Journals / Bitlis İslamiyat Dergisi / 2021 / Cilt: 3 - Sayı: 2

Abese Suresi Bağlamında Hz. Peygamber'e Yöneltilen “İtâb” Ayetleri

Pages
50–64
Publication Date
2021-12-15
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Ayrıca söz konusu vakıa bağlamında “itâb” kavramı incelenerek, alimlerin konu ile ilgili görüşlerine yer verilecektir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Âyeterin dil ve üslup özellikleri kendisine has nitelikler taşır.
📊
Key Findings & Data:Peygamber bulduğu her fırsatı değerlendirerek kavmini İslam’a davet ediyordu.
💡
Conclusion & Impact:Ayrıca söz konusu vakıa bağlamında “itâb” kavramı incelenerek, alimlerin konu ile ilgili görüşlerine yer verilecektir.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tefsir · İtâb · Hz. Peygamber

Özet

Âyeterin dil ve üslup özellikleri kendisine has nitelikler taşır. Davet süreci boyunca, muhatap toplumu yönlendirici şekilde ilahi kelamla olaylara müdahale edilerek, İslam’ın teşekkülü sağlandı. Mekkî ayetlerin temel özelliklerinden biri de oldukça sert bir tonda muhatap kitlenin hedef alınmasıydı. Bu sert hitabın muhatabı şüphesiz Mekke inkârcılarıydı. Ancak az da olsa Hz. Peygamber’in de bazı davranışlarından dolayı ilahi tenkit ve uyarıya muhatap olduğu kabul edilmektedir. Nitekim bu mahiyetteki ayetler, tefsir literatüründe “itâb ayetleri” kavramıyla inceleme konusu yapılır. Hz. Peygamber bulduğu her fırsatı değerlendirerek kavmini İslam’a davet ediyordu. Önemli taktiklerinden biri de Mekke ileri gelenlerinin iman etmesini sağlamaktı. Zira Mekke’yi yöneten bu seçkin zümreyi ikna edebilseydi, diğerlerinin kolaylıkla İslam’ı kabul edeceğini biliyordu. Hz. Peygamber, Mekke ileri gelenlerine İslam’ı tebliğ ettiği bir sırada âmâ olan Abdullah ibn Ümmü Mektûm (ö. 15/636) hızla kendisine yöneldi ve ona İslam ile ilgili bir şeyler söylemesini talep etti. Bulduğu davet fırsatını kaybetmek istemeyen Hz. Peygamber, İbn Ümmü Mektûm’un bu davranışından hoşlanmadı ve onunla ilgilenmeyerek konuşmasına devam etti. Bunun üzerine bu olayı konu edinen ve Hz. Peygamber’in davranışını tenkit eden Abese suresinin ilk ayetleri nazil oldu. Bu araştırmada, Mekke döneminde nazil olan ve Abese suresinin ilk on ayetine konu olan bu vakıa ele alınacaktır. Bu çalışmada, vakıanın tarihi arka planında yer alan Mekke ileri gelenlerinin toplumdaki konumları ve bunların iman etmesi için Hz. Peygamber’in gösterdiği çabaya yer verilecektir. Abese suresi ilk on ayeti bağlamında iman etmemek için direnenlerin toplumun seçkinleri olsalar dahi davette öncelikli olmadıkları, vakıanın kahramanı olan Abdullah İbn Ümmü Mektûm’un isteğinin neden geri çevrilmemesi gerektiği, Hz. Peygamber’in iman etmemekte direnenleri daha önce iman etmiş olan birine tercih etmemesi gerektiği ve “itâb” edildikten sonra Hz. Peygamber’in takındığı tavır çeşitli yönleriyle ele alınacaktır. Ayrıca söz konusu vakıa bağlamında “itâb” kavramı incelenerek, alimlerin konu ile ilgili görüşlerine yer verilecektir.

