SavedAdd your journal

Journals / Türklük Bilimi Araştırmaları / 2005 / Sayı: 18

Kahramanmaraş Ağzına İlişkin Bazı Gözlemler

KAHRAMANMARAŞ AĞZINA İLİŞKİN BAZI GÖZLEMLER

Yard.Doç.Dr. Mevlüt GÜLTEKİN
Pages
113–127
Publication Date
2005-01-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Kahramanmaraş’a has kimi kelimeler şunlardır: dene-‘bakmak’, meke ‘mısır’, ökle- ‘bağlamak’, dıķıl- ‘girmek’, yalp yalp yan- ‘parıl parıl parlamak’, horanta ‘aile’ gibi

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Anadolu Ağızlarının Güney Anadolu ağızları grubuna giren Kahramanmaraş ağzının bu çalışmada belirlenen kimi özellikleri şunlardır: 1.Geniz- damak ŋ ünsüzünün korunması: soŋra, göŋül, geldiŋiz, baŋa vs. 2.
📊
Key Findings & Data:Ünlü değişmelerinin sıkça görülmesi: e > a: heybe > ha:be; a>e: mezer # mezar, bezirgan > bezirgen; ö>ü: döverler > düeller vs. 3. ķ/k->Ş/g-: ķaçtım > Şaşdım, kişi > gişi; t->d-: dutuyoķ # tutuyoruz, davşan < tavşan vb. ünsüz değişmelerinin sıkça görülmesi. 4.
💡
Conclusion & Impact:Kahramanmaraş’a has kimi kelimeler şunlardır: dene-‘bakmak’, meke ‘mısır’, ökle- ‘bağlamak’, dıķıl- ‘girmek’, yalp yalp yan- ‘parıl parıl parlamak’, horanta ‘aile’ gibi
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Anadolu ağızları · ağız bilimi · Kahramanmaraş

Özet

Anadolu Ağızlarının Güney Anadolu ağızları grubuna giren Kahramanmaraş ağzının bu çalışmada belirlenen kimi özellikleri şunlardır: 1.Geniz- damak ŋ ünsüzünün korunması: soŋra, göŋül, geldiŋiz, baŋa vs. 2. Ünlü değişmelerinin sıkça görülmesi: e > a: heybe > ha:be; a>e: mezer # mezar, bezirgan > bezirgen; ö>ü: döverler > düeller vs. 3. ķ/k->Ş/g-: ķaçtım > Şaşdım, kişi > gişi; t->d-: dutuyoķ # tutuyoruz, davşan < tavşan vb. ünsüz değişmelerinin sıkça görülmesi. 4. Fiil çekimlerinde -(y)Iķ ekinin, birinci kişi çokluk eki olarak, yazı dilimizdeki (y)Iz eki yerine kullanılması: annamıyoķ< anlamıyoruz, gedicidik = gidecektik, uyumussuķ vb. 5. Gelecek zaman kipi için yazı dilimizde de kullanılan -(y)AcAķ ekinin yanı sıra -(y)IcI ekinin de kullanılması: getiriciŋ ‘getireceksin’ vb. 6. Belirsiz geçmiş zaman ifadesi için -(y)IK ekinin kullanılması: yazıķ ‘yazmış’ vb. 7. Şimdiki zaman için -(I)yor eki ile beraber bu ekten gelişmiş -(I)yI(r), -(I)yö(r) gibi değişik şekillerin de kullanılması: diyö ‘diyor’, ölüyör ‘ölüyor’, yağıyir ‘yağıyor’ vb. 8. Yazı dilimizdeki -(y)IncA zarf-fiil ekinden çok -(y)IşIn ekinin yaygın olarak kullanılması: deyişin ‘deyince’ vb. 9. Yazı dilimizdeki ile edatının -(I)nAn biçiminde ekleşerek kullanılması: çocu:nan ‘çocukla’, babamınan ‘babamla’ vb. 10. Sınırlama eki -çA’nın kullanımı: bugüneçe ‘ bugüne kadar’, varanaça ‘varıncaya kadar’ vb. 11. Kahramanmaraş’a has kimi kelimeler şunlardır: dene-‘bakmak’, meke ‘mısır’, ökle- ‘bağlamak’, dıķıl- ‘girmek’, yalp yalp yan- ‘parıl parıl parlamak’, horanta ‘aile’ gibi

🔖

Cite This Article

GÜLTEKİN, Y. M. (2005). Kahramanmaraş Ağzına İlişkin Bazı Gözlemler. Türklük Bilimi Araştırmaları, Sayı: 18, 113–127. https://ajindex.com/articles/708535

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (11)

  1. ADAMOVİÇ, Milan. 1985. Konjugationsgeschischichte der Türkischen Sprache. Leiden-E.J. Brill. AKSOY, Ömer Asım. 1945.
  2. Gaziantep Ağzı I. İstanbul CAFEROĞLU, Ahmet. 1945. Güney-Doğu İllerimiz Ağızlarından Toplamalar. İstanbul.
  3. CAFEROĞLU, Ahmet. 1959. “Die Anatolischen und Rumelischen Dialekte”, Philologiae Turcicae Fundamenta. Wiesbaden, 239-260.
  4. EREN, Hasan. 1959. “Türkçede -mm-> -mb- Dissimilasyonu”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten. 95-103.TDK. Ankara GÜLENSOY, Tuncer- Ercan Alkaya. 2003. Türkiye Türkçesi Ağızları Bibliyografyası. Ankara.
  5. GÜLSEREN, Cemil. 2000. Malatya İli Ağızları. TDK. Ankara.
  6. GÜLTEKİN, Mevlüt. 1994. Der Türkeitürkische Dialekt von Konya bei Imrenler. Mainz HANSER, Oskar.2003. Türkmence El Kitabı. (Tercüme: Zühal Kargı Ölmez). İstanbul.2003.
  7. KARAHAN, Leyla. 1996. Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması. An- kara. TDK. KORKMAZ, Zeynep. 1990. “Anatolian Dialects”. Handbuch der Turkischen Sprachwissenschaft. Budapest. 388-414.
  8. ÖZMEN, Mehmet. 1998. “-IcI/-UcU Ekinin Gelecek Zaman Eki olarak Kullanılması Üzerine”, BİR, Türk Dünyası İncelemeleri Der- gisi, 9-10,
  9. Yesevi Yayıncılık, İstanbul, 445-556.
  10. SAĞIR, Mukim. 1995. Erzincan ve Yöresi Ağızları. TDK. Ankara YÜCE, Nuri. 1988. “Türk Dili”, İslam Ansiklopedisi, 12/2. cilt, Millî Eğtim Basımevi İstanbul. 445-530.
  11. YÜCE, Nuri. 1999. Gerundien im Turkischen.Simurg: İstanbul.