A Safavid Bureaucrat in the Ottoman World: Mirza Makhdum Sharifi Shirazi and the Quest for Upward Mobility in the İlmiye Hierarchy / Osmanlı Dünyasında Bir Safavi Bürokratı: Mirza Mahdum Şerif-i Şirazi ve İlmiye Hiyerarşisinde Yükseliş Arayışı
Mirza Mahdum’un yatay seyreden ilmiye kariyerini 16. yüzyıl Osmanlı bürokrasisinde istihdam edilen İranlıların kariyerlerinde yükselmelerinin nüans ve incelikleri anlamaya yarayan bir pencere olarak kullanmaktayım.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışma Mirza Mahdum Şerifi’nin (1540-87) Osmanlı İmparatorluğu’ndaki hayatı ve kariyerini incelemektedir.
📊
Key Findings & Data:Mirza Mahdum Safavilerde yüksek rütbeli bir Şii bürokrattı, ancak Osmanlılara sığındıktan sonra Sünni olup Diyarbekir, Bilad-ı Şam ve Haremeyn’de geçen bir kadılık kariyerine başladı.
💡
Conclusion & Impact:Mirza Mahdum’un yatay seyreden ilmiye kariyerini 16. yüzyıl Osmanlı bürokrasisinde istihdam edilen İranlıların kariyerlerinde yükselmelerinin nüans ve incelikleri anlamaya yarayan bir pencere olarak kullanmaktayım.
Bu çalışma Mirza Mahdum Şerifi’nin (1540-87) Osmanlı İmparatorluğu’ndaki hayatı ve kariyerini incelemektedir. Mirza Mahdum Safavilerde yüksek rütbeli bir Şii bürokrattı, ancak Osmanlılara sığındıktan sonra Sünni olup Diyarbekir, Bilad-ı Şam ve Haremeyn’de geçen bir kadılık kariyerine başladı. Bu makalede onun ilmiyeye alınışı ve ilmiye rütbelerinde ilerleyişi vurgulanmaktadır. İlmiye bir yandan (dışarıdan gelenlere) açık bir yandan da ideolojik ve kurumsal sınırların olduğu bir ortam olarak karşımıza çıkmaktadır. Mirza Mahdum’un yatay seyreden ilmiye kariyerini 16. yüzyıl Osmanlı bürokrasisinde istihdam edilen İranlıların kariyerlerinde yükselmelerinin nüans ve incelikleri anlamaya yarayan bir pencere olarak kullanmaktayım.
GHEREGHLOU, K. (2018). A Safavid Bureaucrat in the Ottoman World: Mirza Makhdum Sharifi Shirazi and the Quest for Upward Mobility in the İlmiye Hierarchy / Osmanlı Dünyasında Bir Safavi Bürokratı: Mirza Mahdum Şerif-i Şirazi ve İlmiye Hiyerarşisinde Yükseliş Arayışı. Osmanlı Araştırmaları, Cilt: 53 - Sayı: 53, 153–194. https://ajindex.com/articles/695199
Bibliography Archival Sources Topkapı Sarayi Arşivi H. 951–952 Tarihli ve E-12321 Numaralı Mühimme Defteri, Halil Sahillioğlu (ed.), Istanbul: IRCICA 2002. Primary Sources I. Unpublished Sources Bitlisi, İdris: Salim-Shahnama, Pers. Ms. Topkapı Palace Museum 1432. Hayati Tabrizi, Qasim Beg: Tarikh, Pers. Ms. National Library of Iran 15776. Jung, Pers. Ms. Majlis Library 2457. Majmu‘a, Ar. Ms. Markaz-i Ihya’ Miras-i Islami 2560. Majmu‘a-yi sih divan, Pers. Ms. Majlis Library 437. Qazvini, Muhammad b. Husayn b. ‘Abdallah: Silsila-nama-yi khvajagan-i Naqshbandi, Pers. Ms. Süleymaniye Library Laleli 1381. Razi, Amin Ahmad: Haft Iqlim, Pers. Ms. Majlis Library 9059. Sharifi Nasafi, Muhammad: Safina, Pers. Ms. National Library of Iran 1194423. Sharifi Shirazi, Mu‘in al-Din Ashraf: Dhakhirat al-‘uqba fi dhamm al-dunya, Ar. Ms. Nuruosmaniye Library 2328. Sharifi Shirazi, Mu‘in al-Din Ashraf: Al-Nawaqid li-bunyan al-rawafid, Ar. Ms. British Library Or. 7991. II. Published Sources Abivardi, Kamal al-Din Husayn: “Du athar az Husayn Abivardi: Char-takht wa Anis al-‘Ashiqin [Iraj Afshar (ed.)],” Farhang-i Iran Zamin 15 (1968), pp. 11–84. Afandi Isfahani, ‘Abd-Allah: Riyad al-‘ulama wa hiyad al-fudala’, Ahmad al-Husyani (ed.), 7 vols., Qum: Kitabkhana-yi Mar‘ashi 1981–94. Âli, Gelibolulu Mustafa: Nushat üs-Selâtin: Counsel for the Sultans of 1581, ed. and trans. Andreas Tietze, 2 vols., Vienna: Österreichische Akademie der Wissenschaften 1979-82. Âli, Gelibolulu Mustafa: Künhü’l-ahbâr: Dördüncü Rükn Osmanlı Tarihi, facsimile edition of Turkish Ms. Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi Y-546, 2 vols., Ankara: Türk Tarih Kurumu 2009–14. Atâî, Nev‘îzâde: Hada’iq al-haqa’iq fi takmilat al-shaqa’iq, ed. Abdülkadir Özcan, Istanbul: Çağrı Yayınları 1989. Aydini, ‘Ali b. Bali: Al-‘Iqd al-manzum fi dhikr afazil al-Rum, Muhammad T. Bihbahani (ed.), Tehran: Kitabkhana-yi Majlis 2010.
Burini, Hasan: Tarajim al-a‘yan min abna’ al-zaman, ed. Salah al-Din al-Munjid, 2 vols., Damascus: Majma‘ al-‘ilmi al-‘arabi 1959–63.
Dimashqi, Ibn al-‘Imad: Shadharat al-dhahab fi akhbar man dhahab, ‘Abd al-Qadir al-Arnawut and Mahmud al-Arnawut (ed.), 10 vols., Damascus: Dar Ibn Kathir 1988–93.
Ghazzi, Najm al-Din Muhammad: Lutf al-samar wa qitf al-thamar min tarajim a‘yan al-tabaqat al-ula min al-qarn al-hadi ‘ashar, Mahmud al-Shaykh (ed.), 2 vols., Damascus: Manshurat Wizarat al-thaqafa wa’l-irshad al-qawmi, 1981–82.
Ghazzi, Najm al-Din Muhammad: al-Kawakib al-sa’ira bi-a‘yan al-mi’at al-‘ashira, J. S. Ja