Bu çalışmada cizye defterleri ve Kıbrıs’taki cizye uygulaması hakkında genel bir bilgi verilerek, H.1061/M.1650-51 yılında Baf ve Kukla kazalarında yaşayan gayrimüslimlerin yerleşim yerleri, hâne sayısı, gelir durumu, yaşları, meslekleri ve gelir durumlarına göre mesleklerin dağılımı değerlendirilmiştir
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunan 3924 nolu Baf ve Kukla kazalarına ait mufassal cizye defteri Kıbrıs Adası’ndaki Müslim ve Gayrimüslim reayanın vergilerine esas teşkil etmek üzere H.1061/M..1650-51 tarihinde yapılan sayımda oluşturulmuştur.
📊
Key Findings & Data:Defterde, adı geçen kazalardaki gayrimüslim vatandaşların yaşadıkları yerleşim yerleri ve hâne sayısı, cizye vergisine tâbi olanların eşkâli, yaşı ve meslekleri ile gelir durumlarına göre tasnifi yapılmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada cizye defterleri ve Kıbrıs’taki cizye uygulaması hakkında genel bir bilgi verilerek, H.1061/M.1650-51 yılında Baf ve Kukla kazalarında yaşayan gayrimüslimlerin yerleşim yerleri, hâne sayısı, gelir durumu, yaşları, meslekleri ve gelir durumlarına göre mesleklerin dağılımı değerlendirilmiştir
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kıbrıs · Cizye Defteri · Baf
Özet
Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunan 3924 nolu Baf ve Kukla kazalarına ait mufassal cizye defteri Kıbrıs Adası’ndaki Müslim ve Gayrimüslim reayanın vergilerine esas teşkil etmek üzere H.1061/M..1650-51 tarihinde yapılan sayımda oluşturulmuştur. Defterde, adı geçen kazalardaki gayrimüslim vatandaşların yaşadıkları yerleşim yerleri ve hâne sayısı, cizye vergisine tâbi olanların eşkâli, yaşı ve meslekleri ile gelir durumlarına göre tasnifi yapılmıştır. Ayrıca cizye vergisine tâbi olmayan çocuklar ile iş göremez durumda olan yaşlı ve sakatlar da belirtilmiştir. Bu çalışmada cizye defterleri ve Kıbrıs’taki cizye uygulaması hakkında genel bir bilgi verilerek, H.1061/M.1650-51 yılında Baf ve Kukla kazalarında yaşayan gayrimüslimlerin yerleşim yerleri, hâne sayısı, gelir durumu, yaşları, meslekleri ve gelir durumlarına göre mesleklerin dağılımı değerlendirilmiştir
DÜNDAR, Y. D. D. R., AYDIN, P. D. M. (2012). 3924 Nolu Cizye Defterine Göre Kıbrıs Eyaleti Baf ve Kukla Kazalarında Gayrimüslimler (H.1061/M.1650-51). Türklük Bilimi Araştırmaları, Sayı: 31, 77–98. https://ajindex.com/articles/708270
I. ARŞİV VESİKALARI A-Başbakanlık Osmanlı Arşivi Mühimme Defterleri: (BOA. MD.) Maliyeden Müdevver Defterler: (BOA. MAD.) Defter no: 279, 396, 524, 2737, 2772, 5712, 6268, 8428, 9840, 9845 Kamil Kepeci Tasnifi, a. Cizye Muhasebe Kalemi (KK.d. 3924:) B-Tapu Kadastro Genelmüdürlüğü Kuyud-ı Kadime Arşivi (TK. KKA. TD.) 1. Defter no: 64 C-Kıbrıs Evkaf Müdürlüğü Şer’iyye Sicilleri: (KŞS. Defter I — KŞS. Defter II) II. ARAŞTIRMA ESERLERİ BARKAN, Ömer LiitŞ (1964), “894 (1488—1489) Yılı Cizyenin Taksimatına Ait Muhasebe Bilançoları”, Belgeler, Ill, (Ankara), s. 1—117. BECKER, C. H. (1993), “Cizye”, İslam Ansiklopedisi, III, Istanbul, s. 199-201
ÇAĞATAY, Neşet (1947), Osmanlı İmparatorluğunda Reâyâdan Ahnan Vergi ve Resimleı’ ’ DTCFD, VIV, (Kasım — Arahk), s. 484—5 10. DARLING, Linda (1996), Revenue Raising and Legitimacy Tax Collection and Financial Administration in the Ottoman Empire 1550-1560, Leiden— Brill. DÜNDAR, Recep (1998), Kıbrıs Beylerbeyliği (1570- 1670), (İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi), Malatya. DÜNDAR, Recep (1998), Kıbrıs Beylerbeyliği (1570—1670), (Basılmamış Dok— tora Tezi), Malatya. EKEN, Galip (2008), “19. Yüzyılda Kangal Kazası’mn Sosyo—Ekonomik Yapı— sına Dair”, Selçuk Üniversitesi,
TürkiyatAraştırmaları Dergisi, S. 23, s. 263—299. ERCAN, Yavuz (1991), “Osmanlı İmparatorluğu’nda Gayrimüslimlerin Ödedik— leri Vergiler ve Bu Vergilerin Doğurduğu Sosyal Sonuçlar”, Belleten, LV/213, (Ankara), s. 371—391. ERKAL, Mehmet (1993), “Cizye”, Türkiye Diyanet Vakfı Islâm Ansiklopedisi (TDVİA), İstanbul.
ERPOLAT, Mehmet Salih (2004), “Cizye Defterlerinin Sosyal ve İktisadî Tarih Araştırmaları Açısından Önemi: Diyarbakır Örneği”, Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi (SBArD), S. 4, (Eylül), s.189—204. GOFMAN, Daniel (1982), “ The Maktu System and the Jewich Community of Sixteenth Century Safed: A Study of Two Documents from of the Ottoman Archives”, Osmanlı Araştırmaları III, 8. 81—90. İNALCIK, Halil (1959), “Osmanhlarda Raiyyet Rüsumu”, Belleten, XXIII/92, (Ekim), s. 575—610. İNALCIK, Halil (1993), “Cizye”, DİA, VIII, Istanbul, s. 45-48.
İYİ, Yusuf (1999), Niğde Sancağı 1259 (M.] 843 ) Senesi Cizye Defteri, (Niğde Universitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Niğde. JENNINGS, R. C. (1978), “Zımrnis (Non_ Muslim) in Early l7th Century Ottoman J udicial Records — the Sharia Court of Anatolian Kayseri”, Journal of Economic and Social History ofthe Orient, XXI/3, (1978), S. 225—293. KALDY—NAGY, Gyu