirken mitler aracılığıyla köken ve soy, özgürlük ve göç, eski Türk kahramanları ve seçilmiş halkı ön planda işlemiştir. Yazarlığı bir misyon olarak gören Ömer Seyfettin, aydın sorumluluğundan dolayı Türkçülük ve Müslümanlık temelli bir toplumsal yapı oluşturulmasına kanaat getirmiştir. Hikâyelerinde toplumun bağlayıcı unsuru olan din ve dili daha çok Türkçülük fikri üzerinden işlemiştir. Bu çalışmada Ömer Seyfettin'in Turan hikâyelerinden yola çıkılarak yazarın millet algısı, millî kimlik inşasında tarih kurgulaması, yarattığı destansı kahramanlar belirlenecek, bununla birlikte milliyetçi mitoloji dikkate alınarak inceleme yapılacaktır. Ayrıca yazarın Türklük ve onun bir anlamda üst kimliği olarak algıladığı Turan ideali tarihsel derinlik açısından değerlendirilecektir. Ömer Seyfettin'in Turan hikâyelerinde ileri sürülen fikirler ve esaslar, millet inşa edilmesinde ne ölçüde etkili olduğu sorusuna cevap aranacaktır. Ömer Seyfettin'in Turan hikâyelerinin millî kimlik inşa etmedeki rolü ve etkisi incelenecektir.