SavedAdd your journal

Journals / Marifetname / 2014 / Cilt: 1 - Sayı: 2

CÜVEYNÎ’NİN İSTİRSÂL MESELESİ İLE AHVÂL TEORİSİ VE BU KONULAR ETRAFINDA CEREYAN EDEN TARTIŞMALAR

Mehmet Macit SEVGİLİ
Pages
139–158
Publication Date
2016-04-12
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Cüveynî, Şâmil ve İrşâd adlı eserlerinde ahvâl teorisini kabul etmiş ve savunmuş; en son kaleme aldığı eserlerinden biri olan Burhân adlı eserinde ise teorinin bâtıl olduğunu belirtmiş ve bundan rücû ettiğini deklare etmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:İstirsâl, Allah’ın ilim sıfatıyla ilintili bir meseledir.
📊
Key Findings & Data:Cüveynî’ninpasajının yanlış anlaşıldığını düşünen Sübkî, anlaşılması gerekenmana çerçevesinde uzun değerlendirmelerde bulunmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Cüveynî, Şâmil ve İrşâd adlı eserlerinde ahvâl teorisini kabul etmiş ve savunmuş; en son kaleme aldığı eserlerinden biri olan Burhân adlı eserinde ise teorinin bâtıl olduğunu belirtmiş ve bundan rücû ettiğini deklare etmiştir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Cüveynî · istirsâl · ahvâl

Özet

İstirsâl, Allah’ın ilim sıfatıyla ilintili bir meseledir. Cüveynî, Burhânadlı eserinde bu meseleyle ilgili düşüncelerini aktardığı bir pasaja yerverir. Burhân şârihleri, İbn Teymiyye ve Zehebî gibi âlimler, bu pasajdanhareketle Cüveynî’nin Allah’ın cüziyyâtı bilmediği görüşündeolduğınu öne sürmüşlerdir. Tâcuddin Sübkî ise eleştiriler karşısındaCüveynî’yi harâretli bir şekilde savunmuş ve onun Allah’ın cüziyyâtıbildiği görüşüne sahip olduğunu ispatlamaya çalışmıştır. Cüveynî’ninpasajının yanlış anlaşıldığını düşünen Sübkî, anlaşılması gerekenmana çerçevesinde uzun değerlendirmelerde bulunmuştur. Esasındataraflar arasındaki çekişmelerin temelinde mezhepsel farklılıklar yeralmaktadır. Araştırma neticesinde Cüveynî’nin felsefecilerin Allah’ıncüziyyâtı bilmediği görüşünü benimsemediğini; ancak söz konusudüşüncesiyle Eş’arîlik çizgisinden saptığını müşâhede ettik.Ahvâl, zât-sıfat ilişkisini çözümlemeye yönelik bir Mutezile teorisidir.Bunun Mutezile dışındaki en önemli teorisyeni Cüveynî’dir. Cüveynî, ahvâl teorisiyle ilgili özgün açılımlar geliştirmiş ve buna kayda değer katkılar sunmuştur. Bu sayede o, teoriyi Eş’arîliğe uyarlamayı amaçlamıştır. Cüveynî, Şâmil ve İrşâd adlı eserlerinde ahvâl teorisini kabul etmiş ve savunmuş; en son kaleme aldığı eserlerinden biri olan Burhân adlı eserinde ise teorinin bâtıl olduğunu belirtmiş ve bundan rücû ettiğini deklare etmiştir.

🔖

Cite This Article

SEVGİLİ, M. M. (2016). CÜVEYNÎ’NİN İSTİRSÂL MESELESİ İLE AHVÂL TEORİSİ VE BU KONULAR ETRAFINDA CEREYAN EDEN TARTIŞMALAR. Marifetname, Cilt: 1 - Sayı: 2, 139–158. https://ajindex.com/articles/688155

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (3)

