Journals / Marifetname / 2019 / Cilt: 6 - Sayı: 2

TÜRKMENLER VE KÜRTLER ARASINDA ALEVÎ-BEKTÂŞÎ GELENEĞİ VE BAŞLICA TEMSİLCİLERİ: IRAK ÖRNEĞİ

Pages
261–277
Publication Date
2019-12-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Irak’taki başlıca temsilcileri arasında Sultan Sahhâk, Baba Gurgur, Şeyh Hasan Berzencî, Dede Cafer ve Hicrî Dede yer almaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Irak pek çok kültür ve medeniyetin izlerini taşıyan zengin bir toplumsal yapıya sahiptir.
📊
Key Findings & Data:Bu bölge çok sayıda din, mezhep ve tarikatın faaliyetlerine sahne olmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Irak’taki başlıca temsilcileri arasında Sultan Sahhâk, Baba Gurgur, Şeyh Hasan Berzencî, Dede Cafer ve Hicrî Dede yer almaktadır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tasavvuf · Irak · Türkmenler

Özet

Irak pek çok kültür ve medeniyetin izlerini taşıyan zengin bir toplumsal yapıya sahiptir. Bu bölge çok sayıda din, mezhep ve tarikatın faaliyetlerine sahne olmuştur. Irak’taki tasavvufî hareketler içinde günümüze kadar varlığını sürdürebilenlerden biri de Alevî-Bektâşîlik’tir. Büyük çoğunluğu Irak’ın kuzeyinde yer alan Musul, Erbil, Kerkük ve Süleymaniye şehirlerinde yaşayan Alevî-Bektâşîlerin bir kısmı da başkent Bağdat’ta yaşamaktadırlar. Alevî-Bektâşîliğin yayıldığı alanlar, genelde Türkmen ve Kürt aşiretlerinin yerleşik olduğu bölgelerdir. Şebek, Sarelu ve Kâkaî gibi topluluklar içinde yaşatılan Alevî-Bektâşî geleneği, Anadolu’daki Alevî-Bektâşîlikle örtüşmektedir. Irak’ta Alevî-Bektâşî kültürünü yaşatan tekkeler arasında Bağdat’ta Hızır İlyas Tekkesi, Baba Gurgur Tekkesi, Kerbela’da Dedeler Tekkesi, Necef’te Bektâşî Tekkesi ve Kerkük’teki tekkeler sayılabilir. Kerkük tekkeler konusunda Irak’taki şehirler arasında daha zengin bir altyapıya sahiptir. Kerkük merkezi ile bazı ilçelerinde kurulan tekkeler, Alevî-Bektâşî geleneğinin uzun yıllar Türkmen aşiretleri arasında yaşatılmasında önemli rol üstlenmiştir. Irak’taki başlıca temsilcileri arasında Sultan Sahhâk, Baba Gurgur, Şeyh Hasan Berzencî, Dede Cafer ve Hicrî Dede yer almaktadır.

🔖

Cite This Article

KAVAK, A. (2019). TÜRKMENLER VE KÜRTLER ARASINDA ALEVÎ-BEKTÂŞÎ GELENEĞİ VE BAŞLICA TEMSİLCİLERİ: IRAK ÖRNEĞİ. Marifetname, Cilt: 6 - Sayı: 2, 261–277. https://ajindex.com/articles/688060

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (2)

  1. Aksüt, Hamza. Aleviler. Ankara: Yurt Kitap-Yayın, 2009. Âlûsî, Mahmud Şükrî. Ahbâru Bağdat vemâ câverehâ mine’l-bilâd Bağdat: ed-Dâru’l-Arabiyya Li’l-Mevsû’ât, ts.Azzâvî, Abbas. Târîhu’l-Irak beyne ihtilâleyn Bağdat: Matbaatu Emîr, 1954.Azzâvî, Abbas. ‘Aşâiru’l-Irak Beyrut: Mektebetü’l-Hadârât, ts.Azzâvî, Abbas. Kâkâiyye fi’t-târîh Bağdat: Şeriketü’t-Ticâre ve’t-Tibâ’a’l-Mahdûde, 1949.Bayatlı, Necdet Yaşar. “Kerkük Dakuk’ta Bir Bektaşî Tekkesi: Dede Cafer Tekkesi ve Ritüelleri”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Dergisi 47(2008): 137-155.Bayatlı, Necdet Yaşar. “Irak’ta Kakaîlik ve Bir Kakaî Türkmen Şairi Hicrî Dede”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2010.Bruinessen, Martin van. Kürtlük, Türklük, Alevilik, Çev. Hakan Yurdakul İstanbul: İletişim Yayınları, 2011. Dâkûkî, İbrahim. el-‘Aleviyyûn. Takd. Felekeddin Kâkeyî Erbil: Matbaatu Hacı Haşim, 2009.Derrâcî, Hamid Muhammed Hasan. er-Rubut ve’t-tekâya’l-Bağdadiyye fi’l-ahdi’l-Osmânî Bağdat: Dâru’ş-Şu’ûni’s-Sakâfiyyi’l-‘Amme, 2001.Eyüboğlu, İsmet Zeki. Bütün Yönleriyle Bektaşilik (İstanbul: Derin Yayınları, 2010Fuzuli Divanı. Haz. Kenan Akyüz v.dğr. Ankara: Akçağ Yayınları, 1997.Hacıeminoğlu, Necmettin. Fuzûlî İstanbul: Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları, 2011.Karadağî, Muhammed Ali. Hüviyetu Kerkûk es-Sakâfiyye ve’l-idâriyye Erbil: Dâru Ârâs, 2004.Karahan, Abdülkadir. “Fuzûlî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1996.Kavak, Abdulcebbar. Osmanlı Döneminde Kuzey Irak’ta Tasavvuf 17. Yüzyıl Ankara: İlâhiyât Yayınları, 2016.Komisyon. el-A’mâlu’l-kâmile li’ş-şeyh Marûf en-Nûdehî el-Berzencî. Bağdat: Matbaatu’l-‘Ânî, 1984.Köprülü, M. Fuad. Anadolu’da İslamiyet Ankara: Akçağ Yayınları, 2005.
  2. Marufoğlu, Sinan. Osmanlı Döneminde Kuzey Irak İstanbul: Eren Yayıncılık, 1998.Mîr Basrî. A’lâmu’t-Turkman ve’l-edebu’t-Türkî fi’l-Iraki’l-hadîs Londra: Mektebetü’l-Varrâk, 1997.Nâkip, Mâhir. Kerkük’ün Kimliği Ankara: Bilgi Yayınevi, 2007.Ocak, Ahmet Yaşar. “Alevî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1989.Ocak, Ahmet Yaşar. “Bektâşîlik”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1992.Ocak, Ahmet Yaşar. Babaîler İsyanı İstanbul: Dergâh Yayınları, 2009.Özcan, Nuri. “Bektaşî Musikisi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1992.Raûf, İmad Abdüsselam. Dirâsât vesâikiyye fî tarîhi’l-Kurdi’l-hadîs ve hadârâtihim Erbil: Matbaatu’s-Sakâfe, 2008.R