Evaluation of Durağan (Sinop) in Terms of Geoturism

Özet

Bu çalışmada, Durağan’da bulunan Jeomorfosit olma potansiyeline sahip yer şekilleri araştırılmıştır. Batı Karadeniz Bölümü’nde yer alan Durağan, Sinop’un kıyı ardı ilçelerinden biridir. Tektonizma, flüvyal süreçler ve litolojisine bağlı olarak jeomorfolojik açıdan ilgi çekici yer şekillerine sahiptir. Çalışma kapsamında; Durağan’da jeomorfosit olabilecek yer şekillerinin tespiti, tanıtılması ve jeomorfoturizm potansiyellerinin nicel olarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla; arazi çalışmalarıyla yer şekilleri tespit edilerek, morfometrik özellikleri incelenmiş, ulaşılabilirlikleri ve ilgi çekebilecek yönleri araştırılmıştır. Sahayla ilgili ikincil veriler temin edilmiş, CBS kullanılarak görsel materyaller üretilmiştir. Tespit edilen yer şekillerinin jeomorfoturizm potansiyellerinin belirlenebilmesi için Jeosit Ön Değerlendirme Modeli (Preliminary Geosite Assessment Model-GAM) kullanılmıştır. Bu modele göre yer şekilleri ana ve ek değerlere göre 0-1 arasında puanlanarak, bir matrise yerleştirilmiş, düşük, orta ve yüksek seviyeleri gösteren “Z” alanları belirlenmiştir. Durağan’da üç şelale, iki mağara, kanyon, volkanik şekiller ve kayalıklar olmak üzere, jeomorfosit olma potansiyeline sahip, sekiz yer şekli tespit edilmiştir. Bu şekiller GAM’a göre; Z21, Z22 ve Z32 alanlarındadır. Z21, orta seviyede ana, düşük seviyede ek değerlere, Z22 orta seviyede ana ve ek değerlere, Z32 ise yüksek seviyede ana, orta seviyede ek değerlere sahip jeomorfositleri göstermektedir. Tespit edilen şekillerin, işlevsel turizm değerlerinin düşük olması ve tanıtım eksikliği ek değer puanlarını, yöreyle ilgili akademik çalışmaların yetersizliği ise ana değer puanlarını düşürmüştür. Sonuçlara göre, Durağan’da en yüksek jeomorfoturizm değerine sahip yer şekilleri Kızılırmak Kanyonu ile Karakaya Kayalıkları iken en düşük değer Ağcaçal Mağarası’na aittir. Durağan, konumu ve topoğrafyası nedeniyle sosyoekonomik imkânların kısıtlı, kırsal nüfusun ağırlıklı olduğu bir yerleşmedir. Bu gibi yerleşmelerde jeomorfoturizm gibi etkinlikler, bilinirliliği artırarak yöreyi ekonomik anlamda desteklemektedir. Durağan, jeomorfositleri ile bir açık alan dersliği niteliğindedir. Coğrafya başta olmak üzere pek çok yükseköğretim programının öğrencileri ile ortaöğretim öğrencilerinin ziyaret edilebileği bir uygulama alanı niteliğindedir. Bu anlamda Durağan’da tespit edilen yer şekillerinin tanıtılması, sürdürülebilir olarak jeomorfoturizme açılması Coğrafya bilimi, yöre ekonomisi ve bu yer şekillerinin korunması açısından önemlidir.