Journals / Sanat ve Yorum / 2022 / Sayı: 40

Traces of Astronomy in Historical Buildings of Erzurum

Erzurum’daki Tarihî Yapılarda Astronominin İzleri

Pages
102–114
Publication Date
2022-10-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Today, the position that should be between astronomy and humanity is discussed.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In the pre-modern period, fields such as astronomy, mathematics, and geometry were disciplines that were almost inseparably intertwined.
📊
Key Findings & Data:People needed the data of astronomy in many areas of life.
💡
Conclusion & Impact:Today, the position that should be between astronomy and humanity is discussed.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Astronomi · Erzurum · İslam Medeniyeti

Abstract

In the pre-modern period, fields such as astronomy, mathematics, and geometry were disciplines that were almost inseparably intertwined. People needed the data of astronomy in many areas of life. Astronomy has been applied in many subjects such as measuring time for better use, seasonal weather changes forecast, knowing the time of worship, and finding directions by using positions of celestial bodies. However, the effects of the movements of astronomical objects on humans have always been a matter of curiosity. Astronomy has artistic features as well as provide technical information. The traces of astronomy with its geometry, practical use, and aesthetic dimensions of architectural structures are evident in historical works such as mosques, minarets, madrasahs, inn, baths, cupolas (gonbad), bridges, towers, and castles. In this study, the traces of astronomical elements such as calendar and sundial were investigated by examining and photographing the historical castles, cupolas, madrasahs, mosques, and minarets from the Saltukids, Seljuks, Ilkhanids, and Ottoman periods in the center of Erzurum. In addition, structures such as the timekeepers house, which existed in the past but did not survive until today, were examined. Astronomy has shown its effect even in architectural structures in the past. Today, the position that should be between astronomy and humanity is discussed.

Özet

Modern öncesi dönemde astronomi (ilm-i nücûm, ilm-i hey’e), matematik (riyâziyyât) ve geometri (hendese) gibi alanlar birbiri ile neredeyse ayrılamayacak derecede iç içe olan disiplinlerdir. İnsanlar hayatın birçok alanında astronominin verilerine ihtiyaç duymuştur. Zamanın daha iyi kullanılabilmesi adına ölçülmesi, mevsimlere bağlı hava değişikliklerinin tahmin edilmesi, ibadetlerin vaktinin bilinmesi ve gök cisimlerinin konumlarından yararlanarak yön bulma gibi birçok konuda astronomiye müracaat edilmiştir. Bununla birlikte gök cisimlerinin hareketlerinin insan üzerindeki etkileri de sürekli merak konusu olmuştur. Astronomi, teknik bilgiler sunmasının yanı sıra sanatsal özelliklere de sahiptir. Mimari yapıların geometrisi, pratik kullanımları, estetik boyutlarıyla astronominin izleri cami, minare, medrese, han, hamam, kümbet, köprü, kule ve kale gibi tarihî eserlerde kendini göstermektedir. Bu çalışmada, Erzurum şehir merkezinde yer alan Saltuklu, Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlı dönemlerine ait tarihî kale, medrese, cami ve minareler incelenip fotoğraflanarak takvim ve güneş saati gibi astronomi ile ilgili öğelerin ve çalışmaların izleri araştırılmıştır. Ayrıca eskiden var olup da günümüze kadar ulaşamayan muvakkithâne gibi yapılara değinilmiştir. Astronomi eskiden mimari yapılarda dahi etkisini göstermiştir. Günümüzde astronomi ile insanlık arasında bulunması gereken konumu tartışılmıştır.

🔖

Cite This Article

POLATOĞLU, A., POLATOĞLU, S., AKBAŞ, Ö. F. (2022). Traces of Astronomy in Historical Buildings of Erzurum. Sanat ve Yorum, Sayı: 40, 102–114. https://ajindex.com/articles/697838

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (7)

  1. Acun, H. (2018). Osmanlı İmparatorluğu saat kuleleri. Atatürk Kültür Merkezi. Al-Sufi, A. (1300). Suwar al-Kawakib al-Thabitah. Library of Congress. Al-Sufi, A. (1300). Kitâbu’s-Suver’de geçen Lir Takımyıldızı (Silyak) [Çizim]. Suwar al-Kawakib al-Thabitah. Library of Congress. Akbaş, Ö. F. (2021). Çifte Minareli Medrese. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Çifte Minareli Medrese’nin ana kapısındaki motifler ve 12 küre. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Çifte Minareli Medrese’nin ön cephesindeki işlemeler. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Emîr Saltuk Kümbeti’nde ejder, fare, kartal ve tavşan motifleri. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Emîr Saltuk Kümbeti’ndeki boğa, lir takımyıldızı, bitki motifi ve kartal başlı aslan griffonu. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Erzurum Kalesindeki Tepsi Minare/Saat Kulesi. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Şeyhler Camii Minaresindeki güneş saati. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Şeyhler Camii. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Ulu Camii Mihrabı ve fil gözleri. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Üç kümbetler. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Yakutiye Medresesi kapısındaki aslan, kartal ve hayat ağacı. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Akbaş, Ö. F. (2021). Yakutiye Medresesi’nde sergilenen Rub’u Tahtası ve Sinüs Kadranı. [Fotoğraf]. Ömer Faruk Akbaş Kişisel Arşivi. Aydüz, D. (2006). Muvakkithâne. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm ansiklopedisi C. 31 (ss. 413-415) içinde. TDV Yayınları.
  2. Aydüz, D. (2007). Rasathane. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm ansiklopedisi C. 34 (ss. 456-458) içinde. TDV Yayınları.
  3. Beygu, A. Ş. (1936). Erzurum: Tarihi, anıtları, kitabeleri. Bozkurt Basımevi. Bir, A., & Kaçar, M. (2012). Usturlap. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm ansiklopedisi C. 42 (ss. 195-198) içinde. TDV Yayınları.
  4. Blessing, P. (2020). Moğol Fethinden sonra Anadolu’nun yeniden inşası: Rum diyarında İslamî mimari, 1240–1330. Merve Özkılıç (Çev.). Koç Üniversitesi Yayınları.
  5. Burckhardt, T. (2018). Muhyiddin İbn Arabî’nin mistik astrolojisi Mehmed Temelli (Çev.). Verka Yayınları.
  6. Cevdet Paşa, A. (1996). Takvimü’l-Edvâr (Takvimler). Remzi Demir & Yavuz Unat (Haz.). Gündoğan Yayınları.
  7. Çağrıcı, M. (2000). İbrâhim Hakkı Erzurûmî.