  1. CÜVEYNÎ, İmâmu’l-Haremeyn Abdülmelik b. Ebu Muhammed Ab- dullah b. Ebi Yakûb Yûsuf b. Abdullah b. Yûsuf b. Muhammed b. Hayyûyeh (v. 478), el-Burhân fî Usûli’l-Fıkh, thk: Salâh b. Muham- med b. Uveyde, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut, 1997. _____, Kitâbu’l-İctihâd ve’l-Fetvâ (Ebyârî, et-Tahkîk ve’l-Beyân fî Şerhi’l- Burhân fî Usûli’l-Fıkh, c. IV içinde), Dâru’d-Diyâ, Kuveyt, 2011. _____, Ğiyâsu’l-Umem fi’l-tiyâsi’z-Zulem, thk: Abdulazîm Mahmûd ed- Dîb, Dâru’l-Minhâc, Beyrût, 2011 (el-Ğiyâsî). _____, el-Akîdetu’n-Nizâmiyye, thk: Muhammed ez-Zubeydî, Dâru Sebîli’r-Reşâd, Beyrut, 2003. Mâzerî, Îzâhu’l-Mahsûl min Burhâni’l-Usûl, s. 42, muhakkik Ammâr et-Tâlibî’nin giriş kısmı. İbn Teymiyye, ömrünün sonlarına doğru Cüveynî’nin bu teoriden rücû ettiğini söyler. Bkz. İbn Teymiyye, Mecmûatu’l-Fetâvâ, V, 227; Fetâvâ’l-Kübrâ, VI, 582. Nitekim Cüveynî’nin ahvâl teorisini sonradan reddettiğiyle ilgili Şehristânî’nin verdiği bilgi nin doğru olmadığı iddiâ edilmiştir. Bkz. Yavuz, “Ahvâl” Maddesi, s. 191; Koloğlu, “Ebu Hâşim el-Cübbai’nin Ahvâl Teorisi Üzerine Bazı Mulâhazalar”, s. 209, dipnot: 65. Halbuki yukarıda belirtildiği gibi Cüveynî, ahvâl teorisini Burhân adlı eserinin iki farklı yerinde reddetmiştir. _____, eş-Şâmil fî Usûli’d-Dîn, thk: Abdullah Mahmûd Muhammed Ömer, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1999. _____, Kitâbu’l-İrşâd ile Kavâtii’l-Edilleti fi Usûli’l-İ’tikâd, Dâru’l- Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1995.
  2. DEMİR, Osman, “Cüveynî’de Ahvâl Teorisi”, İslâm Araştırmaları Dergisi, sayı: 20, İst., 2008. DÎB, Abdulazim, Fıkhu İmâmi’l-Haremeyn Abdilmelik b. Abdillah el-Cüveynî, Hasâisuhu-Eseruhu-Menziletuhu, Dâru’l-Vefâ, el- Mensûra, 1988. _____, İmâmu’l-Haremeyn Ebu’l-Meâlî Abdülmelik b. Abdullah el- Cüveynî Hayâtuhu ve Asruhu-Âsâruhu ve Fikruhu, Dâru’l-Kâlem, Kuveyt, 1981. EBYÂRÎ, Alî b. İsmâîl (v. 618), et-Tahkîk ve’l-Beyân fî Şerhi’l-Burhân fî Usûli’l-Fıkh, thk: Alî b. Abdurrahmân Bessâm el-Cezâirî, Dâru’d- Diyâ, Kuveyt, 2011.
  3. FEVKİYYE, Hüseyin Mahmûd, el-Cüveynî İmâmu’l-Haremeyn, el- Müessesetu’l-Mısriyye’l-Âmme, Mısır, 1964. İBN HALLİKÂN, Ebu’l-Abbâs Şemsuddin Ahmed b. Muhammed b. Ebi Bekr (v. 681), Vefayâtu’l-A’yân ve Enbâu Ebnâi’z-Zamân, thk: Muhammed Muhyiddin Abdülhamid, Mektebetu’n-Nahdati’l- Mısriyye, Kâhire, 1948. İBN KESÎR, Ebu’l-Fidâ İsmâîl b. Ömer ed-Dımeşkî (v. 774), el-Bidâye ve’n-Nihâye, Matbaatu’s-Saâde, Mısır, t.y. İBN TEYMİYYE, Ebu’l-Abbâs Takiyyuddîn Ahmed b. Abdulhalîm (V. 728), el-Fetâvâ’l-Kübrâ, thk: Muhammed Abdülkadir Atâ, Mustafa Abdülkadi