Osmanlı arşivinde bulunan belgeler, Türk edebiyat ve kültür dünyasının önemli isimlerinden Ebüzziya Tevfik ve oğullarının bugüne kadar gün yüzüne çıkmayan bir girişimine ışık tutmaktadır.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Öz Bu çalışmada Türk edebiyat ve basın tarihinin önde gelen isimlerinden Ebüzziya Tevfik ile oğulları Abdurrahman Velid ve Talha Beylerin petrol imtiyazı için yaptıkları girişimler incelenmektedir.
📊
Key Findings & Data:Oğullarının iddiasına göre Ebüzziya Tevfik bu amaçla Orman ve Maadin Nezareti’nden Kızıldeniz’in güneyinde bulunan Fersan adalarında petrol aramak için 11 Mayıs 1911 tarihinde ruhsat talebinde bulunmuştu.
💡
Conclusion & Impact:Osmanlı arşivinde bulunan belgeler, Türk edebiyat ve kültür dünyasının önemli isimlerinden Ebüzziya Tevfik ve oğullarının bugüne kadar gün yüzüne çıkmayan bir girişimine ışık tutmaktadır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Anahtar Kelimeler Fersan Adaları · Petrol İmtiyazları · Ebüzziya Tevfik Bey
Özet
Öz Bu çalışmada Türk edebiyat ve basın tarihinin önde gelen isimlerinden Ebüzziya Tevfik ile oğulları Abdurrahman Velid ve Talha Beylerin petrol imtiyazı için yaptıkları girişimler incelenmektedir. Oğullarının iddiasına göre Ebüzziya Tevfik bu amaçla Orman ve Maadin Nezareti’nden Kızıldeniz’in güneyinde bulunan Fersan adalarında petrol aramak için 11 Mayıs 1911 tarihinde ruhsat talebinde bulunmuştu. Kendisi vefat ettikten sonra da oğulları Velid ve Talha bir süre daha bu ruhsatı elde edebilmek için girişimlere devam etmişlerdi. Bu süreçte yaptıkları yazışmalar, dönemin siyasi olayları ve talep ettikleri ruhsat ile ilgili gelişmeler bu makale içerisinde değerlendirilmektedir. Osmanlı arşivinde bulunan belgeler, Türk edebiyat ve kültür dünyasının önemli isimlerinden Ebüzziya Tevfik ve oğullarının bugüne kadar gün yüzüne çıkmayan bir girişimine ışık tutmaktadır.
OKUMUŞ, A. (2020). Ebüzziya Tevfik Bey ve Oğullarının Fersan Adalarında Petrol İmtiyazı Alma Girişimleri. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Cilt: 18 - Sayı: 28, 25–60. https://ajindex.com/articles/66710
ABDULLAH Fevziye, “Ebüzziya Tevfik”, İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 4, M.E.B., Eskişehir 2001, s. 100. AKALIN Durmuş, “Aden’in İşgali ve İşgalden Sonra Osmanlı Devleti’nin Kızıldeniz’de Aldığı Tedbirler” Tarih İncelemeleri Dergisi, XXIX/2, 2014, ss. 357-404.
AKGÜN Adnan, Ebüzziyâ Tevfik’in Mecmûa-i Ebüzziyâ’daki Hâtıraları, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Yöneten: İnci Enginün, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 1987.
AKYILDIZ Ali, KURŞUN Zekeriya, Osmanlı Arap Coğrafyası ve Avrupa Emperyalizmi, İş Bankası Yayınları, İstanbul 2015. BALDRY John, “The Powers and Mineral Concessions in the Idrisi Imamate of Asir, 1910-1929”,
Arabian Studies II, R. B. Serjeant (Editor), R. L. Bidwell (Editor), The Middle East Centre, University of Cambridge, Londra 1975, ss. 76-107.
BAYUR Yusuf Hikmet, Türk İnkılâbı Tarihi, Cilt: 2, Kısım III, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1983. BLOCH Walter, “Alman Bahriye Stratejisi ve Denizaşırı Ticareti”, Toplumsal Tarih, S:21, Eylül 1995.
Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri, Cilt:2, Kısım:1, Matbaa-i Âmire, İstanbul H. 1333. BUZPINAR, Şit Tufan, “Mustafa Fazıl Paşa”, DİA, C. 31, s. 300-301. Cezai- Kanunname-i Hümâyûn, 3. Baskı,
Matbaa-yı Osmaniye, İstanbul 1307. Ebüzziya Tevfik, “Petrol Havuzları”, Yeni Tasvir-i Efkâr, No: 399, 31 Ekim 1910, s. 1. …………, “Sefâinde Kuvve-i Muharrike Olarak Petrol İsti’mâli”, Yeni Tasvir-i Efkâr, No: 278, 9 Mart 1910, s. 1. …………, “Muktatafat, Amerika’da Petrol İstihsâlâtı”, Mecmua-i Ebüzziya, Sayı: 132, sayfa: 127-128. …………, “Demiryollarında Petrol İsti’mâlinin Fevâidi”, Mecmua-i Ebüzziya, Sayı: 136, sayfa: 251-252. …………, Yeni Osmanlılar Tarihi, Yayımlayan: Şemseddin Kutlu, Hürriyet Yayınları, İstanbul 1973. …………, Yeni Osmanlılar Tarihi, Yayımlayan: Ziyad Ebüzziya, Kervan Kitapçılık, İstanbul 1973-74. …………, Yeni Osmanlılar Tarihi, Yayına Hazırlayan: Yakup Öztürk, Kapı Yayınları, İstanbul 2019. EBÜZZİYA Ziyad, “Ebüzziyâ Mehmed Tevfik”, Diyanet İslâm Ansiklopedisi, C.10, s. 376. GÜR Âlim, Ebüzziya Tevfik Hayatı; Dil, Edebiyat, Basın, Yayın ve Matbaacılığa Katkıları, T.C. Kültür Bakanlığı Kültür Eserleri, Ankara 1998.
FARAH Caesar E., The Sultan’s Yemen: 19th-Century Challenges to Ottoman Rule, I. B. Tauris, Londra 2002. EKİNCİ İlhan, “Kızıldeniz›in Güneyinde Rekabet-Şeyh Said ve Fersan Adaları Meselesi”, Belleten, LXIX, No:255, (Ağustos 2005) s. 567-598.
KARAY Refik Halid, Kırk Yıl Evvel Kırk Yıl Sonra Anadolu’da, Memleket yazıları -2, İnkılâp Kitapevi, İstanbul 2014. KESKİN Öz