🔖

Cite This Article

TAY, M. (2021). Abese Suresi Bağlamında Hz. Peygamber'e Yöneltilen “İtâb” Ayetleri. Bitlis İslamiyat Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: 2, 50–64. https://ajindex.com/articles/744312

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (2)

  1. Abdülcebbâr, Ahmed b. Abdilcebbâr el-Hemedânî. Tefsiru’l-tenzihu’l-’Kur’âni’l-metain. Kahire: Daru’l-Mustafa, ts. Abdürrezzâk es-San’ânî, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm. Tefsiru’l-Abdurrazzak. nşr. Muhammed Abduh. Beyrut: Dâru’l-Kutubu’l-ilmiye, 12. Basım, 1419. Ahmet Muhtâr, Abdulhamid Ömer. Mecmau’l-lügati’l-arabiyet. b.y.: Alimü’l-Kutub. Askalânî, Ahmet b. Ali b. Muhammed. Fethu’l-bârî bi-şerhi Sahihi’l-Buhârî. Beyrut: Daru’l-Marife, 1379. Aydınlı, Abdullah. “İbn Ümmü Mektûm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 20/434-435 İstanbul: TDV Yayınları, 1999. Begavî, Ebû Muhammed b. Muhammed el-Ferâ. Meâlimü’t-tenzîl. nşr. Muhammed Abdullah en-Nemr. y.y.: Dâru Tibe li’n-Neşr, 4. Basım, 1997. Bikâî, Ebü’l-Hasen Burhânüddîn. Nazmü’d-dürer fî tenâsübi’l-âyâti ve’s-süver. Kahire: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, ts. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâil. Sahîhü’l-Buhârî. nşr. Muhammed Züheyr b. Nâsır. B.y.: Daru tavku’n-Necat, 1422. Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd. Tâcü’l-luğa. nşr. Ahmed Abdülgafûr Attâr. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melâyin, 4. Basım, Beyrut 1407. Demircan, Adnan. “Utbe b. Rebia”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2012. Ebû Tâlib el-Mekkî, el-Hidâye ilâ bulûği’n-nihâye. y.y.: Mecmuatu Risâle, 2008. Fîyrûzâbâdî, Mecdüddîn Ebû Tâhir Muhammed b. Yakûb. Kâmûsü’l-muhît. Beyrut: Muesesetu’l-Risale, 2005. Hatîb, Abdülkerîm Yûnus el-Hatîb. Tefsîru’l-Kur’ânî lil-’Kur’ân. Kahire: Darü’l-Fikre,ts. Hîttâb, Ebû Süleymân Ahmed b. Muhammed b. İbrâhîm. Meâlimü’s-sünnen. Halep: Matbaatü’l-İlmiyye, 1932. İbn Adîl, Ebû Hafs Sirâcüddîn Ömer b. Nûriddîn. el-Lübâb fi ulûmî’l-kitâb. Beyrut: Daru’l-Kutubu’l-İlmiye,1998. İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir. et-Tahrîr ve’t-tenvîr. Tunus: ed-Daru’t-Tûnisîyye li’n-Neşr, 1984.
  2. İbn Atıyye, Ebû Muhammed Abdülhak b. Galib. el-Muharrerü’l-vecîz fî tefsîri’l-kitâbi’l- azîz. nşr. Abdüsselâm Abdüşşafî Muhammed. Beyrut: Dârü’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1422. İbn Ebî Hâtim, Ebû Muhammed Ebdurraahmân b. Muhammed. Tefsiru’l-Kur’âni’l-‘azîm. nşr. Es’ad Muhammed Tîb. Riyad: Mektebetü Nezzâr Mustafâ el-Bâz, 1419. İbn Fârîs, Ahmed b. Fârıs b. Zekeriyyâ b. Muhammed. Mücmelü’l-lüga. nşr. Züheyr Abdü’l-Muhsin Sultân. Beyrut: Muesesetu’r-Risale, 3. Basım, 1986. İbn Hibân, Ebû Muhammed el-Büstî. Meşâhiru ‘ulemâ. nşr. Merzûk Alî İbrâhîm. Mansuriyye: Dâru’l-Vefâ, 1991. İbn Hişâm, Ebû Muhammed Cemâlüddîn Abdülmelik. es-Sîretü’n-nebeviyye. nşr.Taha Abdurrauf Sad. y.y.: Şirketü’t-Tabaati’l-Fenniyye, ts. İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İmâdüd