Kendine Ait Bir Roma, Diyar-ı Rum’da Kültürel Coğrafya ve Kimlik Üzerine

Özet

Arap kaynaklarında ‘Rûm’ ismi daha ziyade Bizanslıları ve Bizans İmparatorluğu’nu ifade etmek için kullanırken, Roma ve Bizans ayrımı o dönemde söz konusu olmadığı için Romalıları mı yoksa Bizanslıları mı kastettiği ancak metnin muhtevasından anlaşılabilir. 11. yüzyıldan itibaren Batı’ya ilerleyen Türkler ve başkaları yeni yerleştikleri coğrafyada kullanılan isimleri kullanmaya devam ettirmişler ya da bozarak kendilerine mâl etmişlerdir. Yeni gelenler yani Türkler kendilerini ‘diyâr-ı Rûm’ veya ‘bilâd-ı Rûm’un hâkimi olarak görmüşler; bu coğrafyada yaşayanlar da kendilerini ‘Rûmî’ olarak nitelemekten çekinmemişlerdir. Ancak mezkûr terimlerin coğrafî sınırlarını belirlemek, kültürel olarak ne anlam ifade ettiğini anlamak tarihçilerin karşılaştığı en çetin sorunlardan biri olmuştur. Bu yazıda hacim olarak küçük, ancak nitelik olarak mevzubahis konuyla ilgili fevkalade doyurucu ve ufuk açıcı değerlendirmeler sunan; yeni tartışmalar için anahtar olacak bir çalışmanın inceleme ve eleştirisini yapmaya çalışacağız.